KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 27.
Do nacięcia rowka wpustowego zgodnie z rysunkiem, należy zastosować narzędzie oznaczone literą
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia skrawające oznaczone literami A, B, C i D oraz rysunek techniczny elementu z rowkiem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rowek na rysunku ma zaokrąglone końce, więc jest rowkiem wpustowym zamkniętym. Do takiego kształtu stosuje się frez trzpieniowy palcowy, który skrawa zarówno bokami, jak i czołem, tworząc zagłębienie z promieniami. Rozwiertaki służą do otworów, a frez krążkowy do rowków czółenkowych.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku technicznym wałka widoczny jest wzdłużny rowek o zaokrąglonych zakończeniach. Taka geometria oznacza rowek wpustowy zamknięty (nieprzelotowy w sensie kształtu końców), a więc do jego wykonania potrzebne jest narzędzie, które potrafi skrawać zarówno powierzchnią boczną, jak i czołem, aby "wejść" w materiał i uformować promienie na końcach.

Odpowiedź "C" jest właściwa, ponieważ narzędzie C ma postać freza trzpieniowego palcowego. Taki frez posiada ostrza na obwodzie oraz na czole, dzięki czemu można nim frezować kieszenie i rowki z zaokrąglonymi końcami, wykonując ruch wzdłużny wzdłuż osi wałka i jednocześnie utrzymując żądaną szerokość rowka.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "A" i "B" odpowiadają narzędziom typu rozwiertak. Rozwiertaki są przeznaczone do dokładnej, wykańczającej obróbki otworów (ustalanie średnicy i chropowatości po wierceniu/roztaczaniu). Nie służą do wykonywania zewnętrznych rowków wpustowych na wale.
  • "D" to frez krążkowy (tarcza z uzębieniem). Takie frezy często stosuje się do rowków wykonywanych "tarczą", w tym do rowków czółenkowych pod wpusty Woodruffa. Jednak w zadaniu pokazano rowek wzdłużny z promieniami na końcach, typowy dla frezowania frezem trzpieniowym, a nie gniazdo czółenkowe.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń kształt końców rowka (proste czy zaokrąglone), a dopiero potem dobieraj narzędzie. To szybko eliminuje pomyłki między frezem trzpieniowym a frezem krążkowym oraz między frezowaniem a rozwiercaniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rowek wpustowy to wzdłużne wgłębienie w wale lub piaście, w które wchodzi wpust. Dzięki temu połączenie przenosi moment obrotowy między wałem a piastą i ogranicza ich wzajemny obrót. Kształt rowka i wpustu dobiera się do obciążeń oraz wykonania elementów.
Rowek wpustowy zamknięty na rysunku ma zwykle zaokrąglone końce (promienie), a nie proste "ucięcie" na końcu. Taki kształt wynika z użycia narzędzia obrotowego (np. freza trzpieniowego), które naturalnie pozostawia promień na zakończeniach zagłębienia.
Frez trzpieniowy palcowy skrawa zarówno bokami, jak i czołem, więc może wykonać zagłębienie i dojechać do końca rowka, tworząc zaokrąglenia. To narzędzie nadaje się do kieszeni i rowków o ograniczonej długości. Dzięki temu pasuje do rowka z końcami w formie łuków.
Rozwiertak jest przeznaczony do wykańczania otworów: poprawia średnicę i jakość powierzchni po wierceniu. Ma dłuższą część prowadzącą i pracuje w osi otworu. Frez (np. trzpieniowy) służy do obróbki kształtów otwartych: rowków, płaszczyzn i kieszeni, skrawając także bokami narzędzia.
Frez krążkowy (tarcza z uzębieniem) stosuje się, gdy wygodnie jest "wjechać" narzędziem tarczowym w materiał i wykonać rowek odpowiednią szerokością, m.in. dla niektórych gniazd pod wpust czółenkowy. Nie jest to typowy wybór do rowków wzdłużnych zamkniętych z zaokrąglonymi końcami na wale.
Najczęstsze pomyłki to: wybór rozwiertaka, bo "wygląda precyzyjnie", mimo że dotyczy otworów; wybór freza krążkowego do każdego rowka; oraz nieuwzględnienie zakończeń rowka na rysunku (proste vs zaokrąglone). Pomaga zasada: kształt końców rowka podpowiada typ narzędzia.
Frez trzpieniowy ma walcową część roboczą z wyraźnymi rowkami wiórowymi (często spiralnymi) oraz gładki chwyt. W odróżnieniu od rozwiertaka, część robocza jest krótsza i przystosowana do skrawania bocznego. W odróżnieniu od freza krążkowego nie ma tarczowej głowicy.
Nie zawsze. Rowek otwarty (z prostymi, "otwartymi" zakończeniami) często można wykonać przejściem narzędzia wzdłuż krawędzi. Rowek zamknięty wymaga możliwości wejścia w materiał i uformowania końców z promieniem, więc częściej używa się freza trzpieniowego palcowego albo odpowiedniej technologii na frezarce/CNC.
W praktyce dobiera się: typ rowka (otwarty/zamknięty), metodę (frezowanie, przeciąganie, dłutowanie), a następnie narzędzie. Dla rowka zamkniętego typowe jest frezowanie frezem trzpieniowym. Dopiero później ustala się parametry skrawania, mocowanie i kontrolę wymiaru.
Ucz się rozpoznawania narzędzi po kształcie części roboczej i typowym zastosowaniu: otwory (wiertło, rozwiertak), rowki i kieszenie (frez trzpieniowy), rowki tarczowe/kształtowe (frez krążkowy). Ćwicz na zdjęciach i łącz je z prostymi przypadkami z rysunku technicznego.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Rowek na rysunku ma zaokrąglone końce, więc jest rowkiem wpustowym zamkniętym."

Źródła:

  • Sandvik Coromant – Milling tools / End mills (opis zastosowań frezów trzpieniowych), https://www.sandvik.coromant.com/en-gb/tools/milling-tools/end-mills (dostęp: 2026-03-14)
  • Sandvik Coromant – Reaming (zastosowanie rozwiertaków do obróbki otworów), https://www.sandvik.coromant.com/en-gb/knowledge/drilling/reaming (dostęp: 2026-03-14)
  • MSC Industrial Supply – Woodruff Keyseat Cutters (frez do rowków pod wpust czółenkowy – charakterystyka narzędzia), https://www.mscdirect.com/browse/tn?searchterm=woodruff+keyseat+cutter (dostęp: 2026-03-14)

Materiały:

  • Podręcznik/atlas narzędzi skrawających (rozdziały: frezy trzpieniowe, frezy do rowków, rozwiertaki)
  • Materiały z rysunku technicznego maszynowego: połączenia wpustowe i oznaczenia rowków
  • Katalogi producentów narzędzi (opisy zastosowań frezów trzpieniowych i frezów do wpustów czółenkowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego