Gazy cieplarniane to takie składniki atmosfery, które absorbują promieniowanie podczerwone (IR) emitowane przez nagrzaną powierzchnię Ziemi, a następnie częściowo reemitują je w różnych kierunkach. W efekcie rośnie ilość energii zatrzymywanej w dolnej atmosferze, co sprzyja wzrostowi średniej temperatury przy powierzchni.
Dlaczego poprawna jest para: CH4 i CO2?
Dwutlenek węgla (CO2) jest kluczowym gazem cieplarnianym związanym m.in. ze spalaniem paliw kopalnych i zmianami użytkowania terenu. Metan (CH4) ma silne właściwości cieplarniane i pochodzi m.in. z procesów beztlenowego rozkładu materii organicznej (np. składowiska odpadów, rolnictwo, wydobycie paliw). Oba gazy są powszechnie wskazywane jako istotne dla współczesnych zmian klimatu.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- N2, SO3 – azot cząsteczkowy N2 jest głównym składnikiem powietrza, ale jako cząsteczka dwuatomowa nie jest typowym gazem cieplarnianym. SO3 nie jest standardowo wymieniany jako główny gaz cieplarniany odpowiedzialny za globalne ocieplenie; w praktyce częściej rozważa się związki siarki w kontekście zanieczyszczeń i aerozoli.
- CO, O3 – tlenek węgla CO to przede wszystkim zanieczyszczenie związane z niecałkowitym spalaniem; nie jest klasyfikowany jako główny, długotrwały gaz cieplarniany jak CO2 czy CH4. Ozon O3 może wpływać na bilans radiacyjny, ale w tego typu zadaniach szkolnych jako podstawowe GHG zwykle wskazuje się CO2 i CH4 (oraz m.in. N2O, parę wodną).
- NO2, SO2 – to typowe gazy z grupy zanieczyszczeń powietrza, ważne np. dla smogu i kwaśnych opadów. Nie są one standardowo podawane jako główne gazy cieplarniane napędzające wzrost temperatury powierzchni Ziemi.
Wskazówka egzaminacyjna: uważaj na bardzo podobne zapisy CO i CO2. W zadaniach o efekcie cieplarnianym najczęściej poprawne będą gazy znane z klimatu (CO2, CH4, N2O), a nie typowe gazy "smogowe" (SO2, NO2, CO).
