KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 26.
Do pomiaru położenia kątowego stosowany jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Resolver jest przetwornikiem wykorzystywanym do wyznaczania położenia kątowego wału (sygnały zależne od sinusa i cosinusa kąta). Tachometr służy typowo do pomiaru prędkości obrotowej, termoelement do temperatury, a czujnik ultradźwiękowy najczęściej do odległości/poziomu, nie do kąta obrotu.

Pełne wyjaśnienie:

Położenie kątowe (kąt obrotu wału) wymaga czujnika, który jednoznacznie informuje o aktualnym ustawieniu elementu obrotowego. Resolver jest klasycznym przetwornikiem elektromechanicznym używanym w układach napędowych jako sprzężenie zwrotne położenia: generuje sygnały odpowiadające funkcjom sin i cos kąta, co pozwala sterownikowi odtworzyć aktualne położenie.

Odpowiedź "tachometr" jest niepoprawna, ponieważ tachometr (prądnica tachometryczna/czujnik tachometryczny) jest kojarzony głównie z pomiarem prędkości obrotowej, czyli wielkości pochodnej względem położenia. W praktyce może wspierać regulację prędkości, ale nie jest podstawowym czujnikiem kąta.

Odpowiedź "termoelement" jest niepoprawna, bo termoelement jest czujnikiem temperatury opartym o zjawisko termoelektryczne. Mierzy różnicę temperatur, a nie ruch obrotowy czy położenie kątowe.

Odpowiedź "sensor ultradźwiękowy" również nie pasuje: czujniki ultradźwiękowe wykorzystuje się najczęściej do pomiaru odległości, obecności obiektu lub poziomu. W typowej aplikacji nie dostarcza on bezpośredniej informacji o kącie obrotu wału.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw nazwij wielkość mierzoną (kąt), a potem odrzuć odpowiedzi, które naturalnie odpowiadają innym wielkościom (prędkość, temperatura, odległość). To ogranicza pomyłki wynikające z samych skojarzeń nazw urządzeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Resolver to przetwornik elektromechaniczny używany jako czujnik położenia obrotowego. Dostarcza sygnały zależne od kąta (np. kanały sin/cos), dzięki czemu sterownik może wyznaczyć położenie wału w serwonapędach i układach automatyki.
Czujnik położenia kątowego informuje, jaki jest aktualny kąt wału. Czujnik prędkości podaje, jak szybko wał się obraca. W zadaniach egzaminacyjnych "tachometr" zwykle kojarzy się z prędkością, a "resolver/enkoder" z położeniem.
Tachometr służy głównie do pomiaru prędkości obrotowej (napięcie/częstotliwość proporcjonalna do obrotów). Sama informacja o prędkości nie daje jednoznacznie położenia bez dodatkowego całkowania i warunków początkowych, więc w praktyce nie zastępuje czujnika kąta.
Termoelement mierzy temperaturę (różnicę temperatur) na podstawie zjawiska termoelektrycznego. Stosuje się go m.in. do monitorowania temperatury elementów maszyn, grzałek i procesów technologicznych. Nie służy do pomiaru położenia ani ruchu obrotowego.
W typowych zastosowaniach czujnik ultradźwiękowy mierzy odległość, poziom lub wykrywa obecność obiektu, analizując czas przelotu fali. Nie jest standardowym rozwiązaniem do pomiaru położenia kątowego wału; do tego używa się resolverów lub enkoderów.
Położenie kątowe często mierzą też enkodery (optyczne lub magnetyczne), potencjometry obrotowe oraz czujniki Halla w układach z magnesem. Na egzaminie kluczowe jest dopasowanie: położenie → enkoder/resolver, prędkość → tachometr, temperatura → termoelement.
Resolver bywa wybierany w aplikacjach wymagających dużej odporności środowiskowej (np. drgania, zabrudzenia) i stabilnej pracy w trudniejszych warunkach. Enkoder często daje wygodny sygnał cyfrowy, ale w zależności od konstrukcji może być bardziej wrażliwy na warunki pracy.
Najczęstsze pomyłki wynikają z mylenia wielkości: położenie vs prędkość oraz z wybierania "znanego" czujnika bez analizy, co on mierzy. Pomaga metoda: najpierw nazwij wielkość (kąt), potem dopasuj czujnik, a na końcu sprawdź, czy pozostałe opcje mierzą inne zjawiska.
Szukaj sformułowań typu: "położenie kątowe", "kąt obrotu", "pozycjonowanie osi", "sprzężenie zwrotne położenia". Takie hasła zwykle prowadzą do odpowiedzi: resolver lub enkoder. Hasła "prędkość obrotowa" kierują raczej na tachometr.
Ułóż tabelę: wielkość mierzona → typ czujnika (położenie, prędkość, temperatura, odległość, ciśnienie). Ćwicz na przykładach z napędów i automatyki oraz czytaj skrócone noty katalogowe. Na egzaminie to przyspiesza eliminację niepasujących odpowiedzi.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że resolver jest przetwornikiem wykorzystywanym do wyznaczania położenia kątowego wału (sygnały zależne od sinusa i cosinusa kąta).

Źródła:

  • Analog Devices: "Resolver-to-Digital Converters (RDC)" (opis zastosowania resolvera do położenia kątowego), https://www.analog.com/en/applications/technology/resolver-to-digital-converters.html - dostęp 2026-03-01
  • Texas Instruments: "Interface circuits for resolvers" / materiały dot. wzbudzenia i odczytu resolvera (zastosowanie: pozycjonowanie kątowe), https://www.ti.com/ - wyszukiwanie w serwisie: resolver interface - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podstawy metrologii elektrycznej i czujników w automatyce (rozdziały o przetwornikach położenia i prędkości)
  • Dokumentacje katalogowe czujników położenia (resolver, enkoder) oraz tachometrów
  • Materiały dydaktyczne z napędów elektrycznych i serwonapędów (sprzężenie zwrotne położenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego