KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2007

PYTANIE NR 47.
Do gaszenia pożaru urządzeń elektrycznych pod napięciem nie można używać gaśnicy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gaśnicy pianowej nie stosuje się do gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem, ponieważ piana ma bazę wodną i może przewodzić prąd, zwiększając ryzyko porażenia. Do takiego pożaru dobiera się środki nieprzewodzące (np. CO2 lub proszek) i w miarę możliwości najpierw odłącza zasilanie.

Pełne wyjaśnienie:

Przy gaszeniu urządzeń elektrycznych pod napięciem kluczowe jest, aby środek gaśniczy nie przewodził prądu. W przeciwnym razie osoba gasząca może stworzyć sobie drogę przepływu prądu (np. przez strumień środka gaśniczego lub mokre powierzchnie), co grozi porażeniem.

Odpowiedź "pianowej" jest poprawna, ponieważ gaśnice pianowe są środkami wodnymi: piana powstaje na bazie wody z dodatkiem środka pianotwórczego. Taki środek może przewodzić prąd, dlatego nie powinien być używany na urządzeniach będących pod napięciem.

Odpowiedź "proszkowej" jest niepoprawna, bo proszek gaśniczy jest w praktyce traktowany jako środek nieprzewodzący i bywa stosowany do gaszenia pożarów w rozdzielniach czy przy maszynach, gdy nie ma pewności, że zasilanie zostało odłączone. Trzeba jednak pamiętać o skutkach ubocznych: proszek silnie brudzi i może uszkadzać urządzenia, więc po akcji wymagane jest czyszczenie.

Odpowiedź "śniegowej" (CO2) jest niepoprawna, ponieważ dwutlenek węgla jest gazem nieprzewodzącym; gaśnice CO2 są typowo wskazywane do gaszenia urządzeń elektrycznych i elektroniki (z zastrzeżeniami bezpieczeństwa pracy w małych pomieszczeniach).

Odpowiedź "halonowej" także jest niepoprawna: halony historycznie były środkami nieprzewodzącymi i skutecznymi w gaszeniu elektroniki. Choć są wycofywane z obrotu ze względów środowiskowych, sama zasada doboru środka do urządzeń pod napięciem wskazuje, że nie one są "zakazane" z powodu przewodzenia.

W praktyce: jeżeli to możliwe, najpierw odłącz zasilanie (wyłącznik główny/awaryjny), a dopiero potem gaś. Gdy odłączenie jest niemożliwe lub niepewne, wybieraj środki nieprzewodzące, zachowując dystans i zasady BHP.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gaśnica pianowa ma środek na bazie wody, a woda i roztwory wodne mogą przewodzić prąd. Przy urządzeniu pod napięciem zwiększa to ryzyko porażenia osoby gaszącej oraz powstania zwarcia. Dlatego do "elektryki pod napięciem" dobiera się środki nieprzewodzące.
Oznacza, że urządzenie nadal jest zasilane i istnieje ryzyko porażenia prądem. Wtedy dobór środka gaśniczego musi uwzględniać przewodność elektryczną. Jeśli zasilanie jest odłączone i potwierdzone, dobór gaśnicy może być inny, ale nadal trzeba uważać na ponowne załączenie.
W praktyce stosuje się środki nieprzewodzące, np. gaśnice śniegowe (CO2) oraz proszkowe. Wybór zależy od miejsca i skutków ubocznych: proszek brudzi i może uszkadzać mechanikę/elektronikę, a CO2 wymaga ostrożności w małych pomieszczeniach i przy ryzyku odmrożeń.
Gaśnica śniegowa wyrzuca CO2, który nie przewodzi prądu i nie zostawia osadu, dlatego jest częsta przy szafach sterowniczych i elektronice. Gaśnica pianowa wytwarza pianę na bazie wody, może przewodzić prąd i pozostawia wilgoć, dlatego nie nadaje się do urządzeń będących pod napięciem.
Tak. Proszek jest skuteczny i zwykle traktowany jako bezpieczny elektrycznie, ale pozostawia agresywny pył, który może wnikać w napędy, czujniki, styki i wentylatory. Po użyciu wymaga się dokładnego czyszczenia i kontroli, bo osad może pogorszyć chłodzenie lub spowodować problemy z łączeniami.
Zawsze, gdy jest to możliwe i bezpieczne: np. użycie wyłącznika głównego, wyłącznika awaryjnego lub rozłączenie zasilania zgodnie z procedurą zakładową. Odłączenie zmniejsza ryzyko porażenia i ogranicza możliwość podtrzymywania łuku elektrycznego. Jeśli odłączenie jest niepewne, wybiera się środki nieprzewodzące.
Nie, jeśli rozdzielnia jest pod napięciem. Woda przewodzi prąd, więc podawanie jej na elementy czynne zwiększa ryzyko porażenia i zwarcia. Gaśnice wodne mogą być rozważane dopiero po odłączeniu i zabezpieczeniu zasilania, ale w praktyce do urządzeń elektrycznych częściej wybiera się CO2 lub proszek.
Bo historycznie były stosowane do gaszenia elektroniki i urządzeń elektrycznych, ponieważ nie przewodziły prądu i nie pozostawiały osadu. W pytaniach mogą występować jako typ gaśnicy "technicznie odpowiedni", mimo że współcześnie ich stosowanie jest ograniczane z powodów środowiskowych i praktycznych wymagań zakładowych.
Najczęściej myli się "pianową" ze "śniegową", bo obie bywają w podobnych metalowych butlach, a nazwy nie są intuicyjne. Drugi błąd to ignorowanie warunku "pod napięciem" i wybór gaśnicy tak, jak dla zwykłego pożaru materiałów stałych. Trzeci to przekonanie, że każda gaśnica jest uniwersalna.
Utrwal mapę: środki wodne/pianowe = ryzyko przewodzenia, CO2 i proszek = zwykle bezpieczne elektrycznie. Ćwicz rozpoznawanie nazw i typów gaśnic oraz scenariusze: rozdzielnia, szafa sterownicza, maszyna CNC. Zawsze analizuj w treści, czy jest "pod napięciem" i czy można odłączyć zasilanie.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Gaśnicy pianowej nie stosuje się do gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem, ponieważ piana ma bazę wodną i może przewodzić prąd, zwiększając ryzyko porażenia."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Gaśnica" – opis rodzajów gaśnic i zastosowań, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ga%C5%9Bnica (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Dwutlenek węgla" – właściwości CO2 jako gazu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Dwutlenek_w%C4%99gla (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Instrukcje producentów gaśnic (karty wyrobu/etykiety z przeznaczeniem i ograniczeniami stosowania)
  • Materiały szkoleniowe BHP i ppoż. dla pracowników technicznych (zakładowe procedury postępowania)
  • Podstawowe podręczniki/kompendia ochrony przeciwpożarowej omawiające dobór środków gaśniczych do typów pożarów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego