KWALIFIKACJA MEP5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 11.
Do wykonania większej ilości elementów o takim samym kształcie i wymiarach należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wykrojnik służy do szybkiego, powtarzalnego wycinania (wykrawania) wielu elementów o identycznym kształcie i wymiarach. Piłka włosowa jest narzędziem ręcznym, zależnym od precyzji wykonawcy. Matryca i stempel dotyczą głównie kształtowania/odciskania, a nie seryjnego wykrawania konturu.

Pełne wyjaśnienie:

Przy wykonywaniu większej liczby elementów o takim samym kształcie i wymiarach kluczowa jest powtarzalność oraz skrócenie czasu jednostkowego wykonania. Narzędziem, które spełnia te wymagania, jest wykrojnik – umożliwia wielokrotne uzyskanie tego samego konturu elementu, zwykle poprzez wykrawanie z materiału (np. z blachy) według zadanego kształtu.

Odpowiedź "wykrojnika" jest poprawna, ponieważ wykrojnik jest właśnie oprzyrządowaniem przeznaczonym do pracy powtarzalnej: raz przygotowane narzędzie pozwala wykonywać wiele sztuk o takich samych wymiarach bez każdorazowego trasowania i ręcznego docinania.

Pozostałe propozycje nie są najlepszym wyborem w tym kontekście:

  • "piłki włosowej" – to narzędzie do ręcznego cięcia. Nawet bardzo doświadczona osoba będzie uzyskiwać większe rozrzuty wymiarów i kształtu niż przy użyciu oprzyrządowania; dodatkowo proces jest wolniejszy przy większej liczbie sztuk.
  • "matrycy" – matryca kojarzy się z kształtowaniem/odciskaniem w materiale lub pracą w parze z innym elementem narzędzia. Sama nazwa nie przesądza o wykrawaniu konturu elementu, dlatego nie jest tak jednoznaczną odpowiedzią dla celu: wiele identycznych wyciętych elementów.
  • "stempla" – stempel służy typowo do wybijania/znakowania lub kształtowania poprzez nacisk/uderzenie. Może nadawać cechy powierzchni lub formę, ale w pytaniu chodzi o uzyskanie wielu elementów o tym samym kształcie i wymiarach jako gotowych wyciętych części, co lepiej opisuje wykrojnik.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się słowa "większa ilość", "taki sam kształt" i "takie same wymiary", najczęściej chodzi o narzędzie lub oprzyrządowanie zapewniające powtarzalność (szablon, przyrząd, wykrojnik), a nie o narzędzie typowo ręczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykrojnik to narzędzie/oprzyrządowanie służące do powtarzalnego wykrawania elementów o takim samym kształcie. Po przygotowaniu narzędzia można szybko wykonywać wiele sztuk o zbliżonych wymiarach, co jest typowe dla krótkich i średnich serii.
Wykrojnik zwiększa powtarzalność i skraca czas pracy: zamiast każdorazowego trasowania i ręcznego wycinania, narzędzie prowadzi proces tak, aby kolejne elementy miały ten sam kontur. To ogranicza błędy i straty materiału.
Piłka włosowa jest narzędziem ręcznym, więc wynik zależy od prowadzenia brzeszczotu, nacisku i doświadczenia. Przy większej liczbie sztuk rośnie ryzyko różnic wymiarowych oraz spada tempo pracy. Jest świetna do precyzyjnych, jednostkowych wycięć.
Matryca to element narzędzia, który współpracuje z innym elementem (np. stemplem) w procesach formowania lub odciskania. Stosuje się ją, gdy celem jest nadanie kształtu lub wzoru przez nacisk, a niekoniecznie wycięcie identycznych konturów elementów.
Stempel wykorzystuje się zwykle do tłoczenia, znakowania lub lokalnego formowania (np. odcisk wzoru, cecha, napis). Gdy celem jest wykonanie wielu identycznych części jako "wyciętych elementów", częściej właściwy będzie wykrojnik.
Sygnały to sformułowania typu: "większa ilość", "ten sam kształt", "te same wymiary", "powtarzalne elementy". Zwykle oznacza to potrzebę oprzyrządowania zapewniającego serię. Wtedy szukaj odpowiedzi związanej z wykrawaniem lub przyrządem.
Najczęściej mylą narzędzia przez podobne skojarzenie "wybijania". Wybierają stempel, bo "wybija", pomijając, że pytanie dotyczy identycznego konturu i wymiarów wielu elementów. Pomaga myślenie: kontur = wykrawanie = wykrojnik.
W praktyce wykrojnik znacząco poprawia powtarzalność, ale na wynik wpływają też: grubość i twardość materiału, zużycie narzędzia oraz ustawienie procesu. Mimo tego jest to rozwiązanie zdecydowanie stabilniejsze wymiarowo niż ręczne cięcie piłką.
Najważniejsze zalety to: szybkość wykonania serii, powtarzalność kształtu, mniejsze ryzyko błędów oraz łatwiejsze planowanie czasu pracy. Dodatkowo ogranicza się konieczność ręcznego dopasowywania elementów do siebie.
Ucz się przez porównanie funkcji: cięcie/wykrawanie vs kształtowanie/odciskanie vs znakowanie. Rób krótkie fiszki z definicją i zastosowaniem każdego narzędzia oraz dopasuj je do słów-kluczy w treści zadań egzaminacyjnych.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wykrojnik służy do szybkiego, powtarzalnego wycinania (wykrawania) wielu elementów o identycznym kształcie i wymiarach."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN: hasło "wykrojnik" (definicja) – https://sjp.pwn.pl/ (wyszukaj hasło: wykrojnik) - dostęp 2026-03-04
  • Słownik języka polskiego PWN: hasło "stempel" (definicja) – https://sjp.pwn.pl/ (wyszukaj hasło: stempel) - dostęp 2026-03-04
  • Wikipedia (PL): "Wykrojnik" (opis narzędzia) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wykrojnik - dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Słowniki terminologii technicznej (hasła: wykrojnik, matryca, stempel)
  • Materiały szkolne/branżowe o narzędziach do obróbki plastycznej metali
  • Instrukcje i katalogi narzędzi (opis zastosowań wykrojników i stempli)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego