KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 19.
Do usunięcia SO2 i NOx z gazów odlotowych, które przyczyniają się do silnego zanieczyszczania powietrza atmosferycznego, należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
SO2 i NOx są zanieczyszczeniami gazowymi, dlatego usuwa się je procesami przeniesienia do fazy ciekłej, czyli absorpcją w absorberach (np. płuczkach). Cyklony i elektrofiltry służą głównie do usuwania pyłów, a filtry powolne stosuje się typowo w uzdatnianiu wody, nie w oczyszczaniu spalin.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o dobór urządzenia do usuwania z gazów odlotowych zanieczyszczeń o charakterze gazowym: SO2 (dwutlenku siarki) oraz NOx (tlenków azotu). Dla takiej grupy zanieczyszczeń typowym podejściem jest zastosowanie procesu, w którym składnik gazowy przechodzi do innej fazy lub jest wiązany chemicznie.

Absorbery realizują proces absorpcji, czyli pochłaniania składników gazowych przez ciecz (często z jednoczesną reakcją/neutralizacją w roztworze). Dzięki temu można ograniczać emisję wielu gazów kwaśnych i reaktywnych, do których zalicza się m.in. SO2 i część związków z grupy NOx (zależnie od warunków procesu i zastosowanego absorbentu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Cyklony to urządzenia do odpylania – wykorzystują siłę odśrodkową do oddzielania cząstek stałych z gazu. Nie są przeznaczone do usuwania składników gazowych, takich jak SO2 czy NOx.
  • Elektrofiltry (odpylacze elektrostatyczne) również służą głównie do usuwania pyłów i aerozoli z gazu poprzez ich elektryzowanie i osadzanie na elektrodach. Dla zanieczyszczeń gazowych skuteczność takiego mechanizmu jest zasadniczo niewłaściwa.
  • Filtry powolne kojarzy się z filtracją wody (np. w uzdatnianiu), gdzie zanieczyszczenia zatrzymuje złoże filtracyjne, a dodatkowo mogą zachodzić procesy biologiczne. Nie jest to standardowe urządzenie do oczyszczania gazów odlotowych z SO2/NOx.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozstrzygnij, czy problem dotyczy pyłu (wtedy myśl o cyklonie, filtrze workowym, elektrofiltrze) czy gazu (wtedy myśl o absorberach, sorbentach, reakcjach chemicznych). To zwykle wystarcza do poprawnego wyboru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Absorber to aparat, w którym składniki gazowe są pochłaniane przez ciecz (absorbent). Gaz kontaktuje się z cieczą (np. w kolumnie), a zanieczyszczenia przechodzą do roztworu, często ulegając dodatkowo reakcji (np. neutralizacji).
Absorpcja polega na przejściu SO2 z fazy gazowej do cieczy. W praktyce stosuje się roztwory, które wiążą lub neutralizują zanieczyszczenie, dzięki czemu jego stężenie w gazie opuszczającym instalację istotnie spada.
Cyklon oddziela przede wszystkim cząstki stałe (pył) z gazu, wykorzystując siłę odśrodkową. NOx i SO2 są składnikami gazowymi, więc nie można ich "odwirować" jak pyłu. Potrzebny jest proces chemiczny lub fizykochemiczny, np. absorpcja.
Elektrofiltr służy do odpylania: elektryzuje cząstki pyłu i osadza je na elektrodach. NOx to gazy, nie cząstki stałe, więc mechanizm elektrofiltru nie rozwiązuje problemu emisji tlenków azotu. To typowy błąd: mylenie odpylania z odgazowaniem.
W praktyce często stosuje się układy wielostopniowe: osobno odpylanie (np. cyklon/elektrofiltr/filtr) i osobno usuwanie zanieczyszczeń gazowych (np. absorber). Czasem element "mokry" ogranicza część pyłu, ale nie zastępuje klasycznego odpylacza w każdym przypadku.
Najprostsza reguła: cyklon i elektrofiltr kojarz z pyłem (separacja cząstek), a absorber z gazami (pochłanianie w cieczy). Jeśli w treści pojawiają się symbole jak SO2 lub NOx, zwykle chodzi o metody chemiczne/fizykochemiczne, nie o odpylanie.
NOx to zbiorcze określenie tlenków azotu występujących w spalinach (np. tlenek azotu i dwutlenek azotu). W zadaniach egzaminacyjnych NOx traktuje się jako zanieczyszczenia gazowe wymagające innych metod niż te stosowane do pyłów zawieszonych.
Filtry powolne kojarzy się przede wszystkim z uzdatnianiem wody, gdzie woda przepływa przez złoże filtracyjne. To inny obszar technologii niż oczyszczanie gazów odlotowych, dlatego w pytaniu o SO2/NOx taka odpowiedź jest myląca, choć brzmi "filtracyjnie".
Najczęstsze błędy to: wybór urządzenia do odpylania przy zanieczyszczeniach gazowych, kierowanie się "brzmieniem" nazwy zamiast zasadą działania oraz nieuwzględnianie, czy zanieczyszczenie jest cząstką stałą czy gazem. Pomaga szybkie przypisanie: pył vs gaz.
Ucz się przez porównania: cyklon (siła odśrodkowa), elektrofiltr (ładunek elektryczny), absorber (kontakt gaz–ciecz). Do każdego dopisz: jaki rodzaj zanieczyszczeń usuwa i przykład zastosowania. Takie "fiszki" zwykle wystarczają do zadań testowych.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "SO2 i NOx są zanieczyszczeniami gazowymi, dlatego usuwa się je procesami przeniesienia do fazy ciekłej, czyli absorpcją w absorberach (np. płuczkach)."

Źródła:

  • Wikipedia (EN): Flue-gas desulfurization – opis metod odsiarczania spalin (absorpcja/płuczki), https://en.wikipedia.org/wiki/Flue-gas_desulfurization - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): Absorpcja (chemia) – definicja procesu absorpcji, https://pl.wikipedia.org/wiki/Absorpcja_(chemia) - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): Elektrofiltr – zastosowanie elektrofiltrów do odpylania gazów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrofiltr - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z ochrony powietrza i technik oczyszczania gazów odlotowych (rozdziały: absorpcja, odpylanie)
  • Materiały dydaktyczne o aparatach procesowych (absorbery, cyklony, elektrofiltry) dla techników
  • Encyklopedyczne opisy procesów: absorpcja, odpylanie, odsiarczanie spalin

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego