KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 18.
Do pomiaru natężenia przepływu cieczy można zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zwężka Venturiego jest elementem pomiarowym do wyznaczania natężenia przepływu w przewodzie metodą różnicy ciśnień w przewężeniu. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innego typu pomiarów: aparat Orsata służy do analizy składu gazów, aparat Abla-Pensky’ego do badania temperatury zapłonu, a wiskozymetr Ubbelohdego do pomiaru lepkości.

Pełne wyjaśnienie:

Natężenie przepływu cieczy w instalacjach przemysłowych często mierzy się metodami, które zamieniają energię przepływu na wielkość łatwą do odczytu i rejestracji. Zwężka Venturiego jest klasycznym przykładem przepływomierza różnicociśnieniowego: w przewężeniu prędkość strugi rośnie, a ciśnienie statyczne spada. Mierząc różnicę ciśnień między odcinkiem przed zwężką i w gardzieli, można wyznaczyć strumień objętościowy (a po uwzględnieniu gęstości – także masowy).

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do pytania o natężenie przepływu cieczy?

  • "aparat Orsata" jest związany z analizą gazów (oznaczanie udziałów wybranych składników w próbce gazowej). To aparatura analityczna, a nie przepływomierz do cieczy w rurociągu.
  • "aparat Abla-Pensky'ego" wykorzystuje się w badaniach właściwości palnych cieczy (w praktyce laboratoryjnej do wyznaczania temperatury zapłonu). Nie służy do pomiaru strumienia przepływu.
  • "wiskozymetr Ubbelohdego" jest przyrządem do pomiaru lepkości (właściwości reologicznych) cieczy w warunkach laboratoryjnych. Lepkość może wpływać na dobór metody pomiaru przepływu, ale sam wiskozymetr nie mierzy przepływu w instalacji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "natężenie przepływu" i opcje zawierają mieszankę nazw aparatury laboratoryjnej oraz elementów rurociągowych, najpierw przypisz każdej nazwie mierzoną wielkość (przepływ, lepkość, skład, temperatura zapłonu). To redukuje ryzyko wyboru "na skojarzenie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zwężka Venturiego to element rurociągu z przewężeniem, wykorzystywany do pomiaru przepływu metodą różnicy ciśnień. W gardzieli rośnie prędkość strugi, spada ciśnienie i na tej podstawie wyznacza się natężenie przepływu cieczy (lub gazu) w przewodzie.
Metoda różnicociśnieniowa polega na wytworzeniu przewężenia (np. zwężka Venturiego) i pomiarze spadku ciśnienia między odcinkami rurociągu. Im większy przepływ, tym większa różnica ciśnień. Sygnał z przetwornika DP przelicza się na wartość przepływu.
Aparat Orsata jest przyrządem do analizy składu gazów (oznaczania udziału wybranych składników w próbce). Nie jest elementem pomiarowym montowanym w rurociągu i nie mierzy strumienia objętościowego. To inny obszar: analiza gazów, a nie metrologia przepływu cieczy.
Wiskozymetr Ubbelohdego służy do pomiaru lepkości cieczy w warunkach laboratoryjnych, zwykle na podstawie czasu przepływu cieczy przez kapilarę. Stosuje się go do kontroli jakości surowców i produktów (np. olejów, rozpuszczalników), a nie do ciągłego pomiaru przepływu w rurociągu.
Aparat Abla-Pensky’ego wykorzystuje się do oznaczania temperatury zapłonu (w określonych warunkach badania) cieczy, zwłaszcza o niższych temperaturach zapłonu. Jest to badanie właściwości bezpieczeństwa i jakości, a nie pomiar natężenia przepływu w instalacji technologicznej.
Przyrządy procesowe zwykle mierzą parametry w rurociągu lub aparacie w sposób ciągły (np. przepływ, ciśnienie). Przyrządy laboratoryjne służą do badań próbek (np. lepkość, skład, temperatura zapłonu). Pomaga pytanie kontrolne: "Czy to montuje się w linii technologicznej, czy w laboratorium?"
W praktyce spotyka się m.in. kryzy i dysze (różnicociśnieniowe), przepływomierze elektromagnetyczne (dla cieczy przewodzących), ultradźwiękowe oraz turbinowe. Dobór zależy od medium, zakresu, dokładności i warunków procesu. W pytaniu egzaminacyjnym rozpoznajesz zasadę i zastosowanie.
Zwężka Venturiego bywa stosowana, gdy potrzebna jest metoda odporna i o mniejszych stratach ciśnienia niż proste przewężenia, ale dobór zawsze zależy od lepkości, czystości medium i ryzyka odkładania osadów. W eksploatacji ważne są też odcinki proste i poprawny montaż króćców pomiarowych.
Najczęstsze są pomyłki między parametrami: przepływ vs lepkość, przepływ vs skład gazu, oraz wybór "na skojarzenie" z nazwą aparatu. Pomaga strategia: najpierw nazwij mierzoną wielkość dla każdej opcji, a dopiero potem wybieraj. To ogranicza zgadywanie.
Operator weryfikuje przepływ m.in. przy rozruchu i zatrzymaniu węzłów, zmianie wydajności pomp, podczas dozowania surowców, przy podejrzeniu niedrożności lub zapowietrzenia oraz w regulacji procesu. Stabilny pomiar przepływu wspiera jakość produktu i bezpieczeństwo prowadzenia operacji.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zwężka Venturiego jest elementem pomiarowym do wyznaczania natężenia przepływu w przewodzie metodą różnicy ciśnień w przewężeniu.

Źródła:

  • Wikipedia: "Venturi meter" — https://en.wikipedia.org/wiki/Venturi_meter (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Orsat apparatus" — https://en.wikipedia.org/wiki/Orsat_apparatus (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Abel flash point apparatus" — https://en.wikipedia.org/wiki/Abel_flash_point_apparatus (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z metrologii i aparatury kontrolno-pomiarowej w przemyśle procesowym
  • Instrukcje producentów przepływomierzy różnicociśnieniowych (Venturi, kryzy, dysze)
  • Materiały dydaktyczne o pomiarach lepkości oraz o metodach oznaczania temperatury zapłonu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego