KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 4.
Do oznaczania zawartości tlenu rozpuszczonego w wodzie stosuje się metodę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczanie tlenu rozpuszczonego w wodzie jest klasycznie wykonywane metodą Winklera, która należy do metod miareczkowych (jodometrycznych).
Pozostałe propozycje dotyczą innych typów oznaczeń: kolorymetrii (barwa), grawimetrii (masa osadu) oraz fotometrii płomieniowej (głównie pierwiastki metali).

Pełne wyjaśnienie:

"Tlen rozpuszczony" to jeden z podstawowych wskaźników jakości wody, istotny m.in. dla oceny warunków życia organizmów wodnych oraz przebiegu procesów samooczyszczania. W praktyce laboratoryjnej do jego oznaczania stosuje się klasyczną metodę Winklera, zaliczaną do metod miareczkowych (jodometrycznych). Jej idea polega na przekształceniu tlenu rozpuszczonego w równoważną ilość związku, który następnie oznacza się miareczkowaniem, co pozwala wyznaczyć stężenie tlenu.

Odpowiedź "miareczkową Winklera" jest więc właściwa, bo wskazuje zarówno nazwę metody, jak i jej typ (miareczkowanie). To typowa wiedza wymagana w zawodzie technika ochrony środowiska przy realizacji badań i kontroli jakości wód.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "kolorymetryczną" – metody kolorymetryczne opierają się na ocenie barwy/pochłaniania światła przez roztwór po reakcji z odczynnikiem. Same w sobie nie są "domyślną" klasyczną metodą oznaczania tlenu rozpuszczonego, a w pytaniu chodzi o rozpoznanie typowej, standardowej procedury laboratoryjnej.
  • "wagową" – metoda wagowa (grawimetryczna) polega na wytrąceniu i zważeniu osadu lub odparowaniu i ważeniu pozostałości. Taki mechanizm nie jest charakterystyczny dla rutynowego oznaczania tlenu rozpuszczonego w wodzie.
  • "fotometrii płomieniowej" – fotometria płomieniowa jest techniką instrumentalną stosowaną głównie do oznaczania niektórych pierwiastków (np. metali alkalicznych i ziem alkalicznych). Nie służy typowo do oznaczania tlenu rozpuszczonego jako parametru jakości wody.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się tlen rozpuszczony i "metoda" bez dodatkowych warunków, najczęściej sprawdzana jest znajomość metody Winklera jako klasycznego oznaczenia miareczkowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tlen rozpuszczony to ilość tlenu obecna w wodzie w postaci rozpuszczonych cząsteczek. Jest kluczowym wskaźnikiem stanu ekologicznego wód: niski poziom może świadczyć o zanieczyszczeniu organicznym lub stagnacji, a wysoki zwykle o dobrym natlenieniu i sprzyjających warunkach dla organizmów.
Metoda Winklera polega na "utrwaleniu" tlenu rozpuszczonego w próbce przez reakcje chemiczne, a następnie oznaczeniu powstałego produktu metodą miareczkowania (jodometryczną). Dzięki temu stężenie tlenu można wyliczyć na podstawie zużycia titranta w trakcie miareczkowania.
Jest zaliczana do metod miareczkowych, ponieważ końcowy etap oznaczenia opiera się na miareczkowaniu roztworu odczynnikiem o znanym stężeniu aż do punktu końcowego. Wynik wynika z objętości zużytego odczynnika, a nie z ważenia osadu czy pomiaru płomienia.
W praktyce spotyka się zestawy i metody oparte o barwne reakcje pośrednie, ale w pytaniach egzaminacyjnych "klasyczną" metodą kojarzoną z tlenem rozpuszczonym jest Winkler (miareczkowa). Kolorymetria częściej pojawia się przy innych parametrach, np. azotanach czy fosforanach.
Metoda wagowa wymaga powstania trwałego produktu, który można odfiltrować, wysuszyć i zważyć (albo odparować rozpuszczalnik i zważyć pozostałość). Tlen rozpuszczony jest gazem w roztworze i nie oznacza się go rutynowo poprzez ważenie, więc taka odpowiedź jest nieadekwatna.
Fotometria płomieniowa to technika instrumentalna, w której analizuje się emisję promieniowania przez atomy wzbudzone w płomieniu. Najczęściej służy do oznaczania wybranych pierwiastków (np. sodu czy potasu) w próbkach. Nie jest typową metodą do oznaczania tlenu rozpuszczonego w wodzie.
Najczęściej myli się typ metody (miareczkowa/kolorymetryczna/wagowa) z nazwą oznaczenia lub aparatu, a także wybiera się techniki instrumentalne "bo brzmią nowocześnie". Pomaga zapamiętanie skojarzeń: tlen rozpuszczony klasycznie → Winkler → miareczkowanie.
Mierzy się go w monitoringu rzek, jezior i zbiorników, przy ocenie wpływu zrzutów ścieków, a także w kontroli procesów tlenowych w oczyszczalniach. Parametr ten pomaga rozpoznać deficyt tlenu, ryzyko przyduchy oraz skutki zanieczyszczeń organicznych.
Warto zrobić listę najczęstszych wskaźników (tlen, pH, ChZT, BZT, azot, fosfor) i dopasować do nich typowe metody oznaczeń. Ucz się parami: parametr → metoda → typ metody (np. miareczkowa). Dodatkowo przećwicz rozpoznawanie metod po krótkim opisie.
Poza metodami laboratoryjnymi spotyka się pomiary terenowe czujnikami (np. elektrochemicznymi lub optycznymi), które dają szybki odczyt. Na egzaminach jednak często sprawdza się klasyczne podstawy analityki i nazwy metod, dlatego warto znać Winklera jako metodę odniesienia.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater, Method 4500-O (Dissolved Oxygen) – Winkler (iodometric) method, APHA/AWWA/WEF (aktualne wydania; szczegóły w rozdziale 4500-O).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z analizy instrumentalnej i klasycznej analizy wód
  • Instrukcje laboratoriów szkolnych dotyczące oznaczania tlenu rozpuszczonego
  • Materiały ćwiczeniowe z interpretacji wskaźników jakości wody (DO, BZT, ChZT)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego