KWALIFIKACJA MOT5 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 35.
Do wykonania regulacji luzu zaworowego niezbędny jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczelinomierz służy do pomiaru niewielkich szczelin (luzów) poprzez dobór listka o określonej grubości i sprawdzenie "przeciągu" między elementami, co jest typowe przy regulacji luzu zaworowego. Mikrometr mierzy wymiary zewnętrzne, a głębokościomierz głębokości; passametr nie jest standardowym narzędziem do tej regulacji.

Pełne wyjaśnienie:

Regulacja luzu zaworowego polega na ustawieniu określonej szczeliny pomiędzy elementami mechanizmu zaworowego (np. między końcem trzonka zaworu a elementem naciskającym), zgodnie z wymaganiami producenta silnika. Do takiej kontroli i nastawy potrzebny jest przyrząd, który pozwala wiarygodnie zmierzyć bardzo małą szczelinę w ciasnej przestrzeni.

Odpowiedź "szczelinomierz" jest poprawna, ponieważ szczelinomierz ma postać zestawu cienkich blaszek (listków) o dokładnie określonych grubościach. W praktyce dobiera się listek o wymaganej wartości luzu i sprawdza, czy przechodzi on między elementami z właściwym oporem. To bezpośrednio odpowiada sposobowi, w jaki w warsztacie kontroluje się i ustawia luz zaworowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • "mikrometr" służy głównie do pomiaru średnic i grubości elementów (wymiarów zewnętrznych) za pomocą wrzeciona i kowadełka. Nie jest wygodny ani przeznaczony do pomiaru szczeliny w miejscu regulacji luzu zaworowego.
  • "passametr" nie jest typowym, powszechnie stosowanym przyrządem do regulacji luzu zaworowego w standardowych procedurach obsługowych silników. Nawet jeśli spotyka się przyrządy do pomiaru przejść/średnic w innych zastosowaniach, nie zastępują one szczelinomierza przy tej czynności.
  • "głębokościomierz" służy do pomiaru głębokości otworów, rowków lub stopni. Luz zaworowy nie jest parametrem typu "głębokość" i nie mierzy się go w ten sposób.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "luz" lub "szczelina" między współpracującymi elementami, najpierw rozważ szczelinomierz. Mikrometr i suwmiarka są częściej do wymiarów zewnętrznych, a czujnik zegarowy do przemieszczeń i bicia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szczelinomierz to zestaw cienkich listków o znanej grubości. Służy do pomiaru małych szczelin między elementami, np. do sprawdzenia i ustawienia luzu zaworowego. Listek o wymaganej grubości powinien przechodzić z wyczuwalnym, ale nie nadmiernym oporem.
Najczęściej potrzebny jest szczelinomierz, bo pozwala zmierzyć i dobrać wartość szczeliny między elementami mechanizmu zaworowego. Dodatkowo w praktyce używa się kluczy do kontrnakrętki/śruby regulacyjnej, ale sam pomiar luzu wykonuje się szczelinomierzem.
Mikrometr mierzy głównie wymiary zewnętrzne (średnice, grubości elementów) między kowadełkiem i wrzecionem. Luz zaworowy to szczelina w miejscu styku elementów, zwykle trudno dostępna. Do takiej szczeliny najlepiej pasuje listek szczelinomierza.
Dobiera się listek szczelinomierza o wartości zalecanej dla danego silnika i wkłada w miejsce pomiaru. Prawidłowy luz jest wtedy, gdy listek przesuwa się z lekkim oporem. Jeśli przechodzi zbyt luźno lub wcale, luz wymaga regulacji.
Wykonuje się ją zgodnie z harmonogramem obsług producenta albo gdy pojawiają się objawy, np. nadmierne stukanie w górnej części silnika, spadek mocy czy nierówna praca. W wielu silnikach z popychaczami hydraulicznymi regulacja nie występuje, ale kontrola zależy od konstrukcji.
Zbyt mały luz może powodować niedomykanie zaworów po rozgrzaniu, spadek kompresji, gorsze osiągi i trudniejszy rozruch. W skrajnych przypadkach rośnie ryzyko przegrzewania i uszkodzenia zaworów lub gniazd. Dlatego poprawny pomiar szczelinomierzem jest kluczowy.
Zbyt duży luz zwykle objawia się głośną, stukającą pracą rozrządu i pogorszeniem kultury pracy silnika. Może też wpływać na czasy otwarcia zaworów i obniżać sprawność napełniania cylindra. Kontrola szczelinomierzem pozwala szybko potwierdzić odchyłkę.
Tak, bo zabrudzenia lub gruby film olejowy mogą zmieniać odczuwalny opór przesuwu i zafałszować ocenę luzu. Przed pomiarem warto przetrzeć listki i miejsce pomiaru. Dzięki temu "lekkie tarcie" listka lepiej odpowiada rzeczywistej szczelinie.
Częste błędy to dobór niewłaściwej grubości listka, wkładanie listka pod złym kątem, ocenianie oporu "na siłę" oraz pomiar w niewłaściwym położeniu wałka/krzywki. Pomaga spokojne porównanie kilku listków i dążenie do powtarzalnego, lekkiego oporu.
Głębokościomierz mierzy głębokość otworów i stopni, zwykle ma podstawę i wysuwany pręt/sondę. Szczelinomierz mierzy szczelinę przez wsunięcie listka o znanej grubości między elementy. Przy luzie zaworowym potrzebna jest metoda "listkowa", więc szczelinomierz.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Szczelinomierz służy do pomiaru niewielkich szczelin (luzów) poprzez dobór listka o określonej grubości i sprawdzenie "przeciągu" między elementami, co jest typowe przy regulacji luzu zaworowego."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Szczelinomierz" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczelinomierz (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Luz zaworowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Luz_zaworowy (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki do diagnozowania i obsługi silników spalinowych (dział: mechanizm rozrządu i regulacja luzów)
  • Instrukcje serwisowe producentów pojazdów/ silników dotyczące procedury kontroli i regulacji luzu zaworowego
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z zakresu narzędzi pomiarowych w mechanice pojazdowej (ćwiczenia z doborem przyrządów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego