KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 22.
Do badania wybranych właściwości mechanicznych skał otaczających wyrobisko górnicze stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Penetrometr hydrauliczny służy do badań wybranych właściwości mechanicznych skał (np. oceny oporu/penetracji), dlatego jest właściwym narzędziem w tym kontekście. Wziernik peryskopowy jest przyrządem obserwacyjnym, konwergometr mierzy zbieżność wyrobiska, a dynamometr hydrauliczny służy do pomiaru siły/obciążenia.

Pełne wyjaśnienie:

W badaniach geomechanicznych w wyrobiskach podziemnych stosuje się różne przyrządy, ale każdy z nich ma ściśle określoną funkcję. Pytanie dotyczy narzędzia do badania wybranych właściwości mechanicznych skał otaczających wyrobisko, czyli takich cech, które opisują zachowanie skały pod obciążeniem oraz jej opór wobec oddziaływania narzędzia.

Penetrometr hydrauliczny jest przyrządem wykorzystywanym do oceny parametrów związanych z oporem skały (badanie przez wciskanie/penetrację), co pozwala w praktyce wnioskować o cechach mechanicznych istotnych dla urabialności i stateczności górotworu. Dlatego ta odpowiedź pasuje do celu badania wskazanego w pytaniu.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo dotyczą innych zadań pomiarowych:

  • Wziernik peryskopowy służy do obserwacji trudno dostępnych miejsc (kontrola wzrokowa), nie bada mechaniki skały.
  • Konwergometr służy do pomiaru konwergencji, czyli zbieżności (zmian wymiarów) wyrobiska w czasie. To ważny pomiar stateczności i pracy obudowy, ale nie jest to bezpośrednie badanie właściwości mechanicznych skał metodą penetracji.
  • Dynamometr hydrauliczny mierzy siłę/obciążenie w układach hydraulicznych lub podczas prób obciążeniowych. Sam w sobie nie jest typowym przyrządem do badania właściwości skał otaczających wyrobisko.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "właściwości mechaniczne skał", szukaj przyrządu, który oddziałuje na skałę i pozwala ocenić jej opór (np. przez nacisk/penetrację), a nie narzędzia do obserwacji albo do pomiaru przemieszczeń wyrobiska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Penetrometr hydrauliczny to przyrząd, którym ocenia się opór ośrodka (np. skały) poprzez kontrolowane wciskanie/penetrację elementu pomiarowego. Wynik pomaga w praktycznej ocenie wybranych cech mechanicznych skał istotnych dla robót górniczych.
W praktyce penetrometr wykorzystuje się do oceny oporu skały na penetrację, co bywa pomocne przy wnioskowaniu o zwięzłości/urabialności i zmienności górotworu. Zakres zależy od metodyki pomiaru i warunków w wyrobisku.
Konwergometr służy do pomiaru zmian wymiarów wyrobiska w czasie (zbieżności stropu, spągu i ociosów). To pomiar deformacji wyrobiska, a nie badanie oporu skały metodą nacisku/penetracji, więc dotyczy innego celu pomiarowego.
Konwergometr mierzy konwergencję, czyli zmniejszanie się rozpiętości wyrobiska (zbliżanie się jego powierzchni) w czasie. Pozwala oceniać stateczność górotworu i efektywność obudowy na podstawie obserwowanych przemieszczeń.
Wziernik peryskopowy jest przede wszystkim narzędziem do obserwacji wizualnej miejsc trudno dostępnych. Może wspierać kontrolę stanu obudowy lub szczelin, ale nie jest przyrządem do ilościowego badania właściwości mechanicznych skał.
Dynamometr hydrauliczny służy do pomiaru siły/obciążenia w układach lub podczas prób obciążeniowych elementów. W samym badaniu górotworu w wyrobisku częściej stosuje się przyrządy dedykowane skałom (np. penetrometry), a nie ogólne mierniki siły.
Przyrządy obserwacyjne (np. wzierniki) służą do oględzin i nie dają bezpośrednio wartości liczbowej cech mechanicznych. Przyrządy pomiarowe do właściwości skał zwykle opierają się na wymuszonym oddziaływaniu (nacisk, penetracja) i odczycie parametru.
Badania wykonuje się m.in. przy drążeniu i urabianiu, w strefach zmiennej litologii, po wystąpieniu deformacji lub w rejonach zwiększonych zagrożeń. Celem jest rozpoznanie warunków geomechanicznych, by dobrać technologię robót i obudowę.
Najczęściej myli się urządzenia o podobnych nazwach lub wybiera przyrząd "znany" bez analizy, co mierzy. Drugi błąd to utożsamianie pomiaru deformacji wyrobiska (konwergencja) z bezpośrednim badaniem cech mechanicznych skały (opór/penetracja).
Najlepiej uczyć się "funkcja → przyrząd": co mierzy i do czego służy w praktyce (obserwacja, deformacje, siła, opór skały). Pomaga stworzenie fiszek z nazwą urządzenia i jednym zdaniem: co mierzy oraz gdzie się je stosuje.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że penetrometr hydrauliczny służy do badań wybranych właściwości mechanicznych skał (np. oceny oporu/penetracji), dlatego jest właściwym narzędziem w tym kontekście.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geomechaniki górniczej dla eksploatacji podziemnej (skrypty szkolne/branżowe)
  • Instrukcje stanowiskowe i opisy przyrządów pomiarowych stosowanych w zakładzie górniczym
  • Podręczniki do przedmiotów: geologia górnicza, geomechanika, obudowa wyrobisk

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego