KWALIFIKACJA EKA2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 24.
Do którego archiwum należy się zwrócić przy poszukiwaniu akt Metryki Koronnej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Akta Metryki Koronnej to historyczny zasób związany z dawną administracją państwową. Kwerendę dotyczącą takich akt kieruje się do instytucji przechowującej akta dawne, a nie do archiwów wyspecjalizowanych w dokumentacji współczesnej lub naukowej. Dlatego właściwym wyborem jest Archiwum Główne Akt Dawnych.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność właściwego doboru instytucji archiwalnej do rodzaju poszukiwanych materiałów. W praktyce pracy technika archiwisty kluczowe jest rozpoznanie, czy mamy do czynienia z aktami dawnymi, nowożytnymi czy z dokumentacją współczesną, ponieważ od tego zależy, gdzie kieruje się kwerendę.

Odpowiedź "Do Archiwum Głównego Akt Dawnych." jest poprawna, ponieważ jest to instytucja kojarzona z przechowywaniem i udostępnianiem akt dawnych oraz zasobu historycznego, do którego zalicza się Metrykę Koronną.

Pozostałe propozycje są nieadekwatne do charakteru poszukiwanych akt:

  • "Do Archiwum Polskiej Akademii Nauk." – taka instytucja kojarzy się przede wszystkim z materiałami dotyczącymi działalności naukowej i spuściznami, a nie z centralnymi zespołami akt dawnej administracji państwowej.
  • "Do Archiwum Akt Nowych." – nazwa wskazuje na profil obejmujący dokumentację nowszą; wybór tej opcji bywa skutkiem mylenia "akt dawnych" z "akt nowych".
  • "Do Archiwum Państwowego w Warszawie." – to odpowiedź kusząca, bo odnosi się do lokalizacji, ale w pytaniu chodzi o konkretny zespół i właściwy typ archiwum, a nie o ogólne skojarzenie z miastem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w nazwie zespołu lub w pytaniu pojawiają się określenia sugerujące dawne instytucje i dawne kancelarie, najpierw rozważ archiwum wyspecjalizowane w aktach dawnych, a dopiero potem archiwa "nowe" lub tematyczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metryka Koronna to nazwa historycznego zespołu ksiąg/akt związanych z funkcjonowaniem dawnej administracji. W zadaniach egzaminacyjnych traktuje się ją jako przykład akt dawnych, dla których kluczowe jest właściwe wskazanie instytucji przechowującej zasób.
Najpierw oceń chronologię i charakter materiałów: jeśli dotyczą instytucji historycznych i dawnej kancelarii, szukaj archiwum o profilu "akta dawne". Dopiero potem rozważ archiwa regionalne lub wyspecjalizowane w dokumentacji nowszej.
"Akta nowe" sugerują zasób o nowszej chronologii i innym profilu gromadzenia. W pytaniach testowych częstą pułapką jest mylenie nazw instytucji. Do akt historycznych zwykle kieruje się zapytania do archiwum zajmującego się aktami dawnymi.
Nie zawsze. Lokalizacja (np. "w Warszawie") bywa myląca. W archiwistyce ważniejsze jest dopasowanie typu zasobu i profilu instytucji niż samo miasto. Najpierw identyfikuj instytucję właściwą dla rodzaju akt, a dopiero potem sprawdzaj szczegóły kontaktu.
Przygotuj: temat poszukiwań, ramy czasowe, możliwy urząd/instytucję wytwarzającą akta, dane osoby/obiektu (jeśli dotyczy), cel kwerendy oraz dane kontaktowe. Im precyzyjniejszy opis, tym łatwiej archiwum oceni możliwość wyszukania materiałów w swoim zasobie.
Kwerenda archiwalna to czynności zmierzające do ustalenia, czy i gdzie znajdują się poszukiwane materiały, oraz do wskazania jednostek archiwalnych. W praktyce obejmuje analizę opisów zespołów, inwentarzy, baz oraz poprawne skierowanie zapytania do właściwej instytucji.
Najczęściej myli się instytucje o podobnych nazwach (np. "dawne" vs "nowe"), wybiera odpowiedź "najbardziej znaną", albo kieruje się wyłącznie miejscowością. Pomaga strategia: najpierw ustal typ akt, potem dobierz instytucję, a na końcu weryfikuj w opcjach.
Zwykle nie jest to pierwszy wybór dla zespołów centralnej dawnej administracji państwowej. Archiwa instytucji naukowych częściej kojarzą się z materiałami dotyczącymi działalności naukowej i spuściznami. W testach trzeba dopasować profil archiwum do rodzaju zasobu.
Archiwum centralne kojarzy się z zasobem o znaczeniu ogólnopaństwowym i historycznym, często dotyczącym centralnych instytucji. Archiwum państwowe regionalne obejmuje zwykle materiały wytworzone na terenie danego regionu. W pytaniach egzaminacyjnych liczy się dopasowanie profilu do konkretnego zespołu.
Twórz mapę skojarzeń: nazwa instytucji → typ zasobu (dawne/nowe/tematyczne/regionalne). Ćwicz na fiszkach: zespół akt → właściwe archiwum. Dodatkowo analizuj zadania próbne i wypisuj "pułapki" z podobnymi nazwami.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Akta Metryki Koronnej to historyczny zasób związany z dawną administracją państwową."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Metryka_Koronna - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw archiwistyki dotyczące sieci archiwów oraz zasad udostępniania
  • Informator o zasobie archiwów państwowych (wydania książkowe/instytucjonalne, jeśli dostępne w szkole)
  • Strony informacyjne wybranych archiwów (zakładki o zasobie i kwerendach) oraz opisy zespołów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego