KWALIFIKACJA MEP1 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 8.
Do pomiaru grubości zęba w kole zębatym na średnicy podziałowej należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Suwmiarka modułowa jest przyrządem przeznaczonym do pomiaru grubości zęba koła zębatego na średnicy podziałowej, ponieważ pozwala ustawić szczęki na właściwej wysokości i odczytać wymiar w tej przekroju. Suwmiarka uniwersalna oraz wysokościomierz i głębokościomierz nie służą do takiego pomiaru uzębienia.

Pełne wyjaśnienie:

W pomiarach kół zębatych kluczowe jest, gdzie wykonuje się pomiar. Pytanie dotyczy grubości zęba na średnicy podziałowej (czyli w określonej wysokości zęba, a nie na wierzchołkach lub u podstawy). Taki pomiar jest pomiarem specjalnym uzębienia i wymaga przyrządu, który umożliwia zarówno ustawienie punktu pomiaru na zadanej wysokości, jak i odczyt samej grubości.

Do tego celu stosuje się suwmiarkę modułową (często nazywaną też suwmiarką do kół zębatych). Ma ona rozwiązania konstrukcyjne pozwalające ustawić szczęki pomiarowe na odpowiedniej wysokości zęba, a następnie zmierzyć grubość w wymaganym przekroju. Dzięki temu wynik dotyczy grubości zęba dokładnie na średnicy podziałowej, a nie "gdziekolwiek" na profilu.

  • "suwmiarkę modułową." – jest właściwa, bo jest przeznaczona do pomiarów uzębień i uwzględnia warunek pomiaru na średnicy podziałowej.
  • "suwmiarkę uniwersalną." – jest nieodpowiednia, bo standardowa suwmiarka nie zapewnia poprawnej metody pomiaru grubości zęba na określonej wysokości; łatwo wtedy zmierzyć inny przekrój zęba i uzyskać wynik niemiarodajny.
  • "głębokościomierz suwmiarkowy." – służy do pomiaru głębokości (np. rowków, otworów), a nie grubości elementu w przekroju uzębienia.
  • "wysokościomierz suwmiarkowy." – służy do pomiaru wysokości i wyznaczania wymiarów od płyty traserskiej, nie do bezpośredniego pomiaru grubości zęba na średnicy podziałowej.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "koło zębate", "grubość zęba" i "średnica podziałowa", zwykle chodzi o przyrząd dedykowany do uzębień, a nie o przyrządy ogólnego przeznaczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Suwmiarka modułowa to przyrząd pomiarowy przeznaczony do kontroli parametrów uzębień, w szczególności do pomiaru grubości zęba w określonym przekroju (np. na średnicy podziałowej). Umożliwia ustawienie wysokości pomiaru i odczyt grubości, czego nie zapewnia zwykła suwmiarka.
Suwmiarka uniwersalna nie jest przystosowana do pomiaru grubości zęba na zadanej wysokości profilu. Łatwo wtedy "złapać" ząb w innym miejscu (bliżej wierzchołka lub podstawy), a wynik nie będzie odpowiadał grubości na średnicy podziałowej, czyli wymaganej w kontroli uzębień.
Średnica podziałowa to umowna średnica koła zębatego, na której definiuje się podstawowe zależności geometryczne uzębienia. W praktyce jest to odniesienie do opisu współpracy kół oraz do wybranych pomiarów kontrolnych, np. grubości zęba w określonym przekroju.
W praktyce kontroluje się m.in. grubość zęba w wyznaczonym przekroju, wysokości charakterystyczne zęba, podziałkę, bicie promieniowe oraz ślady współpracy. Dobór przyrządu zależy od tego, czy mierzysz wymiar liniowy, odległość, czy parametry związane z geometrią profilu.
Głębokościomierz suwmiarkowy stosuje się do pomiaru głębokości otworów, rowków lub stopni, czyli wtedy, gdy mierzona jest odległość w głąb elementu. Nie jest przeznaczony do pomiaru grubości zęba koła zębatego na średnicy podziałowej, bo to inny rodzaj wielkości i inna geometria pomiaru.
Wysokościomierz suwmiarkowy bywa używany do pomiarów wysokości i trasowania na płycie, a pośrednio może pomagać w ustawieniach warsztatowych. Nie jest jednak typowym przyrządem do bezpośredniego pomiaru grubości zęba na średnicy podziałowej, bo nie mierzy tego parametru w wymaganej geometrii.
Najważniejsze jest użycie właściwego przyrządu i wykonanie pomiaru na właściwej wysokości zęba. Trzeba też zadbać o czyste powierzchnie, stabilne przyleganie szczęk oraz powtarzalność pomiaru (kilka odczytów). Pomiar "na oko" zwykłą suwmiarką często daje wynik z innego przekroju zęba.
Typowe błędy to wybór najpopularniejszego narzędzia (suwmiarki uniwersalnej) bez analizy warunku pomiaru, mylenie grubości zęba z wysokością lub głębokością oraz nieuwzględnianie, że pomiar ma dotyczyć średnicy podziałowej. Warto czytać treść pod kątem słów: "ząb", "podziałowa", "grubość".
Pomiar grubości zęba pomaga ocenić poprawność wykonania uzębienia po obróbce oraz zużycie w trakcie eksploatacji przekładni. W warsztacie precyzyjnym jest to element kontroli jakości i diagnostyki: odchyłki mogą wskazywać na błąd obróbki, niewłaściwe dopasowanie kół lub zużycie powodujące hałas i luz.
Opanuj rozróżnienie przyrządów (suwmiarka uniwersalna, modułowa, wysokościomierz, głębokościomierz) i do jakich wielkości służą. Ćwicz zadania typu "dobierz przyrząd do pomiaru" oraz zapamiętaj, że uzębienia często wymagają narzędzi specjalnych. Pomaga też analiza rysunków technicznych kół zębatych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Suwmiarka uniwersalna oraz wysokościomierz i głębokościomierz nie służą do takiego pomiaru uzębienia."

Materiały:

  • Podręczniki metrologii warsztatowej (dział: pomiary specjalne, pomiary uzębień)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw konstrukcji maszyn (dział: koła zębate i ich parametry)
  • Instrukcje producentów dotyczące suwmiarki modułowej i sposobu odczytu (karty katalogowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego