KWALIFIKACJA MED1 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 7.
Do odbudowy korony zęba, w którym został opracowany ubytek klasy IV według Blacka, asystentka stomatologiczna powinna przygotować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ubytek klasy IV wg Blacka dotyczy zębów przednich i obejmuje kąt sieczny, więc do odbudowy potrzebna jest matryca pozwalająca odtworzyć kształt brzegu siecznego i ścian stycznych.
Taką funkcję spełnia formówka białostocka; same paski (celuloidowy lub metalowy) nie zapewniają odpowiedniego uformowania tej odbudowy.

Pełne wyjaśnienie:

Ubytek klasy IV według Blacka dotyczy zębów przednich (siekaczy i kłów) i obejmuje powierzchnię styczną wraz z kątem/brzegiem siecznym. Odbudowa takiego ubytku materiałem odtwórczym (najczęściej kompozytem) wymaga zastosowania matrycy, która umożliwi nadanie prawidłowego kształtu korony w obszarze brzegu siecznego, odtworzenie ściany stycznej oraz uzyskanie właściwego kontaktu z zębem sąsiednim.

Odpowiedź "formówkę białostocką" uznaje się za właściwą, ponieważ jest to rozwiązanie przeznaczone do matrycowania w zębach przednich przy odbudowach obejmujących część sieczną, gdzie potrzebne jest precyzyjne uformowanie konturu i stabilne podparcie materiału podczas modelowania i polimeryzacji.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo typowo nie spełniają kluczowej potrzeby ubytku klasy IV:

  • "pasek celuloidowy" bywa używany jako przezierna matryca w zębach przednich, ale sam pasek nie zawsze pozwala stabilnie odtworzyć kąt sieczny i utrzymać prawidłową geometrię odbudowy klasy IV bez dodatkowego ukształtowania.
  • "formówkę typu Ivory" kojarzy się z systemami matryc/uchwytów częściej stosowanymi do odbudów w zębach bocznych; w ubytku klasy IV w zębie przednim nie jest to standardowy dobór w kontekście odtwarzania brzegu siecznego.
  • "pasek metalowy" (matryca metalowa) stosuje się głównie w zębach bocznych, gdzie potrzebna jest sztywna opaska dla powierzchni stycznych; w zębach przednich jest zwykle niekorzystny ze względu na kształt, estetykę i mniejszą przydatność do modelowania krawędzi siecznej.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: klasa IV = ząb przedni + kąt sieczny, więc asystentka przygotowuje rozwiązanie, które realnie pomaga uformować brakujący fragment brzegu, a nie tylko "oddziela" ząb od sąsiedniego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ubytek klasy IV wg Blacka dotyczy zębów przednich i obejmuje powierzchnię styczną oraz kąt/brzeg sieczny. To oznacza, że odbudowa musi odtworzyć nie tylko kontakt z zębem sąsiednim, ale też kształt krawędzi siecznej, co wpływa na estetykę i funkcję nagryzania.
W klasie IV ubytek sięga do brzegu siecznego, więc materiał wymaga podparcia i ukształtowania w trzech wymiarach. Sam pasek bywa zbyt "płaski" i trudniej na nim stabilnie odtworzyć kąt sieczny. Formówka ułatwia nadanie prawidłowego konturu i ogranicza nadmiary materiału.
Asystentka przygotowuje odpowiednią matrycę/formówkę, kliny, narzędzia do modelowania i polimeryzacji oraz dba o organizację pola zabiegowego. Dzięki temu lekarz może sprawnie odtworzyć kształt brzegu siecznego i uzyskać prawidłowy punkt styczny bez zbędnych poprawek.
Tak, pasek celuloidowy jest stosowany jako przezierna matryca w zębach przednich, szczególnie przy odbudowach stycznych. Trzeba jednak pamiętać, że przy ubytku obejmującym brzeg sieczny (klasa IV) może nie wystarczyć jako jedyne rozwiązanie do stabilnego uformowania krawędzi i konturu.
Paski metalowe najczęściej wykorzystuje się w zębach bocznych, gdzie potrzebna jest sztywna matryca do odbudowy ścian stycznych. Są mniej typowe dla zębów przednich, bo trudniej nimi odwzorować delikatny kształt części siecznej i uzyskać estetyczny kontur odbudowy.
Często myli się klasę III z klasą IV, bo obie dotyczą zębów przednich i powierzchni stycznych. Kluczowa różnica to zajęcie kąta/brzegu siecznego w klasie IV. Drugi błąd to przenoszenie rozwiązań z zębów bocznych (opaski/metalowe matryce) na zęby przednie.
Jeśli ubytek jest na powierzchni stycznej zęba przedniego, ale nie obejmuje brzegu siecznego, myśli się o klasie III. Gdy ubytek dochodzi do kąta siecznego lub obejmuje brzeg sieczny, jest to typowe dla klasy IV. Ten szczegół decyduje o doborze matrycy.
Prawidłowy punkt styczny chroni przed zaklinowywaniem się pokarmu, zmniejsza ryzyko zapalenia brodawki dziąsłowej i pomaga utrzymać stabilne położenie zębów. W klasie IV dodatkowo musi współgrać z estetyką zęba przedniego, dlatego potrzebne jest precyzyjne matrycowanie.
Przygotuj matrycę/formówkę do zębów przednich, kliny, narzędzia do modelowania kompozytu, system do wytrawiania i bondingu oraz lampę polimeryzacyjną. Uporządkowane stanowisko skraca czas zabiegu i zmniejsza ryzyko zanieczyszczenia pola pracy, co wpływa na trwałość odbudowy.
Nie zawsze. W testach mogą pojawiać się nazwy tradycyjne lub potoczne. Dlatego warto uczyć się nie tylko nazw, ale przede wszystkim funkcji: do jakiego zęba i jakiego ubytku służy dana matryca/formówka. To ułatwia wybór nawet przy mniej znanym nazewnictwie.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: "G.V. Black classification of carious lesions" (opis klasy IV) – https://en.wikipedia.org/wiki/G._V._Black_classification_of_caries – accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Klasyfikacja ubytków próchnicowych według Blacka" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Klasyfikacja_ubytk%C3%B3w_pr%C3%B3chnicowych_wed%C5%82ug_Blacka – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki do stomatologii zachowawczej (rozdziały: klasyfikacja ubytków, odbudowa zębów przednich)
  • Instrukcje producentów systemów matryc i formówek do zębów przednich (karty produktu)
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych dla kwalifikacji asystentki stomatologicznej (temat: przygotowanie do wypełnień kompozytowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego