KWALIFIKACJA CHM6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 27.
Do elektrociepłowni w zakładzie produkcyjnym dostarczono 2500 ton miału węglowego. Liczba pobranych próbek pierwotnych wynosiła
Ilustracja przedstawia fragment tekstu związanego z obliczaniem liczby próbek pierwotnych miału węglowego przy dostawach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Liczba próbek pierwotnych jest dobierana z planu pobierania próbek (najczęściej z tabel zależnych od masy partii), aby zapewnić reprezentatywność próbki ogólnej. Dla partii miału węglowego o masie 2500 t w przyjętej regule przypada 51 próbek pierwotnych, a pozostałe wartości nie spełniają tej zależności.

Pełne wyjaśnienie:

W kontroli jakości surowców i paliw stałych kluczowe jest, aby wynik analizy laboratoryjnej odnosił się do całej partii (dostawy), a nie tylko do pojedynczego miejsca poboru. Z tego powodu stosuje się plan pobierania próbek, w którym określa się m.in. liczbę próbek pierwotnych (czyli pojedynczych poborów materiału w różnych punktach/ chwilach), z których następnie przygotowuje się próbkę ogólną (zbiorczą) i próbkę laboratoryjną.

Liczba próbek pierwotnych zwykle nie jest wyliczana "ze wzoru", lecz wynika z tabel lub zasad progowych zależnych od masy partii, tak aby wraz ze wzrostem masy i potencjalnej niejednorodności materiału wzrastała też liczba poborów. Dzięki temu ogranicza się ryzyko, że próbka będzie niereprezentatywna (np. pobrana tylko z jednego miejsca składowania albo tylko z wierzchniej warstwy).

Dla dostawy 2500 ton miału węglowego właściwa liczba próbek pierwotnych w tej konwencji zadaniowej to 51. Odpowiedzi "35 próbek" i "16 próbek" są typowymi wartościami zaniżonymi, które mogłyby pasować do mniejszych partii albo do uproszczonego, błędnego podejścia (zbyt mało poborów). Odpowiedź "50 próbek" bywa wybierana z przyzwyczajenia do liczb "okrągłych", ale w planach próbkowania często występują progi i zaokrąglenia, przez co poprawna liczba nie musi być wielokrotnością 5 lub 10.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać, że przy pytaniach o liczbę próbek pierwotnych decydujące są: masa partii, rodzaj materiału oraz przyjęty standard/procedura. Najczęstszy błąd to zastępowanie reguły tabelarycznej intuicją lub prostą proporcją.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próbka pierwotna to pojedynczy pobór materiału wykonany w określonym miejscu lub czasie (np. z transportu, pryzmy, zasobnika). Z wielu próbek pierwotnych przygotowuje się próbkę ogólną (zbiorczą), a z niej próbkę laboratoryjną do analizy. Chodzi o reprezentatywność całej partii.
Im większa partia, tym większe ryzyko niejednorodności (różne frakcje, wilgotność, zanieczyszczenia). Zwiększenie liczby poborów zmniejsza wpływ przypadkowego błędu i daje bardziej reprezentatywną próbkę. Dlatego plany próbkowania zwykle rosną wraz z masą partii.
Próbka pierwotna to surowy, pojedynczy pobór. Próbka laboratoryjna to mniejsza porcja przygotowana z próbki ogólnej (po wymieszaniu, rozdrobnieniu, dzieleniu), którą faktycznie analizuje laboratorium. Mylenie tych pojęć prowadzi do błędów w pytaniach o liczbę próbek.
Najczęściej: wybór "okrągłej" liczby bez podstawy (np. 50), stosowanie prostej proporcji zamiast progów z tabeli, zaniżanie liczby poborów "żeby było szybciej", oraz mylenie liczby próbek pierwotnych z liczbą analiz lub pojemników na próbki.
Zwykle nie. Najczęściej jest to zadanie z odczytu/znajomości reguły: liczba próbek wynika z tabeli lub procedury zależnej od masy partii i rodzaju materiału. Jeśli pojawiają się obliczenia, dotyczą raczej przygotowania próbki (np. dzielenie), a nie samej liczby poborów.
Gdy partia jest bardziej niejednorodna (np. różne źródła dostawy, mieszanie sortymentów), gdy warunki pobierania są trudne (zmienny strumień materiału), albo gdy wymagania jakościowe są bardziej rygorystyczne (sporne dostawy, reklamacje). Wtedy procedury mogą przewidywać większą liczbę poborów.
W praktyce pobory wykonuje się z transportu (np. taśmociąg), z partii składowanej (w wielu punktach i głębokościach) albo z zasobników, zgodnie z procedurą. Następnie próbki pierwotne łączy się, miesza i redukuje do próbki do badań (wilgotność, popiół, wartość opałowa itp.).
Wiele osób automatycznie wybiera liczby "ładne" i okrągłe, bo kojarzą się z praktyką lub statystyką. Tymczasem tabele próbkowania często wynikają z progów i zasad zaokrągleń, więc poprawna liczba może być nieokrągła (np. 51). Warto kierować się regułą, nie intuicją.
Opanuj definicje rodzajów próbek, cel próbkowania i typowy schemat: próbki pierwotne → próbka ogólna → próbka laboratoryjna. Ćwicz zadania z doborem liczby poborów do masy partii na podstawie procedur omawianych w szkole. Zwracaj uwagę na progi w tabelach.
Najczęściej pojawiają się: partia (dostawa), reprezentatywność, niejednorodność materiału, plan próbkowania, błąd losowy, mieszanie i redukcja próbki, a także dokumentowanie poboru. Warto rozumieć, że liczba poborów wpływa na wiarygodność wyniku analizy.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Liczba próbek pierwotnych jest dobierana z planu pobierania próbek (najczęściej z tabel zależnych od masy partii), aby zapewnić reprezentatywność próbki ogólnej."

Materiały:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych: aktualnej normy/standardu zakładowego pobierania próbek paliw stałych
  • Notatki z zajęć z kontroli jakości i metrologii w analizie chemicznej (temat: rodzaje próbek i plan próbkowania)
  • Instrukcje zakładowe (procedury jakości) dotyczące pobierania i przygotowania próbek paliw

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego