KWALIFIKACJA CHM6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 36.
Do oznaczenia chlorków w nawozach metodą miareczkową Volharda stosuje się mianowany roztwór
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W metodzie Volharda chlorki strąca się nadmiarem mianowanego roztworu azotanu(V) srebra, tworząc AgCl, a następnie odmiareczkowuje nadmiar jonów Ag+ mianowanym roztworem tiocyjanianu amonu. Pozostałe pary odczynników nie odpowiadają schematowi argentometrii wstecznej.

Pełne wyjaśnienie:

Metoda Volharda należy do miareczkowań strąceniowych (argentometrii) i jest klasycznie stosowana do oznaczania jonów chlorkowych metodą miareczkowania wstecznego. W praktyce postępuje się tak, że do próbki zawierającej Cl− dodaje się znany nadmiar mianowanego roztworu azotanu(V) srebra, aby strącić chlorki w postaci trudno rozpuszczalnego AgCl.

Następnie wyznacza się, ile jonów Ag+ pozostało w roztworze po strąceniu. Służy do tego mianowany roztwór tiocyjanianu amonu (źródło SCN−), którym odmiareczkowuje się nadmiar Ag+. To właśnie uzasadnia parę odczynników: AgNO3 oraz NH4SCN.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Azotan(V) srebra i chlorek sodu – chlorek sodu nie jest typowym titrantem w procedurze Volharda; w samej metodzie kluczowy jest etap odmiareczkowania nadmiaru Ag+ jonami SCN−.
  • Wodorotlenek sodu i tiocyjanian amonu – NaOH jest titrantem w miareczkowaniach kwas-zasada, a nie w strąceniowym oznaczaniu chlorków; nie zapewnia reakcji stechiometrycznej odpowiadającej wyznaczaniu Cl−.
  • Manganian(VII) potasu i tiocyjanian amonu – KMnO4 jest charakterystyczny dla miareczkowań redoks, natomiast Volhard nie polega na utlenianiu-redukcji, tylko na reakcjach strąceniowych/kompleksowania.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się Volhard, szukaj schematu "nadmiar AgNO3 + odmiareczkowanie SCN−". To pozwala szybko odróżnić tę metodę od Mohr (chromian jako wskaźnik) i Fajans (wskaźniki adsorpcyjne).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metoda Volharda to argentometryczne miareczkowanie wsteczne. Do próbki z Cl− dodaje się nadmiar mianowanego AgNO3, wytrąca AgCl, a potem odmiareczkowuje nadmiar Ag+ mianowanym roztworem SCN− (np. NH4SCN). Wynik oblicza się z różnicy dodanego i pozostałego Ag+.
Stosuje się mianowany roztwór azotanu(V) srebra do strącenia chlorków oraz mianowany roztwór tiocyjanianu (często amonu) do odmiareczkowania nadmiaru Ag+. Ta para odczynników odpowiada stechiometrii reakcji Ag+ z Cl− oraz Ag+ z SCN−.
Tiocyjanian amonu dostarcza jonów SCN−, które reagują z pozostałymi po strąceniu chlorków jonami Ag+. Dzięki temu można wyznaczyć, ile Ag+ nie zostało zużyte na utworzenie AgCl, a więc pośrednio obliczyć ilość Cl− w próbce. To kluczowy etap miareczkowania wstecznego.
W typowym schemacie Volharda titrantem do odmiareczkowania nadmiaru Ag+ jest roztwór SCN−, a nie NaCl. Chlorek sodu może występować jako źródło jonów chlorkowych w innych kontekstach (np. przygotowanie roztworów wzorcowych), ale nie jest charakterystycznym titrantem dla tej metody.
Najprościej po odczynnikach i mechanizmie. Volhard to zwykle miareczkowanie wsteczne: AgNO3 + odmiareczkowanie SCN−. Metoda Mohra to miareczkowanie bezpośrednie chlorków AgNO3 z użyciem wskaźnika chromianowego (punkt końcowy związany z innym osadem). Zapamiętaj: Volhard = SCN−.
Miareczkowanie wsteczne wybiera się, gdy reakcja bezpośrednia utrudnia dokładne uchwycenie punktu końcowego, gdy analit jest w złożonej matrycy lub gdy potrzeba szybkiego i pewnego strącenia analitu nadmiarem odczynnika. W Volhardzie nadmiar Ag+ łatwo oznaczyć, co poprawia kontrolę przebiegu.
Najczęstsze błędy to mylenie metod argentometrycznych (Mohr/Fajans/Volhard) i dobieranie "popularnych" titrantów z innych działów (np. NaOH z kwas-zasada lub KMnO4 z redoks). Drugim błędem jest ignorowanie, że w Volhardzie istotny jest etap odmiareczkowania nadmiaru Ag+ jonami SCN−.
Roztwór mianowany ma dokładnie znane stężenie (ustalone przez wzorcowanie). Dzięki temu objętość zużytego titranta można bezpośrednio przeliczyć na liczbę moli reagującej substancji. W metodach takich jak Volhard poprawne miano AgNO3 i SCN− jest warunkiem uzyskania wiarygodnego wyniku analizy.
NaOH jest titrantem typowym dla reakcji zobojętniania (kwas-zasada) i nie daje specyficznej reakcji stechiometrycznej pozwalającej oznaczać Cl− w schemacie Volharda. W Volhardzie kluczowe są reakcje z jonami Ag+ (strącenie AgCl i odmiareczkowanie nadmiaru Ag+ przez SCN−), a nie zmiana pH.
Ucz się "mapy skojarzeń" metoda → odczynniki → typ miareczkowania. Dla argentometrii zapamiętaj trzy nazwiska i różnice: Mohr (chromian), Fajans (wskaźnik adsorpcyjny), Volhard (SCN− i zwykle wstecznie). Ćwicz też rozpoznawanie, czy reakcja jest strąceniowa, redoks czy kwas-zasada.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "W metodzie Volharda chlorki strąca się nadmiarem mianowanego roztworu azotanu(V) srebra, tworząc AgCl, a następnie odmiareczkowuje nadmiar jonów Ag+ mianowanym roztworem tiocyjanianu amonu."

Źródła:

  • Vogel's Textbook of Quantitative Chemical Analysis, 6th edition, rozdział: precipitation titrations / argentometry (Volhard method)
  • Skoog, West, Holler, Crouch: Fundamentals of Analytical Chemistry, 9th edition, część: Precipitation Titrations (Volhard argentometric titration)
  • Encyklopedia PWN, hasło: "metoda Volharda" (opis metody argentometrycznej) – https://encyklopedia.pwn.pl/ (wyszukiwanie hasła), dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręcznik analizy ilościowej/chemii analitycznej: dział o miareczkowaniach strąceniowych
  • Instrukcje laboratoryjne: argentometria (Mohr, Volhard, Fajans) – porównanie metod
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych dotyczących doboru odczynników i titrantów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego