KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 22.
Do poprzecznego przesuwu suportu tokarki służy pokrętło oznaczone na rysunku tokarki numerem
Ilustracja przedstawia tokarkę, która jest maszyną używaną w obróbce skrawaniem do kształtowania materiałów, takich jak
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Posuw poprzeczny suportu to ruch sanek poprzecznych prostopadle do osi tokarki, służący m.in. do ustawiania głębokości skrawania i planowania czoła. Na rysunku tokarki pokrętło realizujące ten ruch jest oznaczone numerem 3, dlatego ta odpowiedź jest prawidłowa.

Pełne wyjaśnienie:

W tokarce uniwersalnej suport odpowiada za prowadzenie narzędzia i realizację ruchów roboczych w dwóch podstawowych kierunkach:

  • wzdłużnym (równoległym do osi tokarki) – używanym typowo przy toczeniu wzdłużnym,
  • poprzecznym (prostopadłym do osi tokarki) – wykorzystywanym m.in. do ustawiania głębokości skrawania oraz do planowania czoła.

Posuw poprzeczny realizują sanki poprzeczne (część suportu). Ruch ten jest wywoływany przez odpowiednie pokrętło/koło ręczne, które poprzez śrubę pociągową sanek przemieszcza narzędzie w kierunku do/od osi przedmiotu.

W tym zadaniu wymagane jest powiązanie funkcji z elementem wskazanym na ilustracji: na rysunku tokarki pokrętło do poprzecznego przesuwu suportu oznaczono numerem 3. Z tego powodu odpowiedź "3" jest właściwa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 2 – oznacza inny element sterowania (nie odpowiada za ruch sanek poprzecznych), więc nie realizuje posuwu poprzecznego suportu.
  • 1 – wskazuje element o innej funkcji (np. związany z innym ruchem lub zespołem tokarki), przez co nie służy do poprzecznego przesuwu.
  • 4 – odnosi się do innego pokrętła/dźwigni; mimo że może znajdować się w pobliżu suportu, nie jest pokrętłem sanek poprzecznych.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, jaki kierunek ruchu opisuje pytanie (prostopadle czy równolegle do osi), a dopiero potem dopasuj do tego właściwe pokrętło na rysunku. To ogranicza typową pomyłkę między posuwem poprzecznym i wzdłużnym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Suport to zespół tokarki służący do mocowania i prowadzenia narzędzia skrawającego. Umożliwia wykonywanie ruchów roboczych wzdłużnych i poprzecznych oraz ustawienie narzędzia z wymaganą dokładnością. W praktyce to "sterowanie" położeniem noża podczas toczenia.
Posuw poprzeczny to przemieszczenie narzędzia prostopadle do osi obrotu przedmiotu. Wykorzystuje się go m.in. do ustawienia głębokości skrawania, toczenia na wymiar średnicy oraz do planowania czoła. Najczęściej realizują go sanki poprzeczne suportu.
Sprawdź, czy ruch narzędzia jest równoległy czy prostopadły do osi wrzeciona. Wzdłużny jest "wzdłuż łoża" (kierunek osi detalu), a poprzeczny "w stronę osi" lub "od osi". Następnie znajdź pokrętło sterujące odpowiednimi sankami suportu.
Pokrętło sanek poprzecznych pozwala precyzyjnie ustawić narzędzie na żądaną głębokość skrawania i kontrolować wymiar średnicy. Jest kluczowe przy dojeździe do materiału, wykonywaniu przejść wykańczających i przy planowaniu czoła. Błąd ustawienia może zepsuć wymiar lub chropowatość.
Najczęściej myli się pokrętło posuwu poprzecznego z pokrętłem posuwu wzdłużnego albo z elementami zmiany posuwów (dźwignie/przełączniki). Inna pomyłka to wybór numeru "na oko" bez rozpoznania osi tokarki. Pomaga zasada: poprzeczny = prostopadle do osi.
Za ruch poprzeczny odpowiadają przede wszystkim sanki poprzeczne (część suportu) oraz mechanizm ich napędu, zwykle śruba i nakrętka współpracujące z pokrętłem/kołem ręcznym. To one przesuwają narzędzie w kierunku do osi przedmiotu lub od osi.
Posuw poprzeczny stosuje się, gdy trzeba zmienić promień/średnicę (ustawić głębokość skrawania) albo obrabiać powierzchnię czołową (planowanie). Posuw wzdłużny dominuje przy toczeniu powierzchni walcowych wzdłuż osi. W wielu operacjach używa się obu ruchów naprzemiennie.
Tak, w typowym planowaniu czoła narzędzie przesuwa się poprzecznie względem osi obrotu, aby zebrać materiał z powierzchni czołowej. Ustawiasz narzędzie i prowadzisz je ruchem sanek poprzecznych (ręcznie lub mechanicznie, zależnie od tokarki). Dlatego pokrętło posuwu poprzecznego jest tu kluczowe.
Ucz się funkcji zespołów: wrzeciennik, łoże, suport, konik, a potem przypisz im typowe elementy sterowania (pokrętła, dźwignie). Trenuj na kilku schematach, nie tylko jednym. Na egzaminie najpierw ustal kierunek ruchu i funkcję, dopiero potem wybierz numer.
Często mylone są: pokrętło posuwu wzdłużnego (przesuw po łożu), elementy sterowania skrzynką posuwów, a także pokrętła związane z konikiem lub imakiem. Mechanizm błędu wynika z podobnego wyglądu i bliskiego położenia. Pomaga identyfikacja osi tokarki i sanek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że posuw poprzeczny suportu to ruch sanek poprzecznych prostopadle do osi tokarki, służący m.in. do ustawiania głębokości skrawania i planowania czoła.

Materiały:

  • Instrukcje/DTR tokarek szkolnych i uniwersalnych (rozdziały: budowa suportu, sanki poprzeczne, sterowanie posuwami)
  • Podręczniki do obróbki skrawaniem dla szkół branżowych/technikum (tokarki, toczenie, budowa obrabiarek)
  • Materiały dydaktyczne producentów obrabiarek: schematy zespołów tokarki i opis funkcji elementów sterujących

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego