Pod jazem (budowlą piętrzącą) powstaje przepływ filtracyjny wody przez podłoże. Jeżeli podłoże ma skład żwirowo‑kamienny, to w praktyce często występuje w nim także pewna ilość drobniejszych frakcji. Przy zbyt intensywnej filtracji może dojść do wynoszenia drobnych cząstek (sufozji), rozluźniania struktury gruntu i powstawania dróg preferencyjnych przepływu. Skutkiem może być osłabienie nośności podłoża, nierównomierne osiadania oraz ryzyko podmycia strefy posadowienia.
Właśnie dlatego właściwym rozwiązaniem są filtry odwrotne. Ich istotą jest ułożenie warstw o odpowiednio dobranym uziarnieniu tak, aby:
- zatrzymywać drobniejsze frakcje gruntu rodzimego (nie dopuścić do ich wypłukiwania),
- jednocześnie umożliwiać odpływ wody, bez nadmiernego wzrostu ciśnienia i bez rozwoju erozji wewnętrznej,
- stworzyć stabilną strefę przejściową między gruntem a konstrukcją/umocnieniem.
Odpowiedź "odwodne" jest niepoprawna, ponieważ odnosi się do idei odwodnienia (odprowadzenia wody), a nie do konstrukcji filtracyjnej zapobiegającej sufozji poprzez kryteria uziarnienia warstw. Sam drenaż bez spełnienia warunków filtracyjnych nie rozwiązuje problemu wynoszenia cząstek.
Odpowiedź "roślinne" nie pasuje do sytuacji pod jazem: roślinność może stabilizować skarpy lub brzegi, ale nie pełni roli filtra odwrotnego w strefie posadowienia, gdzie wymagane są kontrolowane warstwy mineralne.
Odpowiedź "mechaniczne" jest zbyt ogólna i nie stanowi nazwy właściwego rodzaju filtra w geotechnice budownictwa wodnego. Pytanie dotyczy konkretnego rozwiązania przeciw nadmiernej filtracji i erozji wewnętrznej, a nie ogólnej "ochrony mechanicznej".
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się filtracja pod budowlą i ryzyko wynoszenia gruntu, szukaj odpowiedzi związanej z filtrami odwrotnymi/warstwowymi i doborem uziarnienia warstw, a nie z samym odwodnieniem czy umocnieniem powierzchni.
