KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 7.
Do czynności wykonywanych w ramach oględzin w czasie pracy silnika elektrycznego prądu stałego nie należy sprawdzanie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oględziny w czasie pracy wykonuje się bez zatrzymywania maszyny i obejmują one obserwację parametrów oraz objawów pracy, np. drgań i wskazań przyrządów. Sprawdzenie stanu szczotek wymaga dostępu do wnętrza silnika (elementy ruchome/pod napięciem), więc wykonuje się je dopiero po wyłączeniu i zabezpieczeniu zasilania.

Pełne wyjaśnienie:

Oględziny silnika prądu stałego wykonywane w czasie pracy to diagnostyka "w ruchu" – bez otwierania osłon i bez ingerencji w elementy wirujące. Ich celem jest szybkie wychwycenie nieprawidłowości na podstawie tego, co można bezpiecznie zaobserwować z zewnątrz oraz odczytać z aparatury.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "stanu szczotek." W silniku DC szczotki współpracują z komutatorem i zużywają się w czasie eksploatacji, ale ocena ich stanu (np. długości, docisku, równomierności zużycia, jakości powierzchni styku) wymaga bezpośredniego dostępu do zespołu szczotka–komutator. Taka czynność wiąże się z ryzykiem kontaktu z częściami ruchomymi oraz elementami pod napięciem, więc powinna być wykonywana wyłącznie podczas przeglądu po wyłączeniu i zabezpieczeniu silnika.

Pozostałe odpowiedzi opisują typowe czynności możliwe podczas pracy:

  • "poziomu drgań." Drgania można oceniać czujnikami lub obserwacją/odsłuchem pracy łożysk i posadowienia. To typowy parametr oględzin w ruchu.
  • "ustawienia zabezpieczeń." W praktyce sprawdza się nastawy/parametry na aparatach (np. wartości progowe) oraz ich zgodność z dokumentacją – bez rozbierania silnika. Nie jest to tożsame z naprawą pod napięciem, tylko z weryfikacją nastaw.
  • "wskazań aparatury kontrolno-pomiarowej." Odczyt prądu obciążenia, napięcia zasilania czy temperatury uzwojeń jest klasycznym elementem oględzin w czasie pracy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy czynności "w czasie pracy", wybieraj odpowiedź wymagającą otwarcia osłon, dotykania części wewnętrznych lub wykonywania pomiarów/oceny elementów znajdujących się przy ruchomym wirniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oględziny w czasie pracy to sprawdzenie tego, co da się ocenić bez zatrzymywania i bez zdejmowania osłon: wskazań przyrządów (prąd, napięcie), zachowania mechanicznego (drgania, hałas), często też temperatury obudowy/uzwojeń, zapachu przegrzania czy oznak iskrzenia.
Ocena szczotek wymaga dostępu do wnętrza silnika i obszaru komutatora, czyli strefy z częściami wirującymi oraz elementami mogącymi być pod napięciem. To stwarza ryzyko urazu i porażenia. Dlatego kontrolę szczotek wykonuje się dopiero po wyłączeniu i zabezpieczeniu zasilania.
Niepokojące są m.in. wzrost prądu obciążenia, spadek napięcia w układzie, nadmierne drgania, nietypowy hałas (tarcie, "wycie"), zapach przegrzania oraz widoczne/charakterystyczne iskrzenie. Takie objawy są sygnałem do zatrzymania i wykonania przeglądu w bezpiecznych warunkach.
W praktyce wykorzystuje się czujniki drgań (jeśli są zainstalowane) albo ocenę obserwacyjną: czy obudowa "bije", czy fundament/łapy nie przenoszą wibracji, czy nie ma poluzowań. Drgania porównuje się z typowym zachowaniem napędu i reaguje na ich nagły wzrost.
Tak. Odczyt z amperomierza, woltomierza czy wskaźników temperatury to podstawowy element oględzin, bo nie wymaga ingerencji w urządzenie. Pozwala szybko ocenić, czy silnik pracuje w dopuszczalnych warunkach obciążenia i czy nie pojawia się tendencja do przegrzewania.
Zwykle chodzi o weryfikację nastaw i parametrów na aparatach zabezpieczeniowych (np. wartości progowych, nastaw prądowych/czasowych) oraz ich zgodności z dokumentacją obiektu. To kontrola "nastaw/konfiguracji", a nie wykonywanie niebezpiecznych prac przy częściach pod napięciem.
Kontrolę szczotek (zużycie, docisk, powierzchnia) i komutatora wykonuje się podczas przeglądów po zatrzymaniu silnika, odłączeniu zasilania i zabezpieczeniu przed przypadkowym załączeniem. Wtedy dopiero można bezpiecznie otworzyć osłony i ocenić elementy wewnętrzne.
Najczęściej myli się oględziny w ruchu z przeglądem serwisowym i wybiera czynności wymagające otwarcia osłon (np. szczotki/komutator). Drugim błędem jest przeoczenie zaprzeczenia w pytaniu ("nie należy"). Warto podkreślić je w myślach przed wyborem odpowiedzi.
Oględziny w czasie pracy to obserwacja i odczyty bez ingerencji: parametry, drgania, hałas, temperatura. Przegląd konserwacyjny wymaga postoju i dostępu do wnętrza: sprawdzanie szczotek, komutatora, połączeń, często czynności mechaniczne. Kryterium jest to, czy trzeba otworzyć urządzenie i zbliżyć się do części ruchomych.
Szczotki zużywają się stopniowo; gdy pracują zbyt krótko lub z niewłaściwym dociskiem, pogarsza się kontakt i rośnie iskrzenie. Może to prowadzić do nadpaleń i nierówności na komutatorze, co przyspiesza dalsze zużycie i wymaga kosztownej regeneracji. Dlatego kontrolę planuje się w postojach serwisowych.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Oględziny w czasie pracy wykonuje się bez zatrzymywania maszyny i obejmują one obserwację parametrów oraz objawów pracy, np. drgań i wskazań przyrządów."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do przedmiotów: maszyny elektryczne (silniki prądu stałego) oraz eksploatacja urządzeń elektrycznych
  • Instrukcje eksploatacji (DTR) silników prądu stałego stosowanych w pracowni/szkole
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące prac przy urządzeniach elektrycznych i maszynach wirujących (procedury bezpiecznego wyłączenia i zabezpieczenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego