KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 23.
Do wykonania otworu ϕ30H7 jako ostatnie narzędzie stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Otwór oznaczony jako 30H7 wymaga uzyskania podwyższonej dokładności wymiaru i jakości powierzchni. Typowym narzędziem stosowanym na końcu procesu do wykańczania średnicy po wierceniu jest rozwiertak. Wiertło służy głównie do obróbki zgrubnej, pogłębiacz do obróbki gniazd/czoła, a gwintownik do nacinania gwintu.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie otworu 30H7 informuje, że średnica nominalna wynosi 30 mm, a tolerancja wykonania odpowiada polu tolerancji H i klasie dokładności 7. Taki zapis sugeruje, że sam etap wykonania otworu wiertłem może nie zapewnić wymaganej dokładności i jakości powierzchni, dlatego w praktyce technologicznej stosuje się operację wykańczającą.

Dlaczego poprawna odpowiedź to "rozwiertak"?
Rozwiertak jest narzędziem przeznaczonym do wykańczania otworów: usuwa niewielki naddatek materiału, poprawia dokładność średnicy oraz jakość powierzchni, co jest typowe dla wymagań klasy H7. Dlatego jako "ostatnie narzędzie" w procesie uzyskania otworu o tej dokładności najczęściej wskazuje się rozwiertak.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Wiertło – wykonuje otwór głównie w sposób zgrubny. Dokładność po wierceniu bywa niewystarczająca dla klas typu H7, a dodatkowo wiercenie często daje większe odchyłki kształtu (np. nieokrągłość) i gorszą chropowatość.
  • Pogłębiacz – służy do wykonywania pogłębień (np. pod łeb śruby) lub obróbki czoła/gniazda, a nie do precyzyjnego doprowadzania całej średnicy otworu na długości do wymaganej tolerancji H7.
  • Gwintownik – jest narzędziem do nacinania gwintu wewnętrznego. Stosuje się go, gdy celem jest otwór gwintowany (np. M…), a nie gładki otwór tolerowany w polu H7.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści widzisz zapis z tolerancją (np. H7), myśl o operacji wykańczającej (rozwiercanie, roztaczanie, ewentualnie inne metody wykańczania). Jeśli jest mowa o pogłębieniu – szukaj pogłębiacza; jeśli o gwincie – gwintownika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To oznaczenie średnicy nominalnej otworu 30 mm oraz pola tolerancji H w klasie dokładności 7. W praktyce sygnalizuje to potrzebę uzyskania dość dokładnego otworu, często z użyciem operacji wykańczającej (np. rozwiercania), a nie samego wiercenia.
Najczęściej stosuje się rozwiertak, ponieważ jest przeznaczony do dokładnego doprowadzenia średnicy i poprawy jakości powierzchni po wcześniejszym wykonaniu otworu (np. wierceniem). Pozostałe narzędzia zwykle realizują inne cele: zgrubne wykonanie, pogłębienie lub gwint.
Wiercenie daje otwór zgrubny: dokładność średnicy i kształtu zależy od bicia narzędzia, materiału i parametrów skrawania. Dla tolerancji typu H7 często potrzeba lepszej powtarzalności i gładszej powierzchni, dlatego po wierceniu stosuje się narzędzie wykańczające.
Pogłębiacz wykonuje pogłębienie (np. walcowe lub stożkowe) oraz poprawia czoło otworu pod element złączny (śrubę, wkręt). Nie służy typowo do uzyskania dokładnej średnicy otworu na całej jego długości w klasie H7, więc nie jest narzędziem "ostatnim" dla takiego wymagania.
Gwintownik stosuje się wtedy, gdy celem jest otwór gwintowany, czyli z naciętym gwintem wewnętrznym (np. pod śrubę). Dla otworu gładkiego z tolerancją średnicy (np. H7) gwintownik nie pasuje funkcjonalnie, bo zmienia geometrię otworu na gwint.
W praktyce często stosuje się sekwencję: wiercenie (zgrubnie) → ewentualnie powiększenie/obróbka wstępna (np. roztaczanie) → rozwiercanie jako operacja wykańczająca. Konkretna kolejność zależy od wymaganej dokładności, materiału i długości otworu.
Najczęściej myli się narzędzie do wykonania otworu z narzędziem do uzyskania dokładności: wybiera się wiertło "bo robi otwór". Częsty jest też błąd skojarzenia, że pogłębiacz "poprawia otwór", choć zwykle dotyczy pogłębienia lub czoła, a nie tolerowanej średnicy na długości.
Nie zawsze, bo w zależności od technologii i maszyny można uzyskać wymaganą dokładność innymi metodami (np. odpowiednią obróbką wykańczającą). Jednak w typowych warunkach warsztatowych i na poziomie egzaminacyjnym rozwiertak jest klasycznym wyborem jako narzędzie końcowe dla otworu w klasie H7.
Wskazówką są zapisy tolerancji (np. H7) lub sformułowania typu "dokładny otwór", "pasowanie", "jako ostatnie narzędzie". Wtedy szukasz narzędzi wykańczających (rozwiertak/roztaczanie), a nie narzędzi do zgrubnego skrawania (wiertło) czy do innych cech (pogłębienie, gwint).
Ucz się poprzez mapę skojarzeń: wiertło = otwór zgrubny, rozwiertak = dokładna średnica, pogłębiacz = gniazdo/czoło, gwintownik = gwint. Dodatkowo ćwicz interpretację zapisów tolerancji i pasowań na rysunkach technicznych.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Otwór oznaczony jako 30H7 wymaga uzyskania podwyższonej dokładności wymiaru i jakości powierzchni."

Źródła:

  • PN-EN ISO 286-1, "System ISO tolerancji i pasowań — Część 1: Podstawy tolerancji, odchyłki i pasowania" (standard dotyczący oznaczeń typu H7)
  • PN-EN ISO 286-2, "System ISO tolerancji i pasowań — Część 2: Tablice klas tolerancji IT oraz odchyłek granicznych dla otworów i wałków" (powiązanie zapisu H7 z klasą dokładności)

Materiały:

  • Podręczniki/poradniki z obróbki skrawaniem (dział: obróbka otworów i narzędzia do rozwiercania)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (oznaczanie tolerancji i pasowań)
  • Katalogi narzędzi skrawających producentów (opisy zastosowań rozwiertaków i klas dokładności)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego