W gwincie metrycznym (profil 60°) występuje kilka charakterystycznych średnic. W zadaniu kluczowe jest, że "średnica otworu w nakrętce" to średnica D1, czyli średnica na dnie bruzdy gwintu wewnętrznego (najmniejsza średnica nakrętki).
Dla gwintu M14×1,5 podano m.in. D=14,000 mm oraz D1=12,376 mm. Najpierw wyznaczamy, o ile D1 jest mniejsze od średnicy nominalnej przy tym samym skoku P=1,5:
D − D1 = 14,000 − 12,376 = 1,624 mm.
Z kontekstu (zależność dla gwintu metrycznego) wynika też wzór: D1 = D − 1,0825·P. Dla P=1,5 daje to dokładnie 1,0825·1,5 = 1,62375 ≈ 1,624 mm, czyli różnica jest konsekwencją skoku i zarysu gwintu, a nie samej średnicy nominalnej. Dlatego dla tego samego skoku P=1,5 różnica D − D1 pozostaje taka sama.
Dla gwintu M10×1,5 mamy D=10,000 mm i P=1,5 mm, więc:
D1 = 10,000 − 1,624 = 8,376 mm.
Stąd poprawna odpowiedź to 8,376 mm.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 8,026 mm – to typowy skutek pomylenia, którą średnicę należy obliczać, albo użycia innej stałej/zaokrąglenia niezgodnego z podanymi danymi.
- 9,026 mm – często wynika z omyłkowego użycia średnicy podziałowej (D2/d2) lub mieszania oznaczeń z gwintem zewnętrznym.
- 10,00 mm – to średnica nominalna M10, ale nie średnica otworu na dnie gwintu w nakrętce; gwint wewnętrzny ma mniejszą średnicę D1.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "otwór w nakrętce", w gwintach metrycznych najczęściej chodzi o D1. Natomiast d3 dotyczy rdzenia śruby (gwintu zewnętrznego), więc nie jest "otworem nakrętki".
