KWALIFIKACJA ROL6 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 2.
Do roślin oleistych zalicza się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rzepak ozimy jest rośliną oleistą, ponieważ uprawia się go przede wszystkim na nasiona o wysokiej zawartości tłuszczu, z których wytwarza się olej oraz produkty poekstrakcyjne (np. śrutę). Pozostałe propozycje to zboże (jęczmień) lub rośliny motylkowe/pastewne (łubin, lucerna), a nie typowe oleiste.

Pełne wyjaśnienie:

Rośliny oleiste to grupa roślin uprawnych, które są uprawiane głównie na nasiona (lub owoce) bogate w tłuszcz, stanowiące surowiec do produkcji olejów roślinnych. W praktyce rolniczej do najbardziej typowych roślin oleistych w Polsce zalicza się m.in. rzepak.

Odpowiedź "rzepak ozimy" jest poprawna, ponieważ celem jego uprawy jest uzyskanie nasion, z których pozyskuje się olej rzepakowy. Produkty uboczne przerobu nasion (np. śruta rzepakowa) mogą być wykorzystywane w żywieniu zwierząt jako komponent paszowy, ale o przynależności do grupy decyduje przede wszystkim kierunek użytkowania i surowiec tłuszczowy.

Pozostałe odpowiedzi nie spełniają definicji roślin oleistych:

  • "jęczmień jary" to zboże – uprawiane głównie na ziarno skrobiowe, wykorzystywane paszowo i konsumpcyjnie, a nie jako podstawowy surowiec olejarski.
  • "łubin wąskolistny" należy do roślin motylkowych (strączkowych), cenionych za białko w nasionach; nie jest klasyfikowany jako typowa roślina oleista.
  • "lucerna mieszańcowa" jest rośliną pastewną (motylkową) użytkowaną przede wszystkim na zielonkę, sianokiszonkę i siano; nie uprawia się jej standardowo z przeznaczeniem na olej.

W kontekście organizacji chowu i hodowli koni taka wiedza pomaga odróżniać rośliny tworzące bazę paszową (np. lucerna) od roślin przemysłowych/oleistych (np. rzepak), z których po przerobie mogą pochodzić dodatki paszowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rośliny oleiste to gatunki uprawiane głównie na nasiona lub owoce o dużej zawartości tłuszczu, z których produkuje się oleje roślinne. O przynależności do tej grupy decyduje przede wszystkim kierunek użytkowania (olejarski), a nie samo to, czy roślina bywa wykorzystywana w paszach.
Rzepak uprawia się przede wszystkim na nasiona bogate w tłuszcz, które stanowią surowiec do tłoczenia lub ekstrakcji oleju rzepakowego. To typowy kierunek przemysłowego wykorzystania tej rośliny, dlatego rzepak jest klasycznym przykładem rośliny oleistej.
Nie. Jęczmień jary to zboże, a jego ziarno jest przede wszystkim źródłem skrobi i energii. Może być ważnym składnikiem mieszanek paszowych, także dla koni, ale nie jest uprawiany jako surowiec do produkcji oleju roślinnego.
Łubin wąskolistny zalicza się głównie do roślin strączkowych (motylkowych) o znaczeniu białkowym. Jego nasiona są cenione jako źródło białka w żywieniu zwierząt, natomiast nie jest to typowa roślina oleista w klasyfikacji roślin uprawnych.
Lucerna jest rośliną pastewną użytkowaną najczęściej na zielonkę, siano lub sianokiszonkę, czyli na paszę objętościową. Rośliny oleiste uprawia się natomiast przede wszystkim na nasiona przeznaczone do pozyskiwania oleju. To różne grupy pod względem celu uprawy.
W praktyce rolniczej w Polsce jako rośliny oleiste najczęściej kojarzy się rzepak. W zależności od ujęcia spotyka się też inne gatunki olejodajne, ale na egzaminie zwykle sprawdza się rozpoznanie podstawowych, najbardziej typowych przedstawicieli.
Rośliny oleiste same w sobie są surowcem olejarskim, ale po przerobie mogą powstawać produkty paszowe (np. śruty). W żywieniu koni kluczowe jest rozróżnienie pasz objętościowych (np. lucerna) od surowców przemysłowych, które mogą być dodatkiem w dawce tylko w określonych ilościach.
Częsty błąd to wybieranie rośliny "paszowej" zamiast oleistej, bo kojarzy się z żywieniem zwierząt (np. lucerna). Drugi błąd to mylenie zbóż ze wszystkimi innymi roślinami i automatyczne uznawanie, że skoro coś nie jest zbożem, to musi być oleiste.
Najprościej powiązać gatunek z kierunkiem użytkowania: jeśli jest uprawiany na nasiona w celu pozyskania oleju roślinnego, to jest oleisty. W pytaniach szkolnych najczęściej wystarczy znajomość typowych przykładów (np. rzepak) i odróżnienie ich od zbóż oraz motylkowych.
Ucz się grupami: zboża, oleiste, okopowe, pastewne i motylkowe. Do każdej grupy wypisz kilka typowych gatunków i ich przeznaczenie w gospodarstwie. Pomaga też łączenie wiedzy z praktyką: które rośliny idą na siano dla koni, które na ziarno, a które na olej.
info

Statystycznie 70% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rzepak ozimy jest rośliną oleistą, ponieważ uprawia się go przede wszystkim na nasiona o wysokiej zawartości tłuszczu, z których wytwarza się olej oraz produkty poekstrakcyjne (np. śrutę).

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Rzepak" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Rzepak (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Rośliny oleiste" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Ro%C5%9Bliny_oleiste (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw produkcji roślinnej (klasyfikacja roślin uprawnych)
  • Materiały dydaktyczne z żywienia zwierząt gospodarskich (pochodzenie śrut i makuchów oleistych)
  • Atlasy/klucze roślin uprawnych (rozpoznawanie gatunków i ich użytkowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego