KWALIFIKACJA HAN1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 4.
Detalista nabył okulary przeciwsłoneczne po cenie zakupu netto 12,00 zł/szt. Marża detaliczna wynosi 20% ceny sprzedaży netto (liczona metodą "w stu"). Cena detaliczna netto okularów przeciwsłonecznych wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda "w stu" oznacza, że marża to % ceny sprzedaży. Skoro cena zakupu 12,00 zł stanowi 80% ceny sprzedaży (100% − 20%), to cena sprzedaży netto wynosi 12,00 / 0,80 = 15,00 zł. Sprawdzenie: 20% z 15,00 zł to 3,00 zł, a 15,00 − 3,00 = 12,00 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano cenę zakupu netto 12,00 zł/szt. oraz informację, że marża detaliczna wynosi 20% ceny sprzedaży netto, czyli jest liczona metodą "w stu". To kluczowy zapis: procent odnosi się do ceny sprzedaży, a nie do ceny zakupu.

Jeżeli marża stanowi 20% ceny sprzedaży, to część "pokrywająca zakup" stanowi pozostałe 80% ceny sprzedaży (100% − 20%). Oznacza to, że:

12,00 zł = 80% ceny sprzedaży netto

Stąd cenę sprzedaży netto liczymy przez podzielenie ceny zakupu przez 0,80:

cena sprzedaży netto = 12,00 / 0,80 = 15,00 zł

Warto wykonać szybkie sprawdzenie, bo ono pokazuje sens metody "w stu":

  • marża = 20% × 15,00 zł = 3,00 zł
  • 15,00 zł − 3,00 zł = 12,00 zł (wracamy do ceny zakupu) – wynik jest spójny

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "12,00 zł." ignoruje marżę – cena sprzedaży byłaby równa cenie zakupu, czyli marża wyniosłaby 0%.
  • "14,40 zł." to typowy wynik dla metody "na sto" (od ceny zakupu): 12,00 × 1,20. Tutaj jednak procent liczony jest od ceny sprzedaży, więc to inna podstawa procentu.
  • "9,00 zł." powstaje zwykle z błędnego odejmowania 25% lub przypadkowego obniżania ceny; przy marży dodatniej cena sprzedaży nie powinna być niższa od ceny zakupu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz zapis "marża X% ceny sprzedaży (w stu)", pomyśl: cena zakupu = (1 − X) ceny sprzedaży i zastosuj dzielenie przez (1 − X).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"W stu" znaczy, że marża jest liczona jako procent ceny sprzedaży, a nie ceny zakupu. Jeśli marża to 20%, to koszt zakupu stanowi 80% ceny sprzedaży. Dlatego cenę sprzedaży wyznacza się przez podzielenie ceny zakupu przez (1 − marża).
Użyj wzoru: cena sprzedaży = cena zakupu / (1 − marża). Marżę podstaw jako ułamek dziesiętny, np. 20% = 0,20. To szybka metoda na zadania egzaminacyjne, gdy procent jest podany jako część ceny sprzedaży.
Bo 12,00 zł to nie jest "100% + 20%", tylko 80% ceny sprzedaży (reszta po odjęciu marży). Mnożenie przez 1,20 dotyczy sytuacji, gdy procent liczysz od ceny zakupu ("na sto"). W "w stu" trzeba odtworzyć całość z jej części.
"Na sto" (od zakupu): 12,00 × 1,20 = 14,40 zł. "W stu" (od sprzedaży): 12,00 / 0,80 = 15,00 zł. Różnica wynika wyłącznie z innej podstawy procentu. To częsty temat w zadaniach z kalkulacji cen w HAN.1.
Najczęściej myli się podstawę procentu i automatycznie liczy jak "na sto", czyli robi 12 × 1,20. Drugi błąd to odejmowanie 20% od 12 zł. W "w stu" trzeba pamiętać, że cena zakupu to (100% − marża) ceny sprzedaży.
Po obliczeniu ceny sprzedaży policz marżę jako procent tej ceny, a potem odejmij ją od ceny sprzedaży. Jeśli wrócisz do ceny zakupu, wynik jest poprawny. Przykład: z 15,00 zł marża 20% to 3,00 zł, a 15,00 − 3,00 = 12,00 zł.
Przy tym samym procencie i tej samej cenie zakupu, marża liczona "w stu" zwykle daje wyższą cenę sprzedaży niż "na sto", bo procent jest liczony od większej podstawy (od ceny sprzedaży). W praktyce nie wolno mieszać tych metod, bo prowadzi to do innych wyników.
Gdy sklep planuje marżę jako stały udział w przychodzie ze sprzedaży, np. aby utrzymać określoną rentowność całej grupy towarów. Wtedy łatwiej kontrolować, jaka część każdej sprzedanej złotówki stanowi marżę, niezależnie od poziomu ceny zakupu.
Procent zamień na ułamek dziesiętny: 20% = 0,20; 15% = 0,15 itd. W metodzie "w stu" liczysz (1 − 0,20) = 0,80. W metodzie "na sto" liczysz (1 + 0,20) = 1,20. To prosta technika, która ogranicza pomyłki na egzaminie.
Tak, myśląc logicznie: jeśli marża to 20% ceny sprzedaży, to koszt zakupu to 80% ceny sprzedaży. Skoro 12,00 zł odpowiada 80%, to 1% to 12,00/80, a 100% to 12,00/0,80. Wychodzi 15,00 zł. Wzór tylko skraca ten tok.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że metoda "w stu" oznacza, że marża to % ceny sprzedaży.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Marża" – definicje i kontekst handlowy, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mar%C5%BCa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Procent" – interpretacja procentu jako części całości, https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały do kwalifikacji HAN.1 z działu: kalkulacja cen i marż
  • Zadania treningowe z procentów (w tym "w stu" i "na sto") z kluczem odpowiedzi
  • Notatka-wzory: cena sprzedaży = cena zakupu / (1 − marża) oraz kontrola wyniku przez obliczenie marży z ceny sprzedaży

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego