KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 19.
Do pomp wyporowych rotacyjnych zalicza się pompę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa łopatkowa należy do pomp wyporowych rotacyjnych, bo przepływ wymusza element obracający się (wirnik z łopatkami) zmieniający objętość komór roboczych. Pompa tłokowa i przeponowa są pompami wyporowymi, ale pracują ruchem posuwisto-zwrotnym, więc nie zalicza się ich do rotacyjnych.

Pełne wyjaśnienie:

Pompy dzieli się m.in. na wirowe (gdzie energia jest przekazywana cieczy głównie dzięki oddziaływaniu dynamicznemu wirnika) oraz na wyporowe (gdzie ciecz jest przemieszczana przez okresową zmianę objętości zamkniętych przestrzeni roboczych).

W grupie pomp wyporowych wyróżnia się dwie bardzo ważne podgrupy konstrukcyjne:

  • pompy posuwisto-zwrotne – element roboczy wykonuje ruch liniowy tam i z powrotem (typowe przykłady to rozwiązania z tłokiem lub z membraną/przeponą),
  • pompy rotacyjne – element roboczy obraca się, a przetłaczanie wynika ze zmiany objętości komór podczas obrotu (np. konstrukcje łopatkowe).

Odpowiedź "łopatkową." jest poprawna, ponieważ pompa łopatkowa (vane) jest klasycznym przykładem pompy wyporowej rotacyjnej: wirnik obraca się, a łopatki wydzielają komory o zmiennej objętości, co powoduje zasysanie i tłoczenie cieczy.

Odpowiedź "tłokową." jest nieprawidłowa w kontekście "rotacyjnych", bo pompa tłokowa realizuje wypór dzięki ruchowi posuwisto-zwrotnemu tłoka (zmiana objętości cylindra w cyklu pracy), a nie dzięki ruchowi obrotowemu elementu wyporowego.

Odpowiedź "przeponową." także nie pasuje do "rotacyjnych": w pompie przeponowej elementem roboczym jest przepona/membrana, która wykonuje ruch posuwisto-zwrotny, okresowo zwiększając i zmniejszając objętość komory.

Odpowiedź "skrzydełkową." może budzić skojarzenie z łopatkami, jednak w typowym podziale egzaminacyjnym jako jednoznaczny przykład pompy wyporowej rotacyjnej wskazuje się pompę łopatkową. W zadaniach testowych kluczowe jest rozpoznanie zasady działania: obrót i zmienna objętość komór roboczych oznaczają pompę rotacyjną.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pada "rotacyjna", szukaj typu, w którym element wyporowy się obraca (łopatki/zęby/śruby). Gdy widzisz "tłok" lub "przepona", najczęściej chodzi o ruch posuwisto-zwrotny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa wyporowa to pompa, która przemieszcza ciecz dzięki okresowej zmianie objętości komór roboczych, co wymusza zasysanie i tłoczenie. W odróżnieniu od pomp wirowych nie opiera się głównie na energii kinetycznej nadanej cieczy przez wirnik.
Najczęściej wyróżnia się pompy wyporowe posuwisto-zwrotne (np. tłokowe, przeponowe) oraz rotacyjne (np. łopatkowe, zębate, śrubowe). Kluczem podziału jest rodzaj ruchu elementu roboczego i sposób zmiany objętości komór.
Jest rotacyjna, ponieważ element roboczy wykonuje ruch obrotowy: wirnik obraca się, a łopatki wydzielają komory o zmiennej objętości. Podczas obrotu jedne komory zwiększają objętość (ssanie), a inne zmniejszają (tłoczenie), co daje przepływ wyporowy.
Tak. Pompa tłokowa jest pompą wyporową, bo ciecz jest przemieszczana przez zmianę objętości cylindra. Nie jest jednak zwykle zaliczana do wyporowych rotacyjnych, ponieważ pracuje ruchem posuwisto-zwrotnym tłoka, a nie ruchem obrotowym elementu wyporowego.
Pompa przeponowa (membranowa) należy do pomp wyporowych posuwisto-zwrotnych. Zmiana objętości komory wynika z odkształcania przepony, która porusza się w cyklu pracy. Nie ma typowego elementu wyporowego obracającego się jak w pompach rotacyjnych.
Szukaj słów-kluczy opisujących ruch elementu roboczego. Rotacyjne: obrót, wirnik, łopatki, zęby, śruba i komory zmieniające objętość podczas obrotu. Tłokowe/przeponowe: tłok lub przepona oraz cykliczny ruch posuwisto-zwrotny i zawory ssące/tłoczne.
Pompy łopatkowe spotyka się m.in. w hydraulice siłowej i układach smarowania, gdzie ważna jest dość równomierna praca i stabilny przepływ. W praktyce technik mechanik może je rozpoznawać w agregatach hydraulicznych i podczas serwisowania układów maszyn.
To zestaw dwóch cech naraz: "wyporowa" mówi o mechanizmie przetłaczania przez zmianę objętości komór, a "rotacyjna" doprecyzowuje, że zmiana ta zachodzi dzięki ruchowi obrotowemu elementu roboczego. Dzięki temu łatwiej wykluczyć konstrukcje posuwisto-zwrotne.
Najczęstsze są: mylenie "rotacyjna" z "wirowa", traktowanie każdej pompy wyporowej jako rotacyjnej oraz wybieranie odpowiedzi po skojarzeniu nazwy (np. "tłokowa" brzmi "mechanicznie") zamiast po zasadzie działania. Pomaga zapamiętanie podziału: rotacja vs posuw.
Przećwicz podział pomp (wyporowe/wirowe), a następnie podział wyporowych (rotacyjne/posuwisto-zwrotne) i przypisz do nich przykłady. Ucz się po schematach działania (ssanie–tłoczenie) i rozwiązuj krótkie testy, aż rozpoznawanie typu pompy będzie automatyczne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Pompa łopatkowa należy do pomp wyporowych rotacyjnych, bo przepływ wymusza element obracający się (wirnik z łopatkami) zmieniający objętość komór roboczych."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pompa wyporowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_wyporowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Pompa łopatkowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%82opatkowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Pompa tłokowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_t%C5%82okowa (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Hasła i opracowania o podziale pomp (wyporowe vs wirowe; rotacyjne vs posuwisto-zwrotne)
  • Podręczniki do podstaw konstrukcji maszyn i hydrauliki siłowej (dział: pompy wyporowe)
  • Schematy budowy i zasady działania pomp: łopatkowej, tłokowej i przeponowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego