KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 26.
Do wykonania na wiertarce zagłębienia przedstawionego na zdjęciu, w które będzie schowany łeb śruby należy zastosować
Ilustracja przedstawia metalowy element, najprawdopodobniej część mechaniczna, która jest związana z zagadnieniami techniki
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pogłębienie pod łeb śruby wykonuje się narzędziem przeznaczonym do obróbki gniazd i faz w otworach, czyli pogłębiaczem. Ściernica służy do szlifowania, frez najczęściej do frezowania płaszczyzn/rowków, a przeciągacz do przeciągania (zwykle na przeciągarce), więc nie są właściwe do typowego pogłębiania na wiertarce.

Pełne wyjaśnienie:

Cel operacji opisanej w pytaniu to wykonanie gniazda (pogłębienia) pod łeb śruby, tak aby po wkręceniu lub dokręceniu łeb był schowany (licował z powierzchnią albo znajdował się poniżej niej). Do takich operacji w obróbce otworów stosuje się pogłębiacze (np. stożkowe do łbów stożkowych lub walcowe do łbów walcowych/gniazd pod podkładkę).

Dlaczego poprawne jest "pogłębiacz"?
Pogłębiacz jest narzędziem skrawającym zaprojektowanym do wykonywania pogłębień, faz i gniazd w otworach. Może pracować na wiertarce, bo jest prowadzony osiowo w otworze i pozwala uzyskać wymagany kształt gniazda pod łeb śruby.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Ściernica – to narzędzie do obróbki ściernej (szlifowania). Szlifowanie nie jest typową metodą wykonywania regularnych gniazd pod łby śrub na wiertarce; wymaga innej obrabiarki i technologii, a uzyskanie osiowego, powtarzalnego pogłębienia byłoby niepraktyczne.
  • Frez – frez służy do frezowania (np. rowków, kieszeni, płaszczyzn) na frezarce. Choć istnieją narzędzia podobne konstrukcyjnie, to do pogłębień pod łby śrub standardowo dobiera się pogłębiacz, bo zapewnia właściwą geometrię i prowadzenie w osi otworu.
  • Przeciągacz – przeciąganie to inna metoda obróbki (narzędzie o narastających zębach), zwykle realizowana na przeciągarce lub w specjalnym oprzyrządowaniu. Nie jest to typowe narzędzie do wykonania pogłębienia na wiertarce.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "schowany łeb śruby", myśl o operacjach typu pogłębianie/fazowanie otworu i dobieraj narzędzie nazwane od tej operacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pogłębiacz to narzędzie skrawające do obróbki otworów, używane do wykonywania pogłębień i faz. Stosuje się go m.in. do przygotowania gniazda, w którym ma się schować łeb śruby (żeby nie wystawał ponad powierzchnię elementu).
Wskazówką jest zapis "łeb śruby ma być schowany", "łeb ma licować" albo widoczne na rysunku/zdjęciu gniazdo wokół otworu. To oznacza, że sam otwór przelotowy nie wystarczy i trzeba obrobić jego wlot pogłębiaczem.
Najczęściej spotkasz pogłębienie stożkowe (dla śrub z łbem stożkowym) oraz pogłębienie walcowe/gniazdo (dla łbów walcowych, imbusowych lub podkładek). Rodzaj gniazda dobiera się do geometrii łba i wymagań konstrukcji.
Ściernica jest narzędziem do szlifowania, a nie do typowego, osiowego wykonywania gniazd w otworach na wiertarce. Szlifowanie wymaga innej technologii i trudno nim szybko uzyskać powtarzalne, współosiowe pogłębienie w warunkach typowej obróbki otworów.
W praktyce istnieją operacje, w których używa się narzędzi frezujących do obróbki otworów, ale w typowych zadaniach warsztatowych i egzaminacyjnych gniazdo pod łeb śruby wykonuje się pogłębiaczem. To narzędzie jest do tego przeznaczone i zapewnia właściwą geometrię.
Przeciągacz to narzędzie do przeciągania, czyli obróbki, w której kolejne zęby stopniowo zdejmują naddatek. Stosuje się go często do wykonywania kształtów wewnętrznych (np. wielowypustów) w odpowiednim oprzyrządowaniu, a nie do pogłębiania na wiertarce.
Dobór polega na dopasowaniu geometrii pogłębienia do łba śruby: potrzebny jest pogłębiacz stożkowy o odpowiednim kącie oraz średnicy. W zadaniach testowych zwykle wystarczy rozpoznać, że chodzi o gniazdo pod łeb stożkowy, więc właściwym narzędziem jest pogłębiacz.
Typowe błędy to: zbyt duże obroty i przegrzewanie, brak osiowości (bicie), zbyt duża głębokość pogłębienia oraz słabe zamocowanie detalu. Na egzaminie częsty błąd to też pomylenie pogłębiacza z frezem, bo oba narzędzia mają krawędzie skrawające.
Gniazdo pod łeb śruby pozwala schować łeb i uzyskać gładką powierzchnię (bez wystających elementów), co bywa ważne dla bezpieczeństwa, estetyki i współpracy z innymi częściami. Dodatkowo może poprawić prowadzenie śruby i rozkład nacisku w miejscu mocowania.
Ucz się przez skojarzenie: nazwa operacji często wskazuje narzędzie (np. pogłębianie → pogłębiacz). Przećwicz też różnice: wiertło robi otwór, rozwiertak wykańcza średnicę, a pogłębiacz wykonuje gniazdo/fazę pod łeb śruby.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pogłębienie pod łeb śruby wykonuje się narzędziem przeznaczonym do obróbki gniazd i faz w otworach, czyli pogłębiaczem.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (rozdziały: obróbka otworów, pogłębianie)
  • Karty katalogowe narzędzi skrawających producentów (opis zastosowań pogłębiaczy)
  • Materiały dydaktyczne z technologii maszyn: dobór narzędzi i operacji dla połączeń śrubowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego