KWALIFIKACJA PGF5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 23.
Do wykonania przegnieceń pokazanych na ilustracji winietek drukowanych cyfrowo należy zastosować
Ilustracja przedstawia kilka winietek ustawionych na stole, które są złożone w formie trójkątnych namiotów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bigowanie wykonuje się bigówką, która naciskiem/tępym nożem tworzy rowek (big) ułatwiający równe zgięcie papieru lub kartonu bez pękania farby. Kaszerownica służy do łączenia warstw, złamywarka do falcowania, a krajarka do cięcia arkuszy. To narzędzie jest typowe przy pracach introligatorskich.

Pełne wyjaśnienie:

Przegniecenie (big) to kontrolowany rowek/linia osłabienia materiału, wykonywana po to, aby zgięcie papieru lub kartonu przebiegało dokładnie w wyznaczonym miejscu i dawało estetyczny efekt. W praktyce bigowanie jest szczególnie ważne przy podłożach grubszych lub sztywniejszych oraz przy pracach z zadrukiem, ponieważ pomaga ograniczyć pękanie farby i niekontrolowane "łamanie" włókien.

Dlatego właściwym urządzeniem do wykonania przegnieceń jest bigówka – maszyna przeznaczona do wytwarzania bigu poprzez docisk i formowanie rowka w materiale. Operacja ta przygotowuje arkusz do późniejszego zginania (ręcznego lub maszynowego) i zwiększa powtarzalność w całym nakładzie.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisanej czynności, bo dotyczą innych procesów wykończeniowych:

  • Kaszerownica służy do kaszerowania, czyli łączenia (oklejania) warstw materiałów, np. przy produkcji opakowań lub okładek z okleiną. Nie wykonuje linii przegniatania.
  • Złamywarka kasetowa (falcówka) służy do falcowania, czyli zginania arkuszy w określone układy. Może realizować zgięcia, ale nie jest tożsama z wykonaniem bigu; bigowanie bywa etapem przygotowawczym, zwłaszcza dla kartonu.
  • Krajarka jednonożowa służy do cięcia i formatowania arkuszy do wymiaru. Nie wytwarza rowków ani linii zgięcia.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: gdy w treści pojawia się przegniecenie/rowek pod zgięcie – wybierasz urządzenie do bigowania, a nie do klejenia warstw ani do samego cięcia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bigowanie to wykonanie kontrolowanego rowka (bigu) w papierze lub kartonie, aby późniejsze zgięcie przebiegało równo i w wyznaczonym miejscu. Stosuje się je szczególnie przy grubszych podłożach i przy zadruku, bo zmniejsza ryzyko pękania farby i nieestetycznych załamań.
Bigówka formuje linię przegniatania przez docisk elementów roboczych, tworząc rowek ułatwiający zginanie. Jej zadaniem nie jest cięcie ani klejenie, tylko przygotowanie materiału do estetycznego zgięcia. Dzięki temu zgięcie jest powtarzalne w całym nakładzie.
Karton jest sztywniejszy i bez bigu ma tendencję do pękania na krawędzi zgięcia oraz do "łamania" zadruku. Big tworzy miejsce kontrolowanego odkształcenia, więc zgięcie jest czystsze i mniej widoczne. To ważne np. w winietkach, okładkach i zaproszeniach.
Bigowanie to wykonanie rowka (linii przegniatania), a falcowanie to fizyczne zginanie arkusza w określony układ. W praktyce bigowanie bywa etapem przygotowawczym przed falcowaniem, zwłaszcza dla kartonu. Nie każde falcowanie wymaga bigu, ale przy grubym materiale często jest to konieczne.
Złamywarka kasetowa jest przeznaczona głównie do falcowania, czyli zginania arkuszy. Sama nazwa może sugerować "łamanie", ale nie jest to typowe urządzenie do wytwarzania rowka bigującego. Gdy pytanie dotyczy przegnieceń/rowków pod zgięcie, właściwym wyborem jest bigówka.
Kaszerownica służy do kaszerowania, czyli łączenia warstw materiałów (np. papieru z tekturą) za pomocą kleju. Wykorzystuje się ją m.in. w opakowaniach i elementach uszlachetnionych okleiną. Nie wykonuje przegniatań ani linii przygotowujących do zgięcia.
Krajarka jednonożowa służy do cięcia i formatowania arkuszy na wymagany wymiar oraz do wyrównywania stosów. Jest kluczowa w przygotowaniu użytków, ale jej funkcja to cięcie, a nie bigowanie czy falcowanie. W pytaniach o przegniecenia krajarka zwykle jest dystraktorem.
Po bigowaniu widać prostą, równą linię rowka (czasem delikatne wgłębienie) w miejscu przyszłego zgięcia. Materiał łatwo składa się dokładnie w tej osi, bez "uciekania" zgięcia na boki. Przy zadruku na zgięciu zwykle widać mniejsze uszkodzenia farby niż przy zgięciu bez bigu.
Bigowanie może nie być potrzebne przy cienkich papierach, które łatwo i czysto się składają, zwłaszcza gdy nie ma dużego pokrycia farbą na linii zgięcia. Wtedy wystarcza samo falcowanie lub zgięcie. Jednak przy kartonie i pracach "reprezentacyjnych" bigowanie jest często standardem jakościowym.
Najczęściej wybiera się urządzenie do zginania (falcówkę/złamywarkę), gdy w treści mowa o "przegnieceniach" lub "rowku pod zgięcie". To błąd, bo pytanie dotyczy przygotowania zgięcia, a nie samego zgięcia. Warto szukać słów-kluczy: big, przegniatanie, rowek, przygotowanie zgięcia.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Bigowanie wykonuje się bigówką, która naciskiem/tępym nożem tworzy rowek (big) ułatwiający równe zgięcie papieru lub kartonu bez pękania farby."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Bigowanie" (definicja i opis procesu), https://pl.wikipedia.org/wiki/Bigowanie - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) – "Falcowanie" (opis procesu zginania arkuszy), https://pl.wikipedia.org/wiki/Falcowanie - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) – "Kaszerowanie" (opis łączenia warstw materiałów), https://pl.wikipedia.org/wiki/Kaszerowanie - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z introligatorstwa (działy: bigowanie, falcowanie, cięcie)
  • Instrukcje obsługi/OPR maszyn introligatorskich (bigówki, falcówki) stosowanych w poligrafii
  • Materiały producentów urządzeń introligatorskich opisujące zastosowania bigowania i falcowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego