KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2022 (test 2)

PYTANIE NR 28.
Do wyciągnięcia łożyska tocznego z obudowy należy zastosować ściągacz pokazany na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery różne typy ściągaczy do łożysk, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do wyjęcia łożyska tocznego osadzonego w obudowie stosuje się ściągacz przeznaczony do pracy "od wewnątrz", czyli taki, który rozpiera lub zaczepia się w gnieździe i ciągnie łożysko osiowo na zewnątrz.
Użycie niewłaściwego ściągacza zwiększa ryzyko uszkodzenia bieżni oraz gniazda obudowy.

Pełne wyjaśnienie:

Łożysko toczne może być osadzone na dwa typowe sposoby: na wale (wtedy demontuje się je "z zewnątrz", chwytając za pierścień) albo w obudowie/otworze (wtedy kluczowy jest dostęp do miejsca podparcia i możliwość wykonania siły wyciągającej osiowo).

Jeżeli zadanie dotyczy wyciągnięcia łożyska z obudowy, właściwy jest ściągacz umożliwiający pracę w otworze: narzędzie musi uzyskać punkt zaczepienia/rozparcia wewnątrz gniazda i przenieść siłę wyciągania tak, aby łożysko wyszło prosto, bez перекoszeń. W praktyce warsztatowej oznacza to zastosowanie ściągacza wewnętrznego (rozprężnego lub zaczepowego), często współpracującego ze śrubą pociągową lub młotkiem bezwładnościowym.

Dlaczego pozostałe typy rozwiązań bywają błędnie wybierane?

  • Ściągacz zewnętrzny (ramienny) jest typowy do zdejmowania elementów z wału, gdy można objąć część od zewnątrz. Przy łożysku w obudowie zwykle nie ma miejsca, aby ramiona zaczepiły się prawidłowo o pierścień, a próby podważania mogą niszczyć krawędź gniazda.
  • Narzędzia uderzeniowe (wybijaki, przecinaki) mogą spowodować punktowe obciążenia bieżni, odkształcenia i uszkodzenia obudowy. To częsty błąd "na skróty", zwłaszcza gdy łożysko jest mocno zapieczone.
  • Prasy i podparcia są skuteczne, ale wymagają właściwego podparcia obudowy i elementu wyciskanego; bez tego łatwo o przekoszenie i uszkodzenie gniazda. W wielu naprawach polowych nie ma też warunków do pracy prasą.

Wskazówka egzaminacyjna: w treści kluczowe jest słowo "z obudowy". Jeśli łożysko ma wyjść z otworu, szukaj narzędzia, które pracuje w otworze i ciągnie element osiowo. To minimalizuje ryzyko zadziorów w gnieździe i ułatwia późniejszy montaż nowego łożyska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ściągacz wewnętrzny to narzędzie do demontażu elementów osadzonych w otworze (np. łożyska w obudowie). Część robocza wchodzi do gniazda i zaczepia się lub rozpiera, a następnie łożysko jest wyciągane osiowo śrubą pociągową lub młotkiem bezwładnościowym.
Ściągacz ramienny wymaga miejsca na zaczep od zewnątrz. Przy łożysku siedzącym w obudowie często nie ma dostępu do pierścienia, a ramiona nie mają się o co pewnie oprzeć. Próby podważania mogą uszkodzić krawędź gniazda i spowodować przekoszenie podczas wyciągania.
Jeśli łożysko znajduje się w otworze oprawy/obudowy, zwykle widać pierścień zewnętrzny "w gnieździe", a dostęp do niego bywa ograniczony. Gdy łożysko jest na wale, łatwiej objąć je od zewnątrz i zsunąć wzdłuż wału. W zadaniach egzaminacyjnych podpowiedzią jest sformułowanie "z obudowy".
Najczęściej spotyka się: wybijanie młotkiem bez podparcia, chwyt za niewłaściwy pierścień, przekoszenie podczas wyciągania oraz użycie zbyt małego/za słabego ściągacza. Skutkiem są uszkodzenia bieżni, pęknięcia koszyka, a także zarysowania gniazda obudowy utrudniające późniejszy montaż.
Podgrzewanie może pomóc, bo obudowa zwiększa wymiary i pasowanie słabnie, ale trzeba zachować ostrożność: nie przegrzać elementów, nie uszkodzić uszczelnień i nie pogorszyć własności materiału. W praktyce łączy się umiarkowane podgrzanie z użyciem właściwego ściągacza, aby wyciąganie było osiowe i kontrolowane.
Młotek bezwładnościowy stosuje się, gdy nie ma miejsca na klasyczną śrubę pociągową lub gdy element siedzi bardzo ciasno w otworze. Uderzenia bezwładne działają osiowo i pomagają "ruszyć" łożysko. Trzeba jednak dobrać właściwy chwyt i prowadzić pracę prosto, by nie zniszczyć gniazda obudowy.
Obudowę należy podeprzeć stabilnie, na twardej i równej powierzchni, tak aby siła działała osiowo i nie powodowała odkształceń. Nie opieraj obudowy na cienkich żebrach ani krawędziach. Jeśli używasz prasy lub śruby pociągowej, kontroluj ustawienie, by unikać przekoszenia oraz nagłego "wyskoku" elementu.
Niewłaściwy chwyt może spowodować punktowe obciążenia bieżni, zgniecenia elementów tocznych, pęknięcie koszyka lub zarysowanie pierścienia. Przy łożysku w obudowie dodatkowo łatwo uszkodzić gniazdo (zadziory, rowki), co później skutkuje luzem, obracaniem się pierścienia w oprawie i szybszą awarią.
Najpierw sprawdź zabezpieczenia (pierścienie osadcze, pokrywy, segery). Następnie zastosuj penetrant, czas i umiarkowane podgrzanie obudowy. Użyj ściągacza dopasowanego do średnicy i sposobu zaczepu. Unikaj brutalnego wybijania, bo zwykle kończy się to zniszczeniem gniazda i większym kosztem naprawy.
Ucz się rozpoznawania narzędzi warsztatowych po kształcie i zastosowaniu: ściągacze wewnętrzne, zewnętrzne, prasy, pobijaki. Ćwicz na zdjęciach i w warsztacie: "co demontuję" (z wału czy z obudowy) i "gdzie mam punkt zaczepienia". Na egzaminie najważniejsze są słowa-klucze w treści.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • SKF, "SKF Bearing Maintenance Handbook" (podręcznik serwisowy), rozdziały dotyczące demontażu łożysk i doboru narzędzi (ściągacze wewnętrzne/zewnętrzne).
  • Schaeffler (FAG/INA), "Mounting of Rolling Bearings" / materiały montażowo-serwisowe, część o demontażu łożysk i typowych narzędziach.

Materiały:

  • Instrukcje producentów łożysk dotyczące montażu/demontażu i pasowań
  • Podręczniki z mechaniki i eksploatacji maszyn (rozdziały o łożyskach i połączeniach pasowanych)
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące prac warsztatowych i użycia narzędzi do demontażu

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego