KWALIFIKACJA GIW3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 15.
Do ręcznego odspajania bloków skalnych od calizny służy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Klin" służy do ręcznego odspajania (rozszczepiania i odłupywania) bloków skalnych od calizny poprzez wbijanie i stopniowe zwiększanie naprężeń w skale. Pozostałe narzędzia mają inne funkcje: żerdź jest prętem pomocniczym, dłuto typowo współpracuje z młotem, a skrobak służy do zeskrobywania/oczyszczania.

Pełne wyjaśnienie:

Do ręcznego odspajania bloków skalnych od calizny stosuje się klin, ponieważ jego zasada działania polega na wprowadzaniu rosnącego rozpierania w szczelinie lub nacięciu. W praktyce klin wbijany jest stopniowo (często w przygotowane szczeliny), co powoduje koncentrację naprężeń i kontrolowane odspojenie fragmentu skały od nienaruszonego ośrodka.

Odpowiedź "żerdź" jest nieprawidłowa, bo żerdź to zasadniczo długi pręt/element pomocniczy wykorzystywany do podpierania, manipulowania lub jako osprzęt w innych czynnościach; nie jest to podstawowe narzędzie do rozłupywania i odspajania bloków od calizny.

Odpowiedź "dłuto" również nie pasuje do opisu: dłuto jest narzędziem do kucia/żłobienia, zwykle używanym punktowo (np. do wykonywania nacięć, bruzd lub obróbki powierzchni). Może wspomagać prace przygotowawcze, ale samo w sobie nie jest typowym narzędziem przeznaczonym do odspajania całych bloków od calizny tak, jak klin.

Odpowiedź "skrobak" jest błędna, ponieważ skrobaki służą głównie do zeskrobywania, oczyszczania i usuwania nalotów/warstw z powierzchni, a nie do inicjowania i rozwijania pęknięcia w skale prowadzącego do odspojenia bloku.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "odspajanie bloków" i "calizna", szukaj narzędzia, które rozpiera i umożliwia kontrolowane rozszczepienie — to typowa rola klina.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Calizna to nienaruszona, zwarta część górotworu (skały) pozostająca "w miejscu" przed urabianiem. W zadaniach o odspajaniu chodzi o oddzielenie fragmentu/bloku od tej litej masy skalnej, a nie o samo oczyszczanie powierzchni.
Klin działa przez rozpieranie: po wbiciu w szczelinę lub nacięcie zwiększa naprężenia w skale i rozwija pęknięcie. To umożliwia kontrolowane odłupanie lub rozszczepienie bloku od calizny, szczególnie w pracach ręcznych i pomocniczych.
Dłuto służy głównie do punktowego kucia i wykonywania bruzd lub nacięć. Klin natomiast jest narzędziem typowo "rozpierającym", czyli przeznaczonym do inicjowania i powiększania szczeliny aż do odspojenia bloku od calizny.
Skrobak wykorzystuje się do zeskrobywania i oczyszczania powierzchni (np. usuwania przywarć, nalotów, cienkich warstw materiału). Nie jest to narzędzie do rozłupywania skały ani do wytwarzania pęknięć prowadzących do odspojenia bloków.
Żerdź może być pomocna do podważania lub manipulowania elementami, ale nie jest typowym narzędziem przeznaczonym do ręcznego odspajania bloków od litej skały. W pytaniach egzaminacyjnych "odspajanie bloków" najczęściej wskazuje na klin.
Narzędzia do odspajania (np. klin) mają wywołać pęknięcie i oddzielić fragment od calizny. Narzędzia do obróbki/oczyszczania (np. skrobak) zdejmują cienką warstwę z powierzchni, bez celu rozłupywania całego bloku.
Najczęstszy błąd to wybór narzędzia "ogólnie kojarzonego" z kuciem, czyli dłuta, bez sprawdzenia funkcji: czy narzędzie ma rozpierać i odspajać blok, czy tylko nacinać. Drugi błąd to mylenie narzędzi pomocniczych (żerdź) z urabiającymi.
Ręczne odspajanie wykorzystuje się zwykle w pracach pomocniczych, przy niewielkich fragmentach, w miejscach o ograniczonym dostępie lub gdy potrzebna jest większa kontrola nad oddzieleniem bloku. Dobór metody zależy od warunków i organizacji robót.
Warto uczyć się narzędzi przez funkcję: co służy do rozpierania (klin), co do kucia i nacinania (dłuto), co do czyszczenia (skrobak), a co jest elementem pomocniczym (żerdź). Pomaga też łączenie nazwy z typowym efektem pracy w skale.
Najczęściej pojawiają się: calizna, odspajanie, urabianie, pęknięcie, szczelina, blok skalny oraz narzędzia ręczne. Znajomość tych pojęć ułatwia rozumienie, czy pytanie dotyczy rozłupywania (klin) czy obróbki powierzchni (skrobak).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: ""Klin" służy do ręcznego odspajania (rozszczepiania i odłupywania) bloków skalnych od calizny poprzez wbijanie i stopniowe zwiększanie naprężeń w skale."

Materiały:

  • Nie posiadam tej informacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego