KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 11.
Do przenoszenia obciążeń zginających, między poszczególnymi częściami maszyn służą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sworznie są typowymi łącznikami w połączeniach przegubowych maszyn: spinają elementy i mogą przenosić obciążenia działające poprzecznie, w tym momenty powodujące zginanie sworznia. Zawory służą do sterowania przepływem, cewki są elementami elektrycznymi, a nity to połączenia nierozłączne o innej funkcji.

Pełne wyjaśnienie:

W maszynach do robót ziemnych i drogowych bardzo często spotyka się połączenia przegubowe (np. przy mocowaniu osprzętu, cięgien, siłowników, łyżek, ramion). Elementem, który łączy dwa człony takiego przegubu, jest zwykle sworzeń. Sworzeń działa jak oś/pręt w otworach współpracujących części i przenosi obciążenia między nimi. W praktyce obciążenia te mogą mieć składową poprzeczną, co powoduje ścinanie oraz powstawanie momentów zginających w sworzniu (szczególnie przy luzach, mimośrodach i dynamicznej pracy).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zawory są elementami armatury/układów hydraulicznych i pneumatycznych. Ich zadaniem jest sterowanie przepływem i ciśnieniem medium, a nie mechaniczne łączenie części konstrukcji w celu przenoszenia obciążeń zginających.
  • Cewki to elementy elektryczne (np. w elektrozaworach), wytwarzające pole magnetyczne. Nie pełnią roli łączników konstrukcyjnych przenoszących obciążenia mechaniczne.
  • Nity są łącznikami w połączeniach nierozłącznych (nitowanych). Mogą przenosić obciążenia w złączach (najczęściej ścinanie/rozciąganie w zależności od układu), ale w typowej praktyce budowy maszyn roboczych, gdy chodzi o łączenie członów w ruchomym przegubie i przenoszenie obciążeń między częściami, właściwym elementem jest sworzeń.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się łączenie "między częściami maszyn" i chodzi o element mechaniczny pełniący rolę osi/przegubu, najczęściej szukasz sworznia (albo śruby/bolca, zależnie od kontekstu). Gdy odpowiedź dotyczy przepływu lub elektryki, to zwykle nie jest to element przenoszący obciążenia konstrukcyjne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sworzeń to metalowy łącznik (najczęściej walcowy), który spina dwa elementy w połączeniu przegubowym i umożliwia ich wzajemny ruch. W maszynach roboczych występuje m.in. w mocowaniach osprzętu, ramion i siłowników, gdzie przenosi obciążenia między częściami.
Sworzeń przenosi siły między elementami, zwykle poprzeczne (ścinające), a w praktyce także momenty powodujące zginanie, gdy obciążenie nie jest idealnie osiowe lub występują luzy. Dlatego ważne są średnica sworznia, materiał oraz stan tulei i smarowania.
Zawór jest elementem układu przepływowego (hydraulicznego/pneumatycznego) i jego rolą jest sterowanie medium: otwieranie, zamykanie lub regulacja przepływu. Nie jest elementem konstrukcyjnym do mechanicznego łączenia części i przenoszenia obciążeń zginających.
Cewka to element elektryczny wytwarzający pole magnetyczne (np. w elektrozaworach). Może sterować ruchem rdzenia, ale sama nie pełni funkcji łącznika konstrukcyjnego. W pytaniach o przenoszenie obciążeń szukaj elementów mechanicznych, a nie elektrycznych.
Tak, nity przenoszą obciążenia w połączeniach nitowanych (nierozłącznych), zwykle poprzez ścinanie trzpienia i docisk w otworach. Jednak w typowych połączeniach przegubowych maszyn roboczych, gdzie wymagany jest ruch i wymienność elementu, stosuje się sworznie, a nie nity.
Połączenie sworzniowe zwykle ma otwory w dwóch współpracujących częściach, przez które przechodzi sworzeń. Często widać zabezpieczenia (zawleczka, pierścień, nakrętka), smarowniczkę lub tuleje. To typowe miejsce do kontroli luzów i zużycia.
Najczęstsze objawy to powiększający się luz w przegubie, stuki podczas pracy, nierówna praca osprzętu i przyspieszone zużycie otworów. Często przyczyną jest brak smarowania lub praca w zanieczyszczeniach. W praktyce sprawdza się też stan zabezpieczeń sworznia.
Zginanie sworznia pojawia się, gdy siła nie działa idealnie w środku przegubu, gdy występują luzy, nierównomierne podparcie lub obciążenia dynamiczne (szarpnięcia). Wtedy oprócz ścinania powstaje moment zginający, co zwiększa ryzyko wybicia tulei i odkształceń.
Połączenie sworzniowe jest zwykle rozłączne i często umożliwia ruch (przegub). Połączenie nitowane jest nierozłączne i służy do trwałego zespolenia elementów. W maszynach roboczych sworzeń ułatwia serwis i wymianę zużytych części, co jest kluczowe w eksploatacji.
Najpierw ustal, czy pytanie dotyczy funkcji mechanicznej (łączenie, przenoszenie obciążeń) czy układów (hydraulika/elektryka). Następnie dopasuj element: sworzeń/śruba/nit to łączniki, zawór to przepływ, cewka to elektryka. Eliminuj odpowiedzi z innej dziedziny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Sworznie są typowymi łącznikami w połączeniach przegubowych maszyn: spinają elementy i mogą przenosić obciążenia działające poprzecznie, w tym momenty powodujące zginanie sworznia."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sworzeń" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Sworze%C5%84 (dostęp 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Nitowanie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Nitowanie (dostęp 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Zawór" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Zaw%C3%B3r (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki z działu "elementy maszyn" (połączenia rozłączne i nierozłączne)
  • Instrukcje obsługi i katalogi części maszyn roboczych (sekcje: połączenia przegubowe, sworznie, tuleje)
  • Materiały szkolne z mechaniki technicznej (rodzaje obciążeń i ich skutki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego