KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 16.
Do o zamocowania wałka Ø50, w którym wiercony będzie otwór poprzeczny 4>10, należy zastosować imadło przedstawione na rysunku oznaczonym literą
Ilustracja przedstawia cztery różne typy imadeł, które mogą być używane w kontekście techniki mechanicznej, szczególnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do wiercenia otworu poprzecznego w wałku Ø50 potrzebne jest mocowanie, które pewnie ustali element walcowy i zapobiegnie jego obrotowi pod wpływem sił skrawania.
Najlepiej sprawdza się imadło/przyrząd z podparciem kształtowym (np. pryzmą/V), zapewniające stabilność i powtarzalność położenia osi wałka.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas wiercenia otworu poprzecznego w wałku (element walcowy) kluczowe jest pewne ustalenie i podparcie kształtowe. W odróżnieniu od detali płaskich, wałek w zwykłych, płaskich szczękach imadła ma tendencję do:

  • przetaczania się przy docisku,
  • obracania się pod wpływem momentu i sił bocznych podczas wiercenia,
  • zmiany położenia osi, co pogarsza dokładność położenia otworu.

Dlatego w praktyce stosuje się rozwiązania przeznaczone do elementów cylindrycznych, czyli takie, które mają gniazdo pryzmowe (V) albo współpracują z pryzmą/V-blokiem. Taki styk "w kształcie V" ustala wałek w dwóch liniach kontaktu, poprawia centrowanie oraz zwiększa odporność na obrót. To bezpośrednio przekłada się na jakość i bezpieczeństwo operacji wiercenia.

W tym typie zadania odpowiedź uznana za poprawną wskazuje właśnie imadło przeznaczone do pewnego mocowania wałków (z podparciem kształtowym). Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, jeśli nie zapewniają pryzmowego podparcia, mają geometrię dedykowaną innym kształtom (np. płaskowniki), albo dają zbyt małą stabilność przy obciążeniu bocznym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się wałek oraz wiercenie poprzeczne, szukaj osprzętu, który "obejmuje" cylinder (V/pryzma, szczęki kształtowe), a nie tylko ściska go płaskimi powierzchniami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpewniejsze jest mocowanie z podparciem kształtowym: pryzma/V lub szczęki pryzmowe. Wałek opiera się wtedy stabilnie, a docisk nie powoduje przetaczania. Dodatkowo kontroluj wysokość podparcia i ustawienie osi, aby otwór wyszedł w wymaganym miejscu.
Płaskie szczęki mają małą powierzchnię skutecznego ustalenia cylindra, więc wałek może się obracać lub przemieszczać pod wpływem sił wiercenia. Skutkiem bywają błędy położenia otworu, gorsza jakość oraz ryzyko wyrwania detalu z mocowania.
Pryzma V to podparcie o przekroju w kształcie litery V, które ustala element walcowy w dwóch liniach styku. Dzięki temu wałek ma powtarzalną pozycję i mniejszą skłonność do obrotu. Stosuje się ją m.in. przy wierceniu, frezowaniu rowków i trasowaniu.
Wiercenie generuje siłę osiową oraz składowe boczne wynikające z bicia, nierównomiernego skrawania i prowadzenia wiertła. Te obciążenia mogą wytworzyć moment skręcający działający na wałek. Bez pryzmy/V lub odpowiednich szczęk rośnie ryzyko obrotu w mocowaniu.
Nie zawsze, ale przy operacjach generujących istotne siły boczne (np. wiercenie poprzeczne) są one najbezpieczniejszym wyborem. Alternatywą może być przyrząd specjalny lub mocowanie w uchwycie/w oprawie, o ile zapewnia równie pewne ustalenie i odporność na obrót.
Po dociśnięciu sprawdź, czy wałek nie daje się przekręcić ręką i czy stabilnie leży w podparciu. Skontroluj też pozycję osi względem narzędzia (np. przez przymiarkę, czujnik, ustawienie wysokości). Luzy i chybotanie to sygnał, że mocowanie jest niewłaściwe.
Częste błędy to: ściskanie wałka w płaskich szczękach bez podparcia, zbyt mały docisk (detal "pracuje"), brak zabezpieczenia przed obrotem, oraz ustawienie wałka pod kątem. Mechanicznie prowadzi to do przemieszczeń, bicia i problemów z trafieniem w miejsce otworu.
Gdy wymagane jest bardzo dokładne pozycjonowanie otworu, duża powtarzalność lub nietypowy kształt/seria, lepszy bywa przyrząd wiertarski, uchwyt/oprzyrządowanie specjalne albo mocowanie w uchwycie tokarskim na stole. Dobór zależy od dokładności i bezpieczeństwa.
Docisk powinien być na tyle duży, by zapobiec przesunięciu i obrotowi, ale nie tak duży, by zostawiać głębokie ślady lub powodować miejscowe odkształcenia. Pomagają wkładki miękkie i szczęki kształtowe, bo rozkładają nacisk i stabilizują detal przy mniejszej sile.
Ucz się przez rozpoznawanie zastosowań: element płaski vs walcowy, siły boczne vs osiowe, potrzeba pryzmy/V, szczęki kształtowe, podkładki i równoległe. Dobrą metodą są krótkie notatki "jaki detal → jakie mocowanie" oraz ćwiczenia na zdjęciach osprzętu.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii obróbki skrawaniem dotyczące mocowania i bazowania
  • Instrukcje/DTR obrabiarek i osprzętu (imadła, pryzmy, szczęki kształtowe) używanego w pracowni
  • Katalogi producentów osprzętu mocującego (typy imadeł i zastosowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego