KWALIFIKACJA TWO6 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 7.
Do skontrolowania wartości luzu zaworowego na zaworach dolotowych powietrza silnika pomocniczego należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Luz zaworowy jest szczeliną między elementami mechanizmu rozrządu, więc kontroluje się go przez wsunięcie listka o znanej grubości. Do tego służy szczelinomierz. Suwmiarka i mikrometr mierzą wymiary zewnętrzne, a czujnik zegarowy przemieszczenia, nie samą szczelinę.

Pełne wyjaśnienie:

Luz zaworowy to niewielka szczelina w układzie rozrządu (między elementami napędu a zaworem), potrzebna m.in. do kompensacji rozszerzalności cieplnej i zapewnienia prawidłowego domykania zaworów. Ponieważ jest to właśnie szczelina, kontrola jej wartości polega na sprawdzeniu, czy w danym miejscu przechodzi listek o określonej grubości z właściwym "wyczuciem oporu".

Dlatego poprawnym przyrządem jest "szczelinomierz" – zestaw listków o znanych grubościach, przeznaczonych do pomiaru małych luzów i szczelin. To typowe narzędzie do kontroli i regulacji luzu zaworowego w silnikach.

Pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne do tej wielkości:

  • "suwmiarka" służy głównie do pomiaru długości, średnic zewnętrznych/wewnętrznych oraz głębokości. Nie jest wygodna ani wystarczająco właściwa do bezpośredniego sprawdzania luzu jako szczeliny w punkcie styku elementów rozrządu.
  • "czujnik zegarowy" mierzy przemieszczenie/odchyłkę (np. bicie, przesunięcie, skok). Może być używany w innych czynnościach diagnostycznych, ale nie jest podstawowym narzędziem do sprawdzenia "czy szczelina ma X mm" metodą wsuwania listka.
  • "śruba mikrometryczna" (mikrometr) służy do bardzo dokładnego pomiaru wymiarów zewnętrznych elementów (np. średnic). Nie mierzy bezpośrednio szczelin w mechanizmie rozrządu w sposób praktyczny i standardowy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy luzu/szczeliny (a nie średnicy, długości czy bicia), pierwszym skojarzeniem powinien być szczelinomierz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz zaworowy to niewielka szczelina w mechanizmie rozrządu, potrzebna m.in. do kompensacji zmian wymiarów przy nagrzewaniu. Zbyt mały luz może powodować niedomykanie zaworu, a zbyt duży hałas i pogorszenie pracy. Kontrola jest elementem obsługi planowej.
Luz zaworowy mierzy się szczelinomierzem, czyli zestawem listków o znanej grubości. Dobiera się listek odpowiadający wymaganej wartości i sprawdza, czy przechodzi w szczelinie z wyczuwalnym, lekkim oporem. To najprostsza i standardowa metoda kontroli szczeliny.
Suwmiarka jest przeznaczona do pomiaru wymiarów geometrycznych (np. długości, średnic, głębokości), a nie do sprawdzania bardzo małych szczelin w miejscu styku elementów rozrządu. W praktyce trudno nią "wsunąć" końcówki dokładnie w punkt pomiaru i uzyskać wiarygodny wynik w milimetrach setnych.
Czujnik zegarowy mierzy przemieszczenia i odchyłki (np. bicie, przesunięcie, skok). W diagnostyce silników bywa użyteczny, ale do typowej kontroli luzu zaworowego jako szczeliny stosuje się szczelinomierz. Czujnik nie zastępuje listka o znanej grubości wsuwanego w punkt pomiaru.
Najczęściej wykonuje się to w ramach obsługi okresowej silnika pomocniczego oraz po pracach remontowych układu rozrządu (np. demontaż głowicy). Termin zależy od instrukcji producenta i planu utrzymania ruchu na statku. Celem jest utrzymanie poprawnej pracy i ograniczenie ryzyka awarii.
Typowe sygnały to zmiana dźwięku pracy (nadmierne "klekotanie" przy zbyt dużym luzie), gorsza kultura pracy, spadek mocy lub problemy z rozruchem. Przy zbyt małym luzie rośnie ryzyko niedomykania zaworów i przegrzewania. Objawy nie są jednak jednoznaczne, dlatego pomiar jest kluczowy.
Dobór polega na wybraniu listka o grubości odpowiadającej wymaganej wartości luzu (z dokumentacji obsługowej silnika) i sprawdzeniu "pasowania" w szczelinie. Prawidłowo dobrany listek powinien wchodzić z lekkim oporem. Zbyt luźne przejście lub brak wejścia sugeruje odchyłkę.
To zależy od zaleceń producenta konkretnego silnika. Często procedury odnoszą się do stanu "na zimno", aby wynik był powtarzalny, ale zdarzają się inne wymagania. Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, że sam pomiar luzu jako szczeliny wykonuje się szczelinomierzem, niezależnie od warunków temperaturowych.
Częste błędy to pomiar w niewłaściwym położeniu wału/krzywki, dobór listka "na siłę" lub zbyt luźno, oraz zabrudzenia w miejscu pomiaru (olej/nagar), które fałszują opór. Pomaga praca zgodnie z procedurą, czystość i powtarzalne "wyczucie" wsuwania listka.
Mikrometr (śruba mikrometryczna) służy do bardzo dokładnego pomiaru wymiarów elementu (np. średnicy wałka). Szczelinomierz służy do pomiaru szczeliny/luzu między elementami. Jeśli mierzysz "przerwę" i sprawdzasz, czy wchodzi listek o znanej grubości, właściwy jest szczelinomierz.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Luz zaworowy jest szczeliną między elementami mechanizmu rozrządu, więc kontroluje się go przez wsunięcie listka o znanej grubości."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Szczelinomierz" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczelinomierz (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Luz zaworowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Luz_zaworowy (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki mechaniki pojazdowej/maszynowej: rozdziały o rozrządzie i luzie zaworowym
  • Instrukcje obsługi i harmonogramy obsługowe silników okrętowych (część: regulacja zaworów)
  • Katalogi i instrukcje narzędzi pomiarowych (szczelinomierze, suwmiarki, mikrometry, czujniki zegarowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego