KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 31.
Do mocowania nawiertaka należy zastosować oprawkę narzędziową przedstawioną na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery różne oprawki narzędziowe, które mogą być używane w kontekście mocowania nawiertaka.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do mocowania nawiertaka stosuje się oprawki do narzędzi osiowych, które zapewniają pewny zacisk chwytu walcowego i współosiowość (typowo uchwyt wiertarski). Na rysunku taki charakter ma oprawka A. Pozostałe pokazują konstrukcje typowe dla narzędzi statycznych (np. noży) lub innych zastosowań.

Pełne wyjaśnienie:

Nawiertak jest narzędziem osiowym (obrotowym) używanym do wykonywania nakiełków, czyli stożkowych zagłębień centrujących. Żeby pracował poprawnie, musi być współosiowo ustawiony względem osi wrzeciona oraz pewnie zamocowany – w praktyce realizuje się to przez oprawki przeznaczone do narzędzi o chwycie walcowym, najczęściej w formie uchwytu wiertarskiego lub oprawki tulejowej.

Na ilustracji oprawka A ma cechy uchwytu wiertarskiego na chwycie VDI (widoczna głowica o typowej budowie do zacisku narzędzia osiowego). Taki typ oprawki umożliwia szybkie i pewne zamocowanie nawiertaka oraz ograniczenie bicia narzędzia, co bezpośrednio wpływa na jakość wykonania nakiełka i trwałość narzędzia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • B – konstrukcja bloku z dużym otworem i śrubami zaciskowymi jest typowa dla oprawek przeznaczonych do innych narzędzi (np. elementów wytaczających) i nie odpowiada klasycznemu mocowaniu nawiertaka w uchwycie wiertarskim.
  • C – blok z mniejszym otworem centralnym sugeruje oprawkę specjalną/tulejową o innym przeznaczeniu; bez cech uchwytu wiertarskiego nie jest to najbardziej właściwy wybór do standardowego nawiertaka.
  • D – prostokątne gniazdo i listwa dociskowa wskazują na oprawkę do narzędzi statycznych, takich jak noże tokarskie o przekroju kwadratowym/prostokątnym; nie służy ona do mocowania narzędzi osiowych.

Wskazówka egzaminacyjna: przy doborze oprawki najpierw określ, czy narzędzie jest osiowe (obraca się jak wiertło/nawiertak) czy statyczne (nóż). Dla narzędzi osiowych szukaj rozwiązań z uchwytem (szczęki/tuleja), które gwarantują współosiowość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nawiertak to narzędzie skrawające do wykonywania nakiełków, czyli stożkowych zagłębień centrujących. Stosuje się go przed wierceniem lub pracą w kłach, aby wiertło startowało osiowo i nie "uciekało" po materiale.
Najczęściej wybiera się oprawkę do narzędzi osiowych, np. uchwyt wiertarski (albo oprawkę tulejową) na odpowiednim chwycie, bo zapewnia zacisk chwytu walcowego i utrzymanie współosiowości z osią wrzeciona.
Uchwyt wiertarski umożliwia szybkie i pewne zaciśnięcie narzędzia z chwytem walcowym w szerokim zakresie średnic. Dodatkowo pomaga utrzymać współosiowość, co ogranicza bicie i poprawia jakość otworu oraz nakiełka.
VDI to znormalizowany system mocowania oprawek w tokarkach rewolwerowych. Rozpoznaje się go m.in. po walcowym chwycie z charakterystycznym uzębieniem do pozycjonowania kątowego i przenoszenia momentu obrotowego.
Szukaj cech uchwytu narzędziowego do chwytu walcowego: głowicy jak w uchwycie wiertarskim (korpus i część zaciskowa) albo oprawki tulejowej. Oprawki do noży mają zwykle gniazda prostokątne i listwy dociskowe.
Nie jest to właściwe rozwiązanie. Oprawki do noży (statyczne) są przeznaczone do mocowania narzędzi o przekroju kwadratowym/prostokątnym i nie zapewniają poprawnego osiowego zacisku chwytu walcowego nawiertaka ani wymaganej współosiowości.
Niewłaściwa oprawka może powodować bicie narzędzia, gorszą jakość nakiełka, problemy z osiowym startem wiertła oraz przyspieszone zużycie lub uszkodzenie nawiertaka. W skrajnych przypadkach może dojść do kolizji i uszkodzeń osprzętu.
Oprawkę tulejową wybiera się, gdy wymagana jest lepsza powtarzalność, sztywność lub mniejsze bicie niż w typowym uchwycie wiertarskim, albo gdy proces i organizacja pracy przewidują szybkie wymiany narzędzi przez dobór odpowiednich tulei pod konkretne średnice.
Częsty błąd to mylenie oprawek do narzędzi osiowych z oprawkami do narzędzi statycznych: uczący się widzi chwyt VDI i pomija kształt części roboczej. Warto zawsze sprawdzić, czy oprawka ma element zaciskowy typu uchwyt/szczęki.
Najpierw ustal rodzaj narzędzia (osiowe czy statyczne), potem dopasuj cechę funkcjonalną oprawki: uchwyt do chwytu walcowego, gniazdo prostokątne pod nóż, albo blok zaciskowy do innych narzędzi. To ogranicza ryzyko strzelania odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Do mocowania nawiertaka stosuje się oprawki do narzędzi osiowych, które zapewniają pewny zacisk chwytu walcowego i współosiowość (typowo uchwyt wiertarski)."

Źródła:

  • DIN 69880 (VDI tool holder system for turret lathes) – norma dotycząca systemu oprawek VDI; weryfikacja ogólnej informacji o standaryzacji systemu

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obróbki skrawaniem: osprzęt i oprzyrządowanie tokarek (oprawki, uchwyty, tuleje)
  • Instrukcje/DTR tokarki rewolwerowej lub centrum tokarskiego (sekcja: oprawki VDI i ich zastosowanie)
  • Katalogi producentów oprawek VDI (działy: uchwyty wiertarskie, oprawki do narzędzi statycznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego