Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2021



PYTANIE NR 8.
Do rozdrabniania niewielkich ilości substancji stałych w laboratorium służy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moździerz z tłuczkiem służy do ręcznego rozdrabniania i ucierania niewielkich ilości substancji stałych oraz ich mieszania w celu ujednorodnienia próbki.
Pozostałe zestawy (zlewka z bagietką, parownica, krystalizator) są przeznaczone głównie do mieszania roztworów, odparowywania lub krystalizacji, a nie do mielenia.

Pełne wyjaśnienie:

W laboratorium chemicznym rozdrabnianie niewielkich ilości substancji stałych wykonuje się typowo w moździerzu z tłuczkiem. Taki zestaw umożliwia mechaniczne ucieranie, kruszenie i rozcieranie próbki, co pomaga:

  • zmniejszyć uziarnienie (zwiększyć powierzchnię kontaktu),
  • ułatwić dalsze etapy, np. rozpuszczanie, ekstrakcję czy mineralizację,
  • uzyskać bardziej jednorodną próbkę przed ważeniem lub analizą.

Odpowiedź "moździerz z tłuczkiem" jest poprawna, ponieważ jest to przyrząd konstrukcyjnie przeznaczony do przenoszenia nacisku i tarcia na materiał stały.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "zlewka z bagietką" – zlewka jest naczyniem do cieczy, a bagietka służy do mieszania, strącania i kierowania strumienia cieczy. Nie zapewnia efektywnego ucierania ciał stałych.
  • "parownica z łyżeczką porcelanową" – parownica służy głównie do odparowywania rozpuszczalników i zagęszczania roztworów. Łyżeczka pomaga w przenoszeniu małych porcji substancji, ale nie zastępuje procesu mielenia.
  • "krystalizator ze szpatułką metalową" – krystalizator stosuje się do krystalizacji i operacji z roztworami, a szpatułka służy do nabierania i przenoszenia substancji stałych. Taki zestaw nie jest narzędziem do rozdrabniania.

W praktyce dobór właściwego sprzętu ma też znaczenie dla jakości wyniku: zbyt grube ziarno może spowolnić rozpuszczanie i pogorszyć powtarzalność. Warto pamiętać o BHP – przy ucieraniu materiałów pylących należy ograniczać pylenie i stosować właściwe środki ochrony.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest moździerz z tłuczkiem w laboratorium?
Moździerz z tłuczkiem to przyrząd laboratoryjny do mechanicznego ucierania i rozdrabniania niewielkich ilości substancji stałych. Umożliwia kruszenie ziaren i mieszanie proszków, aby uzyskać bardziej jednorodną próbkę przed dalszymi etapami analizy.
Jakie próbki rozdrabnia się w moździerzu przed analizą?
Najczęściej rozdrabnia się próbki stałe w małej ilości: kryształy soli, osady po suszeniu, fragmenty materiałów stałych i mieszaniny proszków. Celem jest zmniejszenie uziarnienia i ujednolicenie składu próbki, aby ważenie i oznaczenia były bardziej powtarzalne.
Dlaczego zlewka z bagietką nie służy do rozdrabniania substancji stałych?
Zlewka i bagietka są przeznaczone głównie do pracy z cieczami: mieszania roztworów, rozpuszczania, strącania czy przelewania. Nie zapewniają nacisku i tarcia potrzebnego do mielenia; rozdrabnianie w zlewce jest mało efektywne i może prowadzić do strat próbki.
Czy parownica może zastąpić moździerz przy rozdrabnianiu?
Nie jest to typowe ani zalecane. Parownica służy do odparowywania rozpuszczalników i zagęszczania, a nie do ucierania. Łyżeczka porcelanowa pomaga w przenoszeniu porcji substancji, ale nie umożliwia skutecznego rozdrabniania tak jak zestaw moździerz–tłuczek.
Kiedy stosuje się moździerz w przygotowaniu próbek do badań analitycznych?
Moździerz stosuje się wtedy, gdy próbka stała wymaga wstępnego rozkruszenia lub roztarcia, np. przed ważeniem, przed rozpuszczaniem, przed mineralizacją albo przed przygotowaniem mieszaniny. Jest to typowy etap, gdy uziarnienie wpływa na szybkość i kompletność dalszych procesów.
Jakie są typowe błędy uczniów w pytaniach o sprzęt do rozdrabniania?
Częsty błąd to wybór naczyń "popularnych" (zlewka, krystalizator), bo są często używane, mimo że nie są do mielenia. Inny błąd polega na myleniu rozdrabniania z mieszaniem roztworu lub z odparowywaniem. Warto kojarzyć funkcję: ucieranie = moździerz i tłuczek.
Jak bezpiecznie rozdrabniać substancje pylące w moździerzu?
Przede wszystkim ogranicz pylenie: rozcieraj spokojnie, nie przesypuj gwałtownie, a jeśli to możliwe pracuj w miejscu z dobrą wentylacją. Stosuj okulary i ochronę dróg oddechowych zgodnie z instrukcjami BHP oraz kartą charakterystyki substancji. Unikaj wdychania pyłu i kontaktu ze skórą.
Jak odróżnić krystalizator od moździerza na stanowisku laboratoryjnym?
Krystalizator to naczynie (często szklane) o kształcie zbliżonym do płaskiej miseczki, używane do krystalizacji i pracy z roztworami. Moździerz jest masywniejszy (często porcelanowy) i ma dopasowany tłuczek, aby przenosić nacisk i tarcie do ucierania materiału stałego.
Jakie znaczenie ma rozdrobnienie próbki dla wyniku analizy chemicznej?
Rozdrobnienie zwiększa powierzchnię kontaktu próbki z odczynnikiem lub rozpuszczalnikiem, co zwykle przyspiesza rozpuszczanie i ułatwia przeprowadzenie reakcji. Lepsza jednorodność zmniejsza ryzyko pobrania niereprezentatywnej porcji, co poprawia powtarzalność i wiarygodność wyniku.
Jak przygotować się do pytań o szkło i sprzęt laboratoryjny na egzaminie?
Ucz się "funkcjami": do czego służy dane naczynie i jaki proces umożliwia. Pomaga robienie fiszek: nazwa → zastosowanie → typowy przykład użycia. W zadaniach testowych eliminuj opcje, które dotyczą pracy z cieczami (zlewka, krystalizator) gdy pytanie dotyczy operacji mechanicznych na ciałach stałych.
info

Statystycznie 74% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Moździerz (laboratorium)" – opis zastosowania do ucierania substancji stałych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mo%C5%BAdzierz_(laboratorium) - dostęp 2026-03-02
  • Encyklopedia PWN: hasło "moździerz" (zastosowania narzędzia do rozcierania/ucierania), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/mozdzierz;3942306.html - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL): "Zlewka" – opis podstawowych zastosowań zlewki jako naczynia do cieczy i prac pomocniczych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Zlewka - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Instrukcje BHP i regulaminy pracowni chemicznej dotyczące pracy z materiałem stałym i pyłami
  • Podręczniki i skrypty z technik laboratoryjnych (wyposażenie, techniki przygotowania próbek)
  • Karty charakterystyki (SDS) substancji stałych – zwłaszcza pod kątem ryzyka pylenia i drażnienia dróg oddechowych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego