KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 13.
Do kontroli wymiaru Ø 68,260 tarczy hamulcowej przedstawionej na rysunku wystarczy zastosować
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny tarczy hamulcowej, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnica Ø 68,260 mm wskazuje na potrzebę kontroli z dokładnością typową dla przyrządów mikrometrycznych. Mikrometr wewnętrzny o zakresie 50–75 mm obejmuje mierzoną wartość i zapewnia precyzyjny odczyt. Suwmiarki noniuszowe zwykle mają zbyt małą rozdzielczość, a średnicówka 75–175 mm nie obejmuje 68,260 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Wartość Ø 68,260 mm sugeruje kontrolę wymiaru z dokładnością rzędu setnych (a w zapisie nawet tysięcznych) milimetra, co w praktyce metrologii warsztatowej oznacza dobór przyrządu z grupy mikrometrycznej, a nie typowej suwmiarki.

Odpowiedź "mikrometr wewnętrzny o zakresie pomiarowym 50 do 75" jest właściwa z dwóch powodów:

  • Zakres obejmuje mierzony wymiar 68,260 mm, więc przyrząd można ustawić i odczytać w tym przedziale.
  • Dokładność/rozdzielczość mikrometru jest typowo większa niż suwmiarki noniuszowej, dlatego nadaje się do kontroli wymiarów zapisywanych z większą liczbą miejsc po przecinku.

Dlaczego pozostałe propozycje nie spełniają warunku "wystarczy zastosować"?

  • "Suwmiarkę L-140 o liczbie działek noniusza 20" – mimo że suwmiarka może objąć taki wymiar, jej typowa rozdzielczość (wynikająca z noniusza) i błąd pomiaru są zwykle niewystarczające do wiarygodnej kontroli wymiaru zapisanego jako 68,260 mm. To częsty błąd: traktowanie suwmiarki jako narzędzia do wszystkich pomiarów precyzyjnych.
  • "Suwmiarkę L-150 o liczbie działek noniusza 10" – analogicznie, a dodatkowo noniusz o mniejszej liczbie działek oznacza co do zasady jeszcze mniej precyzyjny odczyt niż w wariancie z 20 działkami.
  • "Średnicówkę mikrometryczną o zakresie pomiarowym 75 do 175" – ten przyrząd nie obejmuje wymiaru 68,260 mm, ponieważ jego dolna granica zakresu to 75 mm. Zatem nie da się nim wykonać prawidłowego pomiaru tego wymiaru.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się wymiar z wieloma miejscami po przecinku, najpierw sprawdź czy przyrząd mieści się w zakresie, a następnie czy jego rozdzielczość i typ są adekwatne (suwmiarka vs przyrząd mikrometryczny).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To nominalna średnica zapisana z dużą liczbą miejsc po przecinku, co sugeruje potrzebę pomiaru precyzyjnego. W praktyce oznacza to dobór przyrządu o odpowiedniej rozdzielczości i małym błędzie pomiaru, zwykle z grupy mikrometrów/średnicówek, a nie podstawowej suwmiarki.
Zakres musi obejmować mierzony wymiar. Dla 68,260 mm właściwy jest przedział typu 50–75 mm, bo 68,260 mieści się między granicami. Dobór "na styk" lub z pominięciem dolnej granicy skutkuje brakiem możliwości wykonania pomiaru.
Suwmiarka jest uniwersalna, ale zwykle ma gorszą rozdzielczość i większy błąd pomiaru niż przyrządy mikrometryczne. Przy wymiarach zapisanych bardzo dokładnie (wiele cyfr po przecinku) ryzyko błędu odczytu, docisku szczęk i ustawienia narzędzia jest na tyle duże, że wynik może być niewiarygodny.
Najczęstsze to: pomiar nieosiowy (przechylenie przyrządu), zbyt duży docisk, brak kontroli w kilku przekrojach, pominięcie czystości powierzchni oraz dobór narzędzia tylko po "zasięgu", bez uwzględnienia dokładności. Warto też stabilizować temperaturę elementu i przyrządu.
Nie zawsze. Oba narzędzia mogą być właściwe, ale kluczowe są: zakres (czy obejmuje mierzony wymiar), stan techniczny oraz umiejętność użycia. Jeśli średnica jest mniejsza niż dolna granica zakresu średnicówki, to nawet "lepszy" przyrząd nie pozwoli wykonać pomiaru.
Stosuje się go do precyzyjnych pomiarów średnic wewnętrznych, np. otworów, tulei, gniazd lub innych elementów wymagających dokładniejszej kontroli niż suwmiarka. W praktyce pomaga ocenić zużycie i dopasowanie części oraz potwierdzić zgodność z dokumentacją naprawczą.
Liczba działek noniusza wpływa na rozdzielczość odczytu (jak "drobny" krok możesz odczytać). Więcej działek zwykle oznacza dokładniejszy odczyt, ale nie eliminuje innych źródeł błędu, np. ustawienia szczęk czy docisku. Dlatego przy bardzo dokładnych wymiarach często wybiera się mikrometr.
Bo 68,260 mm jest mniejsze niż dolna granica 75 mm. Przyrząd nie obejmuje tak małej średnicy, więc nie da się go poprawnie ustawić i wykonać pomiaru. To prosty test na egzaminie: najpierw sprawdź, czy wartość mieści się w zakresie.
Wskazówką jest nazwa elementu i sposób przedstawienia wymiaru na rysunku technicznym: średnice otworów/gniazd to zwykle pomiar wewnętrzny, a średnice wałków/powierzchni zewnętrznych to pomiar zewnętrzny. Gdy masz wątpliwość, dobieraj przyrząd zgodny z geometrią kontaktu (końcówki do wnętrza).
Ćwicz schemat: 1) rozpoznaj rodzaj wymiaru (wewn./zewn.), 2) sprawdź zakres, 3) oceń wymaganą dokładność, 4) dobierz narzędzie i sposób pomiaru. Dobrze działa też rozwiązywanie zadań na przykładach z hamulców, łożysk i pasowań.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Średnica Ø 68,260 mm wskazuje na potrzebę kontroli z dokładnością typową dla przyrządów mikrometrycznych."

Źródła:

  • ISO 13385-1:2019, Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional measuring equipment — Calipers — Part 1: Design and metrological characteristics
  • ISO 3611:2010, Micrometers for external measurements — Design and metrological characteristics

Materiały:

  • Podręczniki do metrologii warsztatowej (działy: suwmiarki, mikrometry, średnicówki, niepewność pomiaru)
  • Instrukcje producentów przyrządów pomiarowych (sposób użycia i typowe błędy)
  • Materiały szkolne/branżowe dotyczące diagnostyki układu hamulcowego i pomiarów elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego