KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 32.
Do cięcia drutu o średnicy powyżej 1mm należy zastosować
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia ręczne, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cęgi boczne są przeznaczone do przecinania drutu: mają krótkie, masywne szczęki z hartowanymi krawędziami tnącymi oraz długie rękojeści dające duże przełożenie siły. Dzięki temu pozwalają ciąć druty o większej średnicy bez nadmiernego zgniatania materiału.

Pełne wyjaśnienie:

Do cięcia drutu o średnicy powyżej 1 mm najwłaściwiej stosuje się cęgi boczne (szczypce tnące boczne). Ich konstrukcja jest podporządkowana funkcji cięcia: mają krótkie i masywne szczęki oraz hartowane krawędzie tnące. Dodatkowo długie rękojeści zapewniają korzystną dźwignię, czyli możliwość uzyskania większej siły cięcia przy mniejszym wysiłku użytkownika. W praktyce warsztatowej przekłada się to na czyste przecięcie drutu (np. miedzianego, stalowego, aluminiowego) bez niepotrzebnego spłaszczania końcówki.

Odpowiedź "uniwersalne cęgi serwisowe" jest nieprawidłowa, ponieważ narzędzia wielofunkcyjne zwykle mają szczęki z wycięciami do różnych operacji (np. chwytania, formowania, czasem zdejmowania izolacji), a nie geometrię zoptymalizowaną do mocnego cięcia grubszych drutów. Mogą przeciąć cienki przewód, ale nie są podstawowym wyborem do średnic powyżej 1 mm.

Odpowiedź "kleszcze" jest zbyt ogólna i nie wskazuje narzędzia o właściwych krawędziach tnących. Kleszcze kojarzą się głównie z chwytaniem/ściskaniem, a nie z precyzyjnym przecinaniem drutu w sposób kontrolowany i powtarzalny.

Odpowiedź "uniwersalne cęgi typu \"żaba\"" (szczypce nastawne) służy do chwytania elementów o różnych rozmiarach dzięki przestawnemu przegubowi i ząbkowanym szczękom. Takie narzędzie może uszkodzić drut lub izolację i nie zapewnia poprawnego, czystego cięcia, bo nie ma pary krawędzi tnących przeznaczonych do tej operacji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy cięcia, szukaj w odpowiedziach narzędzia z wyraźnymi krawędziami tnącymi i konstrukcją dźwigniową (jak cęgi boczne), a nie narzędzia do chwytania lub narzędzia "do wszystkiego".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cęgi boczne (szczypce tnące boczne) to narzędzie ręczne przeznaczone głównie do przecinania drutów i przewodów. Mają krótkie, masywne szczęki z krawędziami tnącymi oraz długie rękojeści, co daje dużą siłę cięcia i pozwala ciąć druty o większej średnicy.
Bo zapewniają korzystne przełożenie siły (dźwignię) i mają hartowane krawędzie tnące. Dzięki temu drut jest przecinany, a nie miażdżony, co jest ważne przy przygotowaniu przewodów do dalszych prac (np. zarabiania końcówek).
Typowa "żaba" (szczypce nastawne) służy do chwytania i odkręcania, a nie do cięcia. Ząbkowane szczęki i brak właściwych krawędzi tnących mogą uszkodzić drut lub izolację. Do cięcia drutu wybieraj narzędzia tnące, np. cęgi boczne.
Cęgi boczne mają krótką głowicę i wyraźne krawędzie tnące ustawione tak, by przecinać materiał. Szczypce wielofunkcyjne często mają wiele wycięć i profili do chwytania, zaciskania czy zdejmowania izolacji, a funkcja cięcia bywa pomocnicza i słabsza.
W praktyce warsztatowej cęgami bocznymi tnie się m.in. druty miedziane, aluminiowe oraz niektóre stalowe. Zawsze trzeba jednak dobrać narzędzie do twardości materiału (np. drut stalowy hartowany wymaga mocniejszych szczypiec) i nie przeciążać krawędzi tnących.
Częsty błąd to wybór narzędzia "uniwersalnego" tylko dlatego, że brzmi profesjonalnie. Inny błąd to mylenie narzędzi do chwytania z narzędziami do cięcia. Na egzaminie zwracaj uwagę na to, czy narzędzie ma krawędzie tnące i konstrukcję dźwigniową.
Dłuższa rękojeść zwiększa ramię dźwigni, dzięki czemu przy tej samej sile dłoni uzyskujesz większą siłę na krawędziach tnących. To ułatwia przecięcie grubszych drutów i zmniejsza ryzyko "szarpania" przewodu, które pogarsza jakość cięcia.
Nie używaj ich do materiałów zbyt twardych dla danego modelu (np. bardzo twardy drut stalowy), bo możesz wyszczerbić krawędzie tnące. Nie są też narzędziem do cięcia elementów płaskich lub do pracy "zamiast nożyc". Dobieraj narzędzie do materiału i zaleceń producenta.
Najpierw oceń średnicę i materiał przewodu oraz wymaganą jakość cięcia. Do typowych drutów i przewodów stosuje się cęgi boczne, a do prac stricte instalacyjnych często używa się też obcinaków lub noży do izolacji. Unikaj narzędzi chwytających do operacji cięcia.
Tak. Cęgi boczne mają zwykle krótkie, masywne szczęki oraz krawędzie tnące ułożone tak, aby docinać materiał "z boku" głowicy. Narzędzia do chwytania (np. nastawne) mają ząbkowane szczęki bez typowych krawędzi tnących. To ważna umiejętność praktyczna.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Cęgi boczne są przeznaczone do przecinania drutu: mają krótkie, masywne szczęki z hartowanymi krawędziami tnącymi oraz długie rękojeści dające duże przełożenie siły."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczypce_tn%C4%85ce - dostęp: 2026-04-01
  • https://www.knipex.com/pl/produkty/szczypce-tnace - dostęp: 2026-04-01

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe i karty pracy z pracowni montażu mechatronicznego (dobór narzędzi)
  • Podręczniki do podstaw prac montażowych/ślusarskich w kształceniu zawodowym (dział: narzędzia ręczne)
  • Katalogi producentów narzędzi ręcznych (opisy zastosowań szczypiec tnących i wielofunkcyjnych)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego