KWALIFIKACJA DRM4 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 36.
Które czynności należy zastosować w celu naprawy wady powstałej po wypadającym sęku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wypadnięty sęk pozostawia ubytek, który w naprawie stolarskiej najlepiej uzupełnia się wstawką z drewna dopasowaną do gniazda. Następnie powierzchnię się wyrównuje przez szlifowanie i wykonuje wykończenie. Same masy (klej/szpachla) zwykle dają słabszą trwałość i estetykę.

Pełne wyjaśnienie:

Ubytek po wypadniętym sęku to typowa wada drewna, która może być widoczna na gotowym wyrobie i jednocześnie osłabiać lokalnie materiał. W praktyce stolarskiej trwałą i estetyczną metodą jest wykonanie naprawy typu wstawka (łata/flek): przygotowuje się regularne gniazdo (np. przez nawiercenie/rozwiercenie i wyrównanie), dopasowuje element z drewna o zbliżonym usłojeniu, wkleja go, a po związaniu kleju wyrównuje powierzchnię przez szlifowanie i wykonuje planowane wykończenie (np. lakier, olej, bejca).

Odpowiedź "Nawiercenie sęka, wklejenie wstawki, wyszlifowanie, wykończenie powierzchni." jest poprawna, bo opisuje właśnie tę technologię: przygotowanie gniazda → dopasowanie i wklejenie materiału drzewnego → obróbka wykańczająca. Taka naprawa pracuje bardziej podobnie do drewna elementu (zmiany wilgotności, skurcz/pęcznienie) i lepiej przyjmuje wykończenie.

Pozostałe propozycje są mniej właściwe:

  • "Rozpiłowanie elementu w poprzek włókien…" oznacza ingerencję w element przez cięcie poprzeczne i ponowne sklejenie. To zwykle pogarsza estetykę (widoczna spoina), może osłabić element i nie jest typową naprawą lokalnego ubytku po sęku.
  • "Nałożenie akrylowej szpachli…" to naprawa głównie powierzchniowa. Przy większych ubytkach szpachla może się wykruszać, różnić kolorem oraz inaczej reagować na wykończenie i pracę drewna.
  • "Zalanie ubytku klejem…" nie odtwarza struktury drewna; po utwardzeniu klej może być widoczny, trudniej go wybarwić i może dać gorszy efekt po lakierowaniu. Taki wypełniacz nie zastępuje stabilnej wstawki.

Wskazówka egzaminacyjna: przy wadach typu dziura/ubytek w widocznej powierzchni najczęściej szuka się odpowiedzi z wstawką drewnianą, a nie z samą masą wypełniającą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wypadający sęk to sęk słabo związany z otaczającym drewnem, który może się wykruszyć podczas obróbki lub eksploatacji. Po jego wypadnięciu zostaje ubytek (otwór), który pogarsza wygląd i może osłabić element, zwłaszcza na krawędziach lub w cienkich przekrojach.
Najczęściej wykonuje się naprawę wstawką drewnianą: przygotowuje się regularne gniazdo, dopasowuje kawałek drewna o podobnym usłojeniu, wkleja go, a po wyschnięciu wyrównuje przez szlifowanie i wykonuje wykończenie. Daje to lepszą trwałość i estetykę niż samo wypełnienie masą.
Wstawka jest z drewna, więc zachowuje się bardziej podobnie do naprawianego elementu (pracuje przy zmianach wilgotności, daje się obrabiać i wykańczać). Szpachla bywa krucha, może się odspajać lub różnić kolorem, a pod lakierem/olejem często uwidacznia się bardziej niż dobrze dopasowana wstawka.
Przy małych szczelinach klej bywa pomocny, ale typowego ubytku po sęku zwykle nie powinno się "zalewać" samym klejem. Klej nie odtwarza struktury drewna, może być widoczny po wykończeniu i nie daje tak stabilnej naprawy jak wstawka. W egzaminach zawodowych zwykle oczekuje się technologii z wklejeniem wstawki.
Ideą jest uzyskanie regularnego kształtu ubytku, aby wstawka dobrze przylegała. W praktyce stosuje się m.in. nawiercenie/rozwiercenie i wyrównanie krawędzi lub wyfrezowanie gniazda. Potem dopasowuje się wstawkę "na ciasno", aby po klejeniu zminimalizować szczeliny i późniejsze zapadanie się naprawy.
Szpachla jest częściej używana do drobnych nierówności, porów, małych rys lub punktowych ubytków, zwłaszcza przed malowaniem kryjącym. Przy większym ubytku po sęku na powierzchni eksponowanej zwykle lepsza jest wstawka. Szpachla może też inaczej przyjmować bejcę i różnić się barwą od drewna.
Typowe błędy to: wybór zbyt miękkiej/kruszącej masy zamiast wstawki, niedokładne przygotowanie gniazda (poszarpane krawędzie), zły dobór kierunku usłojenia wstawki, zbyt mało kleju lub brak docisku oraz szlifowanie przed pełnym utwardzeniem kleju. Skutkiem są szczeliny, wykruszenia i widoczna "łata".
Dobiera się gatunek i odcień możliwie zbliżony do elementu oraz ustawia kierunek słojów podobnie jak w otoczeniu ubytku. Pomaga też dopasowanie twardości (żeby szlifowało się równomiernie) i staranne przycięcie wstawki. W praktyce duże znaczenie ma też planowane wykończenie (olej, lakier, bejca).
Zwykle nie. Cięcie elementu w poprzek włókien i ponowne sklejenie to duża ingerencja, która może osłabić detal, pogorszyć estetykę (widoczna spoina) i wprowadzić odkształcenia. Przy lokalnym ubytku po sęku standardowo stosuje się naprawę miejscową (wstawka) zamiast rozcinania całego elementu.
Jeśli w treści pojawia się "ubytek", "wypadnięty sęk" lub "dziura po sęku", a chodzi o naprawę wady, najczęściej oczekiwana jest odpowiedź z przygotowaniem gniazda i wklejeniem wstawki, a potem szlifowaniem i wykończeniem. Odpowiedzi o samym kleju lub szpachli zwykle są mniej właściwe.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Wypadnięty sęk pozostawia ubytek, który w naprawie stolarskiej najlepiej uzupełnia się wstawką z drewna dopasowaną do gniazda."

Źródła:

  • USDA Forest Service, Forest Products Laboratory: "Wood Handbook—Wood as an Engineering Material", rozdziały o wadach drewna i właściwościach (knots) – https://www.fpl.fs.usda.gov/documnts/fplgtr/fplgtr190.pdf (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki technologii drewna i materiałoznawstwa drzewnego (działy: wady drewna, sęki)
  • Materiały szkolne/branżowe o naprawach ubytków w drewnie (wstawki, łaty, fleki)
  • Instrukcje producentów klejów stolarskich i mas szpachlowych (zastosowania, ograniczenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego