KWALIFIKACJA SPC7 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 28.
Do odmierzenia 2 cm3 odczynnika chemicznego najlepiej użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do dokładnego odmierzenia bardzo małej objętości (2 cm³ = 2 mL) stosuje się pipetę, bo jest szkłem/urządzeniem miarowym o wysokiej precyzji. Zlewka i kolba stożkowa służą głównie do mieszania/przelewania, a probówka do przechowywania i reakcji, nie do dokładnego pomiaru.

Pełne wyjaśnienie:

W laboratorium (także w kontroli jakości w przemyśle spożywczym) dobór naczynia zależy od tego, czy ważniejsza jest dokładność pomiaru, czy tylko wygoda przelania i zmieszania cieczy. Objętość 2 cm³ to równoważnie 2 mL – jest to mała ilość, przy której błąd wynikający z użycia niemiarowego naczynia mógłby istotnie zniekształcić wynik analizy.

Dlaczego poprawna jest pipeta?
Pipeta (szczególnie pipeta miarowa lub automatyczna) jest przeznaczona do odmierzania i przenoszenia określonych, małych objętości z możliwie małą niepewnością. Ma wyraźną podziałkę lub jedną kreskę miarową i jest projektowana właśnie do precyzyjnego dozowania odczynników.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Zlewka – jest wygodna do przygotowania mieszanin, podgrzewania i przelewania, ale jej skala (jeśli jest) ma charakter orientacyjny. Dla 2 mL zlewka daje zbyt duży błąd.
  • Probówka – służy do prowadzenia reakcji, przechowywania niewielkich porcji próbki lub ogrzewania małych ilości cieczy. Zasadniczo nie jest naczyniem miarowym do odmierzania objętości.
  • Erlenmajerka (kolba stożkowa) – jest naczyniem do mieszania (np. w miareczkowaniu jako naczynie reakcyjne) i ograniczania rozchlapywania. Nie służy do dokładnego odmierzania 2 mL.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "odmierzyć" i jest to mała objętość, najczęściej właściwym wyborem jest szkło miarowe (pipeta, biureta, cylinder miarowy). Naczynia typu zlewka czy kolba stożkowa wybiera się, gdy ważniejsze jest mieszanie lub prowadzenie reakcji niż precyzyjny pomiar.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pipeta to przyrząd do odmierzania i przenoszenia określonej objętości cieczy, zwykle z dużą dokładnością. Stosuje się ją do dozowania odczynników, przygotowania roztworów oraz pracy z małymi objętościami, gdzie zlewka lub kolba dałyby zbyt duży błąd.
2 cm³ (czyli 2 mL) to mała objętość. Zlewka nie jest szkłem miarowym, a jej podziałka jest orientacyjna, więc błąd byłby duży względem całej porcji. Pipeta jest przeznaczona do precyzyjnego dozowania, dlatego minimalizuje niepewność pomiaru.
cm³ to centymetr sześcienny, jednostka objętości. Dla cieczy w praktyce laboratoryjnej przyjmuje się równoważność: 1 cm³ = 1 mL. W zapisie technicznym i laboratoryjnym często spotkasz mL, bo jest wygodne przy odmierzaniu i przygotowaniu roztworów.
Probówka służy głównie do prowadzenia reakcji, przechowywania próbek i ogrzewania małych ilości cieczy. Zwykle nie ma dokładnej skali, więc nie jest narzędziem do precyzyjnego odmierzania. Do pomiaru objętości wybiera się szkło miarowe, np. pipetę lub cylinder.
Gdy wystarczy przybliżenie (np. do wstępnego rozcieńczenia lub przepłukania), można użyć zlewki albo kolby stożkowej. Jeśli jednak wynik ma wpływać na obliczenia lub ocenę jakości, lepiej zastosować szkło miarowe: cylinder, pipetę, biuretę lub kolbę miarową.
Kolbę stożkową (Erlenmeyera) stosuje się głównie jako naczynie reakcyjne, np. w miareczkowaniu, bo łatwo ją mieszać ruchem kolistym i ogranicza rozchlapywanie. Nie służy ona do dokładnego odmierzania małych objętości, tylko do wygodnego prowadzenia reakcji.
Jeśli w pytaniu pojawia się sformułowanie typu "odmierzyć dokładnie" albo podana objętość jest mała (np. kilka mL), zwykle chodzi o szkło miarowe. Wtedy poprawne odpowiedzi to najczęściej: pipeta, biureta, cylinder miarowy lub kolba miarowa, zależnie od kontekstu.
Typowe błędy to użycie zlewki zamiast pipety, odczyt "na oko" bez menisku, dobór zbyt dużego naczynia do zbyt małej objętości oraz niedopłukanie pipety roztworem (gdy procedura tego wymaga). Każdy z tych błędów zwiększa niepewność i może zaniżyć/zawyżyć wynik.
W praktyce laboratoryjnej dla cieczy przyjmuje się równoważność 1 cm³ = 1 mL, więc 2 cm³ = 2 mL. Różnice mogą wynikać nie z jednostki, lecz z metody odmierzania (np. błąd odczytu, niedokładny sprzęt). Dlatego ważniejszy jest dobór właściwego przyrządu.
Naucz się funkcji podstawowych naczyń: pipeta (dokładne dozowanie), cylinder (odmierzanie średniej dokładności), biureta (miareczkowanie), kolba miarowa (przygotowanie roztworu), zlewka/kolba stożkowa (mieszanie). Trenuj dobór sprzętu do celu: pomiar vs reakcja vs przechowywanie.
info

Statystycznie 73% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że do dokładnego odmierzenia bardzo małej objętości (2 cm³ = 2 mL) stosuje się pipetę, bo jest szkłem/urządzeniem miarowym o wysokiej precyzji.

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI) – 9th edition (2019), rozdziały o jednostkach pochodnych i zapisie jednostek (objętość, L) – https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-18)
  • IUPAC, Quantities, Units and Symbols in Physical Chemistry (Green Book), 3rd edition (2007), część dot. jednostek i wielkości (w tym objętości) – https://iupac.org/what-we-do/books/greenbook/ (dostęp: 2026-02-18)
  • OpenStax, Chemistry 2e, rozdział o pomiarach i niepewności oraz sprzęcie do pomiaru objętości (volumetric glassware) – https://openstax.org/details/books/chemistry-2e (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Instrukcje BHP i procedury pracy w laboratorium szkolnym/zakładowym (szkło miarowe i dokładność pomiarów)
  • Podręczniki do chemii analitycznej – dział o aparaturze i szkle miarowym
  • Materiały dydaktyczne o jednostkach SI i poprawnym zapisie jednostek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego