KWALIFIKACJA GIW5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 28.
Do gazów niepalnych należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ditlenek węgla jest gazem niepalnym – nie stanowi paliwa i nie ulega spalaniu w typowych warunkach. Metan, acetylen oraz mieszanina propan–butan są gazami palnymi, wykorzystywanymi jako paliwa i mogą tworzyć mieszaniny wybuchowe z powietrzem, dlatego nie spełniają kryterium "niepalny".

Pełne wyjaśnienie:

Gaz niepalny to taki, który nie jest paliwem i w normalnych warunkach nie podtrzymuje procesu spalania w sposób charakterystyczny dla gazów palnych. W praktyce oznacza to, że po zmieszaniu z powietrzem nie tworzy typowych mieszanin palnych, które mogą się zapalić od źródła energii (iskry, płomienia).

Odpowiedź "ditlenek węgla" jest poprawna, ponieważ CO2 jest produktem końcowym utleniania węgla i wielu związków organicznych. Skoro jest już silnie utleniony, nie stanowi "paliwa" i nie ma tendencji do dalszego spalania. Z tego powodu CO2 bywa stosowany jako gaz gaśniczy: wypiera tlen i obniża możliwość podtrzymania płomienia (co nie znaczy, że jest bezpieczny do oddychania).

Pozostałe propozycje to typowe gazy palne:

  • "propan butan" (mieszanina LPG) jest paliwem stosowanym m.in. w ogrzewaniu i zasilaniu urządzeń. Jest łatwopalny i w odpowiednich stężeniach tworzy z powietrzem mieszaniny palne.
  • "acetylen" jest gazem palnym wykorzystywanym np. w spawaniu i cięciu tlenowym; ma wysoką reaktywność i łatwo się zapala.
  • "metan" jest podstawowym składnikiem gazu ziemnego i znanym zagrożeniem w górnictwie podziemnym; jest palny i może tworzyć mieszaniny wybuchowe.

Wskazówka egzaminacyjna: nie myl "niepalny" z "nieszkodliwy". CO2 jest niepalny, ale w wysokim stężeniu stanowi zagrożenie (działanie duszące) przez wypieranie tlenu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gaz niepalny to taki, który nie jest paliwem i w typowych warunkach nie ulega spalaniu ani nie tworzy łatwo mieszanin palnych z powietrzem. Uwaga: "niepalny" nie oznacza "bezpieczny" — taki gaz może być np. duszący, jeśli wypiera tlen.
CO2 jest już mocno utlenioną formą węgla, więc nie ma "z czego się spalać" w zwykłych warunkach. Dlatego nie pełni roli paliwa i bywa stosowany w gaśnicach jako gaz obniżający dostęp tlenu w strefie płomienia.
Metan jest gazem palnym — to główny składnik gazu ziemnego. W odpowiednim stężeniu z powietrzem tworzy mieszaniny palne, które mogą zapalić się od iskry lub gorącej powierzchni, co jest szczególnie istotne przy ocenie zagrożeń wybuchowych.
Gazy palne zwiększają ryzyko pożaru i wybuchu, zwłaszcza gdy gromadzą się w przestrzeniach zamkniętych i mieszają z powietrzem. W praktyce kluczowe są: skuteczna wentylacja, kontrola źródeł zapłonu oraz monitoring stężeń gazów.
Acetylen jest bardzo łatwopalny i ma szeroki zakres stężeń, w których może tworzyć mieszaniny palne. Dodatkowo jest wykorzystywany w procesach wymagających płomienia o wysokiej temperaturze, co zwiększa znaczenie zasad BHP i właściwego magazynowania oraz użytkowania butli.
Propan-butan to w praktyce mieszanina (LPG) dwóch gazów: propanu i butanu. Mieszanina ta jest palna i powszechnie używana jako paliwo. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle traktuje się ją jako przykład gazu palnego.
W karcie charakterystyki (SDS) szukaj informacji o "palności/łatwopalności" i klasyfikacji zagrożeń. Dla gazów palnych pojawiają się zapisy o łatwopalności i ryzyku zapłonu, a dla niepalnych brak takiej klasyfikacji — mogą natomiast widnieć ostrzeżenia o działaniu duszącym.
Częsty błąd to mylenie "niepalny" z "nietoksyczny" lub "bezpieczny". Inny błąd to wybór metanu, bo kojarzy się z wentylacją i detekcją w górnictwie, ale to nadal paliwo. Warto kojarzyć CO2 z gaśnicami, a LPG z paliwem.
CO2 bywa stosowany jako środek gaśniczy oraz w niektórych procesach technicznych jako gaz obojętny. Trzeba jednak pamiętać o ryzyku niedotlenienia: w pomieszczeniach zamkniętych duże stężenie CO2 może wypierać tlen i być groźne dla ludzi.
Utrwal listę typowych gazów palnych (metan, acetylen, propan, butan) i niepalnych (np. CO2) oraz ćwicz rozpoznawanie ich zastosowań. Przerób też podstawy: co jest paliwem, co jest utleniaczem i dlaczego produkt spalania zwykle nie jest już palny.
info

Statystycznie 71% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Ditlenek węgla jest gazem niepalnym – nie stanowi paliwa i nie ulega spalaniu w typowych warunkach."

Źródła:

  • PubChem: Carbon Dioxide (CID 280) – sekcja dotycząca właściwości/bezpieczeństwa (flammability), https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Carbon-dioxide - dostęp 2026-03-02
  • PubChem: Methane (CID 297) – sekcja dotycząca palności/łatwopalności, https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Methane - dostęp 2026-03-02
  • PubChem: Acetylene (CID 6326) – sekcja dotycząca palności/łatwopalności, https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Acetylene - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik szkolny z chemii ogólnej (dział: spalanie, palność, gazy)
  • Karty charakterystyki (SDS) dla CO2, metanu, acetylenu, propanu i butanu
  • Materiały BHP zakładowe dotyczące zagrożeń pożarowych i atmosfer wybuchowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego