KWALIFIKACJA ROL12 - CZERWIEC 2019 (test 2)

PYTANIE NR 11.
Do probówki z aktywatorem krzepnięcia pobiera się krew w celu wykonania oznaczenia w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Probówka z aktywatorem krzepnięcia ma spowodować szybkie wykrzepienie krwi.
Po zakończonym krzepnięciu i wirowaniu oddziela się surowicę (bez fibrynogenu). Osocze i krew pełna wymagają antykoagulantu, który krzepnięciu zapobiega.

Pełne wyjaśnienie:

Probówka z aktywawatorem krzepnięcia jest przeznaczona do uzyskania surowicy. Aktywator (np. krzemionka/kaolin/trombina – zależnie od typu probówki) przyspiesza tworzenie skrzepu, dzięki czemu po odczekaniu na pełne wykrzepienie i po wirowaniu otrzymuje się klarowną, żółtawą frakcję płynną – surowicę.

Dlaczego nie "osocze"? Osocze otrzymuje się z krwi, która nie może skrzepnąć, czyli musi być pobrana do probówki z antykoagulantem (np. EDTA, heparyna, cytrynian). W osoczu pozostaje fibrynogen i inne czynniki krzepnięcia, bo proces krzepnięcia został zahamowany.

Dlaczego nie "krew pełna"? Krew pełna jest materiałem używanym wtedy, gdy chcemy zachować komórki krwi w zawiesinie (np. do morfologii). Do tego również potrzebny jest antykoagulant (najczęściej EDTA). W probówce z aktywatorem krzepnięcia krew zacznie tworzyć skrzep, więc nie będzie to już krew pełna w sensie materiału diagnostycznego.

Dlaczego nie "krew tętnicza"? Określenie "tętnicza" dotyczy miejsca/rodzaju pobrania, a nie tego, czy badanie wykonuje się w surowicy czy w osoczu. W praktyce dobór probówki wynika z tego, czy potrzebujemy surowicy (po krzepnięciu) czy osocza/krwi pełnej (po zahamowaniu krzepnięcia).

Wskazówka praktyczna: w probówce na surowicę należy odczekać do pełnego skrzepnięcia przed wirowaniem; zbyt wczesne odwirowanie może pogorszyć jakość próbki i wiarygodność oznaczeń biochemicznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Surowica to płyn uzyskany po krzepnięciu krwi i oddzieleniu skrzepu (brak fibrynogenu). Osocze to płyn z krwi pobranej z antykoagulantem, więc krzepnięcie nie zachodzi i pozostaje fibrynogen oraz czynniki krzepnięcia.
Aktywator krzepnięcia ma za zadanie przyspieszyć powstanie skrzepu. Gdy krew skrzepnie, a próbkę odwiruje się, część płynna nad skrzepem to właśnie surowica. To typowy materiał do wielu badań biochemicznych.
Z surowicy często oznacza się parametry biochemiczne, np. enzymy, białka, elektrolity i wybrane metabolity. W praktyce gabinetowej i laboratoryjnej to standardowy materiał do oceny funkcji narządów i monitorowania leczenia.
Nie. Do morfologii potrzebna jest krew pełna, czyli taka, która nie może skrzepnąć. Stosuje się probówki z EDTA (antykoagulant), aby zachować komórki krwi w zawiesinie i umożliwić prawidłową ocenę parametrów hematologicznych.
Krzepnięciu zapobiegają antykoagulanty (np. EDTA, heparyna, cytrynian). Dzięki nim można uzyskać osocze po wirowaniu albo wykorzystać krew pełną do badań wymagających obecności komórek.
Probówkę na surowicę należy wirować dopiero po pełnym skrzepnięciu krwi. Zbyt wczesne wirowanie może skutkować obecnością włóknika lub częściowym krzepnięciem, co pogarsza jakość próbki i może zaburzać wyniki oznaczeń.
Obie frakcje wyglądają podobnie (płyn po wirowaniu), ale różnią się tym, czy krew skrzepła. Uczniowie często pamiętają jedynie kolor korka albo "płyn po wirowaniu", pomijając kluczowe: aktywator (surowica) vs antykoagulant (osocze).
Najpewniejsze jest odczytanie etykiety i opisu dodatku. Probówki z aktywatorem służą do uzyskania surowicy (krew ma skrzepnąć). Probówki z antykoagulantem są przeznaczone do osocza lub krwi pełnej (krew nie może skrzepnąć).
Nie. "Tętnicza" określa rodzaj pobrania (z tętnicy), a nie frakcję materiału. O tym, czy uzyska się surowicę czy osocze, decyduje dodatek w probówce: aktywator krzepnięcia lub antykoagulant oraz sposób przygotowania próbki.
Hemoliza (uszkodzenie krwinek) może zmieniać stężenia niektórych analitów i utrudniać ocenę próbki. Często wynika z błędów pobrania lub transportu. W praktyce może to prowadzić do wyników trudnych do interpretacji i konieczności ponownego pobrania krwi.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Probówka z aktywatorem krzepnięcia ma spowodować szybkie wykrzepienie krwi.Po zakończonym krzepnięciu i wirowaniu oddziela się surowicę (bez fibrynogenu)."

Źródła:

  • PN-EN ISO 15189:2022-06, "Laboratoria medyczne — Wymagania dotyczące jakości i kompetencji", rozdziały dotyczące procesu przedanalitycznego (pobieranie i postępowanie z materiałem) — źródło normatywne
  • BD Vacutainer, dokumentacja produktu: Serum Tubes / SST (Clot Activator, Gel) – opis przeznaczenia: uzyskanie surowicy po krzepnięciu i wirowaniu, karta techniczna/SDS producenta (dokument produktowy)
  • Greiner Bio-One VACUETTE, dokumentacja produktu: Serum Clot Activator / Serum Separator Tubes – przeznaczenie i zasada działania (uzyskanie surowicy), instrukcje producenta (dokument produktowy)

Materiały:

  • Instrukcje producentów systemów próżniowych/probówek (opis dodatków: aktywator krzepnięcia, EDTA, heparyna, cytrynian)
  • Materiały szkoleniowe z etapu przedanalitycznego w diagnostyce weterynaryjnej (pobieranie, krzepnięcie, wirowanie)
  • Dokumenty i opracowania dotyczące wymagań jakości w laboratorium medycznym (np. norma ISO 15189) – w części poświęconej procesowi przedanalitycznemu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego