KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 25.
Do barwienia preparatów mikroskopowych metodą Grama używa się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W metodzie Grama barwnikiem podstawowym jest fiolet krystaliczny, który początkowo barwi wszystkie komórki. Następnie tworzy z jodem kompleks utrwalany w bakteriach Gram-dodatnich, co umożliwia różnicowanie po odbarwieniu i ewentualnym barwieniu kontrastowym innym barwnikiem.

Pełne wyjaśnienie:

Metoda Grama jest klasycznym barwieniem różnicującym bakterie na Gram-dodatnie i Gram-ujemne. Kluczowe jest zrozumienie, że w tej procedurze występuje barwnik podstawowy (pierwszy, nadający początkowy kolor wszystkim komórkom), etap utrwalania barwy (zwykle z udziałem roztworu jodu jako zaprawy), etap odbarwiania oraz często barwienie kontrastowe.

Odpowiedź "fioletu krystalicznego" jest poprawna, ponieważ to właśnie on pełni rolę barwnika podstawowego w barwieniu metodą Grama. Po nałożeniu na rozmaz barwi on komórki, a następnie w obecności zaprawy jodowej może tworzyć kompleks, który u bakterii Gram-dodatnich pozostaje w komórce po odbarwieniu. Dzięki temu w dalszej obserwacji mikroskopowej bakterie Gram-dodatnie utrzymują fioletowe zabarwienie, a Gram-ujemne po odbarwieniu mogą zostać zabarwione barwnikiem kontrastowym na inny kolor.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do pytania:

  • "fuksyny fenolowej" – jest to odczynnik kojarzony z innymi technikami barwienia (np. barwieniami specjalnymi). Sam fakt, że jest barwnikiem, nie oznacza, że jest barwnikiem podstawowym w metodzie Grama.
  • "zieleni malachitowej" – również należy do barwników używanych w mikrobiologii, ale typowo w innych procedurach niż barwienie Grama. Wybór tej odpowiedzi zwykle wynika z mylenia barwień specjalnych z barwieniem różnicującym.
  • "nadmanganianu potasu" – jest przede wszystkim silnym utleniaczem, wykorzystywanym w różnych zastosowaniach chemicznych, ale nie stanowi standardowego barwnika podstawowego w metodzie Grama.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy "metody Grama", najpierw przypomnij sobie sekwencję ról odczynników (barwnik podstawowy → zaprawa → odbarwiacz → barwnik kontrastowy). Dopiero potem dopasuj nazwę odczynnika do jego funkcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To barwienie różnicujące bakterie na Gram-dodatnie i Gram-ujemne na podstawie reakcji ich ściany komórkowej na odbarwianie. W praktyce laboratoryjnej jest to jedna z podstawowych metod wstępnej oceny rozmazu pod mikroskopem.
Fiolet krystaliczny jest barwnikiem podstawowym – nakłada się go jako pierwszy, aby zabarwić wszystkie komórki. Dalsze etapy (zaprawa, odbarwianie, kontrast) powodują, że część bakterii utrzymuje barwę, a część ją traci.
Zaprawa jodowa wzmacnia efekt barwienia, ponieważ sprzyja tworzeniu kompleksu barwnika w komórce. Dzięki temu bakterie Gram-dodatnie zwykle lepiej zatrzymują barwę po etapie odbarwiania, co umożliwia różnicowanie preparatu.
W typowej procedurze Grama kluczowy jest fiolet krystaliczny jako barwnik podstawowy. Fuksyna fenolowa częściej pojawia się w innych barwieniach specjalnych, dlatego w pytaniach egzaminacyjnych bywa podawana jako "myląca" odpowiedź.
Zieleń malachitowa jest kojarzona z wybranymi barwieniami specjalnymi (np. dotyczącymi określonych struktur komórkowych), a nie z klasycznym barwieniem Grama. Warto uczyć się barwników razem z tym, co konkretnie mają uwidaczniać.
Nadmanganian potasu to przede wszystkim silny utleniacz, a nie standardowy barwnik podstawowy w barwieniu Grama. W zadaniach testowych może "kusić", bo jest znanym odczynnikiem, ale jego rola nie odpowiada typowej sekwencji odczynników Grama.
Najczęściej myli się barwnik podstawowy z kontrastowym albo przypisuje do Grama barwniki z innych barwień. Pomaga nauka schematu: pierwszy barwi "wszystko", potem jest zaprawa, odbarwianie i dopiero na końcu barwnik kontrastowy.
Gdy pytanie brzmi "do barwienia metodą Grama używa się…", zwykle chodzi o odczynnik najbardziej charakterystyczny dla metody, czyli barwnik podstawowy. Warto jednak czytać uważnie, czy nie ma doprecyzowania "kontrastowy" lub "odbarwiacz".
Ucz się zestawami: metoda → cel → odczynniki → kolejność. Dobrze działa tabelka w notatkach (np. Gram, Ziehl–Neelsen, barwienia specjalne). Na egzaminie łatwiej wtedy wykluczyć odczynniki "z innej procedury".
Nie, to zwykle etap wstępny. Barwienie Grama daje szybkie informacje (np. typ Gram i morfologia), ale do pełnej identyfikacji potrzebne są dalsze badania, np. hodowla i testy biochemiczne lub metody instrumentalne.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "W metodzie Grama barwnikiem podstawowym jest fiolet krystaliczny, który początkowo barwi wszystkie komórki."

Źródła:

  • OpenStax, Microbiology 2e, Chapter 3.2 (Differential Staining: Gram Stain) - https://openstax.org/books/microbiology-2e/pages/3-2-differential-staining (dostęp: 2026-02-28)
  • CDC (Centers for Disease Control and Prevention), Laboratory methods / Gram stain overview (strona informacyjna dot. Gram stain) - https://www.cdc.gov/ (wyszukanie sekcji dot. Gram stain wymagane) (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręcznik mikrobiologii ogólnej/medycznej – rozdział o barwieniach różnicujących
  • Instrukcje laboratoryjne (SOP) dotyczące barwienia metodą Grama w pracowni
  • Materiały dydaktyczne o barwieniach specjalnych (dla odróżnienia od metody Grama)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego