KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 7.
Do których przyłączy zaworu rozdzielającego przedstawionego na rysunku podłączane są sygnały sterujące?
Ilustracja przedstawia schemat zaworu rozdzielającego, który jest elementem stosowanym w systemach mechatronicznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sygnały sterujące w zaworze rozdzielającym to przyłącza pilotowe, które doprowadzają ciśnienie/impuls do przesterowania suwaka. W typowej numeracji zaworów rozdzielających porty sterujące oznacza się jako 12 i 14, natomiast 1 to zasilanie, 2 i 4 to wyjścia robocze, a 3 i 5 to odpowietrzenia.

Pełne wyjaśnienie:

W zaworach rozdzielających (np. stosowanych w pneumatyce przemysłowej w układach mechatronicznych) można wyróżnić kilka grup przyłączy:

  • przyłącze zasilania – doprowadza sprężone powietrze do zaworu,
  • przyłącza robocze – prowadzą powietrze do odbiornika (np. komór siłownika),
  • przyłącza wylotowe/odpowietrzające – odprowadzają powietrze z odbiornika do atmosfery,
  • przyłącza sterujące (pilotowe) – służą do przesterowania elementu rozdzielającego (suwaka) sygnałem sterującym.

Pytanie dotyczy właśnie sygnałów sterujących, czyli króćców, do których doprowadza się impuls sterujący. W praktyce (i w typowej numeracji spotykanej na schematach) odpowiadają za to porty 12 i 14. Są one przypisane do dwóch stron sterowania (np. dla sterowania dwustronnego), dzięki czemu zawór może zostać przełączony w jedną lub drugą pozycję w zależności od tego, gdzie pojawi się sygnał.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "5 i 3" – to numery kojarzone z odpowietrzeniami/wylotami (odprowadzanie powietrza), a nie z doprowadzeniem sygnału pilotowego.
  • "1, 3 i 5" – miesza zasilanie z odpowietrzeniami; nadal nie wskazuje typowych króćców sterowania. To częsty błąd polegający na utożsamianiu "ważnych" portów z portami sterującymi.
  • "2 i 4" – to przyłącza robocze prowadzące do odbiornika (np. siłownika). Służą do realizacji ruchu wykonawczego, a nie do sterowania samym rozdzielaczem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz zawór rozdzielający, najpierw rozpoznaj grupę funkcjonalną portów (zasilanie, robocze, wyloty, sterowanie), a dopiero potem dopasuj numery. To ogranicza ryzyko mechanicznego "zgadywania" po samych cyfrach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sygnały sterujące (pilotowe) to doprowadzone do zaworu impulsy ciśnienia lub sterowanie pneumatyczne/elektropneumatyczne, które przestawia suwak zaworu. Nie zasilają bezpośrednio siłownika, tylko zmieniają położenie elementu rozdzielającego.
Szukaj króćców opisanych jako pilot lub umieszczonych przy elementach sterujących (np. sprężynach, cewkach, sterowaniu pneumatycznym). W typowej numeracji są to osobne numery inne niż zasilanie (1) i porty robocze (2, 4).
W wielu schematach i oznaczeniach spotyka się przypisanie numerów 12 i 14 do portów pilotowych. Oznacza to, że sygnał podany na jeden z nich powoduje przełączenie zaworu w odpowiednią stronę (dla sterowania dwustronnego).
Przyłącze 1 jest zwykle kojarzone z zasilaniem (doprowadzeniem sprężonego powietrza do zaworu). To port, z którego zawór rozdziela powietrze dalej na wyjścia robocze w zależności od położenia suwaka.
Typowy błąd to traktowanie portów 3 i 5 jako sterujących, bo "są dodatkowe". W praktyce 3 i 5 często oznaczają odpowietrzenia, a sterowanie jest wydzielone jako osobne porty (np. 12, 14).
Najczęściej 2 i 4 to przyłącza robocze, czyli wyjścia z zaworu do odbiornika (np. siłownika dwustronnego działania). To nimi "idzie" powietrze realizujące ruch, a nie sygnał przesterowania rozdzielacza.
Dwa przyłącza sterujące spotyka się przy sterowaniu dwustronnym (sygnał na jedną stronę przełącza w jedną pozycję, na drugą w drugą). Jedno przyłącze sterujące występuje np. przy zaworach z powrotem sprężynowym, gdzie druga strona jest realizowana sprężyną.
W diagnostyce sprawdza się obecność ciśnienia na portach sterujących (pilotowych) manometrem lub czujnikiem ciśnienia, a także drożność przewodów sterujących. Jeśli pilot jest, a zawór nie przełącza, problem może leżeć w samym zaworze (zacięcie suwaka).
Nie zawsze. Często spotyka się numerację ułatwiającą interpretację, ale producent może stosować własne oznaczenia lub dodatkowe symbole na korpusie. Dlatego w praktyce warto potwierdzić numerację w dokumentacji elementu i na schemacie układu.
Najlepiej ćwiczyć czytanie symboli i przypisywanie funkcji portom: zasilanie, robocze, odpowietrzenia i sterowanie. Rób krótkie notatki "mapujące" numery na funkcje oraz rozwiązuj zadania z diagnozy układów (co się stanie po podaniu sygnału pilotowego).
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Sygnały sterujące w zaworze rozdzielającym to przyłącza pilotowe, które doprowadzają ciśnienie/impuls do przesterowania suwaka."

Materiały:

  • Podręczniki/zeszyty ćwiczeń z pneumatyki siłowej (rozdziały o zaworach rozdzielających i ich oznaczeniach)
  • Karty katalogowe zaworów pneumatycznych (sekcje: port numbering / przyłącza)
  • Zadania egzaminacyjne z czytania schematów pneumatycznych w mechatronice

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego