KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 10.
Do sprawdzenia przylegania suportu do łoża tokarki należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczelinomierz służy do bezpośredniego sprawdzania wielkości szczeliny i oceny przylegania powierzchni przez dobór listka o odpowiedniej grubości. Kątownik kontroluje głównie prostopadłość, czujnik zegarowy mierzy przemieszczenia/bicie, a sprawdzian do rowków służy do kontroli geometrii rowków, nie przylegania.

Pełne wyjaśnienie:

Sprawdzenie przylegania suportu do łoża tokarki w praktyce sprowadza się do oceny, czy pomiędzy współpracującymi powierzchniami prowadzącymi nie występuje niedopuszczalna szczelina (lokalny brak styku) lub czy luz nie jest większy od przyjętego w danej kontroli warsztatowej. Do takiego zadania stosuje się szczelinomierz, ponieważ umożliwia on bezpośredni pomiar/ocenę szczeliny: wsuwa się listek o znanej grubości w miejsce potencjalnej szczeliny i obserwuje, czy wchodzi, z jakim oporem oraz na jakiej długości.

Odpowiedź "szczelinomierz" jest poprawna, bo ten przyrząd jest zaprojektowany właśnie do kontroli szczelin (luzów) i przylegania w połączeniach oraz na stykach płaszczyzn/prowadnic.

Pozostałe propozycje dotyczą innych wielkości geometrycznych lub innych zastosowań:

  • "kątownik" stosuje się do kontroli kątów, najczęściej prostopadłości lub ustawienia elementów względem siebie. Nie mierzy on szczeliny między suportem a łożem wprost.
  • "czujnik zegarowy" służy do pomiaru małych przemieszczeń, bicia, odchyłek położenia podczas przesuwu itp. Może wspierać ocenę stanu prowadnic, ale nie jest typowym narzędziem do samego sprawdzenia przylegania rozumianego jako obecność szczeliny w styku.
  • "sprawdzian do rowków" jest przeznaczony do kontroli wymiarów/kształtu rowków (np. pod pierścienie, wpusty, rowki teowe), a nie do oceny styku prowadnic suportu z łożem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się słowo "szczelina", "luz" lub "przyleganie" (w sensie oceny, czy "coś wchodzi pomiędzy" powierzchnie), najczęściej właściwym wyborem jest szczelinomierz. Gdy chodzi o "bicie" lub "odchyłkę podczas ruchu" – częściej będzie to czujnik zegarowy. Gdy o kąty – kątownik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szczelinomierz to zestaw cienkich listków o znanej grubości, używany do sprawdzania wielkości szczeliny między elementami. W warsztacie służy m.in. do oceny przylegania powierzchni, ustawiania luzów oraz kontroli pasowań tam, gdzie da się wsunąć listek w miejsce styku.
Najprościej wykonuje się to szczelinomierzem: w podejrzanym miejscu styku prowadnic próbuje się wsunąć listek o określonej grubości. Jeśli wchodzi zbyt łatwo lub na dużej długości, może to wskazywać na szczelinę/brak przylegania albo niewłaściwą regulację elementów prowadzących.
Czujnik zegarowy mierzy przemieszczenia i odchyłki położenia (np. bicie, zmiany wysokości podczas przesuwu), a nie samą szczelinę w styku. Do oceny "czy jest przerwa i jaka" wygodniejszy jest szczelinomierz, bo bezpośrednio sprawdza możliwość wejścia listka między powierzchnie.
Zwykle chodzi o to, czy powierzchnie prowadzące suportu i łoża mają właściwy kontakt i nie ma lokalnych przerw (szczelin) świadczących o zużyciu, zanieczyszczeniu lub złej regulacji. W praktyce ocenia się to przez kontrolę luzu/szczeliny i równomierności styku w kilku miejscach.
Częsty błąd to wybór "najbardziej precyzyjnie brzmiącego" przyrządu, np. czujnika zegarowego, bez rozpoznania wielkości mierzonej. Inny błąd to mylenie kontroli geometrii (kąty, prostopadłość) z kontrolą szczeliny/przylegania, gdzie kluczowe jest wsunięcie listka o znanej grubości.
Tak, ale do innych zadań. Kątownik jest przydatny do sprawdzania kątów i ustawienia elementów względem siebie (np. prostopadłości powierzchni). Nie służy jednak do bezpośredniej oceny szczeliny między suportem a łożem, więc nie jest typowym wyborem do kontroli przylegania.
Łoże tokarki stanowi bazę z prowadnicami, po których przesuwa się suport. Suport obejmuje elementy odpowiedzialne za posuw i mocowanie narzędzia, a jego powierzchnie ślizgowe prowadzą się po prowadnicach łoża. Właściwy styk i luz w tym układzie wpływają na dokładność obróbki.
Sprawdzian do rowków to przyrząd kontrolny do oceny wymiarów i kształtu rowków (np. szerokości, głębokości lub profilu) w elementach maszyn. Stosuje się go tam, gdzie zadaniem jest kontrola geometrii rowka, a nie ocena przylegania dwóch powierzchni prowadzących.
Jeśli w treści pojawia się "szczelina", "luz", "przyleganie" i kontrola polega na sprawdzeniu, czy coś mieści się między powierzchniami, zwykle chodzi o szczelinomierz. Gdy mowa o "biciu", "odchyłce wskazań", "pomiarze przemieszczenia" podczas ruchu – częściej pasuje czujnik zegarowy.
Nieprawidłowe przyleganie lub zbyt duży luz na prowadnicach może powodować drgania, błędy wymiarowe i gorszą chropowatość powierzchni. W skrajnych przypadkach prowadzi do trudności w utrzymaniu powtarzalności oraz przyspieszonego zużycia elementów. Dlatego taka kontrola jest istotna w przeglądach i po naprawach.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Szczelinomierz służy do bezpośredniego sprawdzania wielkości szczeliny i oceny przylegania powierzchni przez dobór listka o odpowiedniej grubości."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z miernictwa warsztatowego (przyrządy: szczelinomierz, czujnik zegarowy)
  • Instrukcje obsługi i przeglądów tokarek (sekcje kontroli prowadnic i suportu)
  • Ćwiczenia praktyczne w pracowni: dobór przyrządu do mierzonej wielkości (luz, szczelina, prostopadłość)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego