KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 21.
Do zagniatania tulejek kablowych należy użyć narzędzia przedstawionego na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery różne narzędzia ręczne, które są najprawdopodobniej używane w pracach związanych z elektryką
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zagniatanie tulejek kablowych wykonuje się zaciskarką (praską) do tulejek, która ściska tulejkę na żyle przewodu, tworząc trwałe zakończenie do zacisku. Narzędzia do cięcia przewodów lub zdejmowania izolacji nie wykonują kontrolowanego zacisku tulejki, więc nie są właściwe do tej operacji.

Pełne wyjaśnienie:

Zagniatanie tulejek kablowych (końcówek tulejkowych) to operacja, w której metalowa tulejka zostaje trwale zaciśnięta na wielodrutowej żyle przewodu. Celem jest uzyskanie zakończenia, które:

  • ułatwia pewne zamocowanie przewodu w zacisku (np. śrubowym lub sprężynowym),
  • ogranicza ryzyko "rozjechania się" drucików żyły i pogorszenia styku,
  • zwiększa powtarzalność i jakość montażu w szafach sterowniczych oraz urządzeniach mechatronicznych.

Do tej czynności stosuje się zaciskarkę/praskę do tulejek (narzędzie z odpowiednimi szczękami/matrycami), które wytwarza kontrolowany nacisk i kształt zacisku. To właśnie taki typ narzędzia jest właściwy do zagniatania tulejek.

Pozostałe typowe narzędzia spotykane przy obróbce przewodów bywają mylone z zaciskarką, ale mają inne zadania:

  • Narzędzie do zdejmowania izolacji usuwa powłokę izolacyjną, lecz nie zaciska metalowej tulejki na żyle – jego użycie nie zapewni poprawnego połączenia.
  • Obcinak/nożyce do przewodów służą do cięcia, a nie do wykonywania połączeń zaciskowych; nie mają geometrii matryc do formowania zacisku.
  • Inne szczypce uniwersalne mogą wyglądać podobnie, ale bez dopasowanych matryc łatwo doprowadzić do zgniecenia przypadkowego, uszkodzenia tulejki lub żyły i obniżenia jakości połączenia.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: jeśli w treści jest "zagniatanie/ zaciskanie tulejek", właściwym wyborem jest narzędzie dedykowane do zaciskania tulejek (zaciskarka/praska), a nie narzędzia do przygotowania przewodu (odizolowanie, cięcie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tulejka kablowa (końcówka tulejkowa) to metalowa końcówka zakładana na przewód wielodrutowy. Po zaciśnięciu porządkuje druciki żyły i tworzy trwałe zakończenie do zacisku. Zmniejsza ryzyko poluzowania połączenia i poprawia jakość montażu w aparatach i szafach sterowniczych.
Do zagniatania tulejek stosuje się zaciskarkę (praskę) do tulejek z odpowiednimi matrycami. Takie narzędzie formuje tulejkę kontrolowanym naciskiem, zapewniając powtarzalny zacisk. Narzędzia do cięcia lub zdejmowania izolacji nie wykonują prawidłowego zaciśnięcia tulejki.
Kombinerki nie mają dopasowanych matryc do formowania zacisku, więc łatwo uzyskać przypadkowe zgniecenie: za słabe (tulejka się zsunie) albo za mocne (uszkodzenie żyły/tulejki). Skutkiem bywa grzanie złącza, luzy i awarie. Zaciskarka do tulejek zapewnia właściwy kształt i docisk.
Zaciskarka do tulejek zwykle ma masywne szczęki z gniazdami (matrycami) dopasowanymi do przekrojów przewodów i mechanizm dźwigniowy ułatwiający zacisk. Często spotyka się też zapadkę zapewniającą pełny zacisk. W testach odróżnij ją od ściągacza izolacji, który ma ostrza do nacinania izolacji.
Tulejki stosuje się, gdy przewód wielodrutowy ma być wprowadzony do zacisku (np. w listwie, przekaźniku, aparaturze modułowej, sterowniku). To częste w okablowaniu szaf sterowniczych i urządzeń mechatronicznych. Tulejka ułatwia montaż, poprawia kontakt i przyspiesza serwis, bo końcówka jest sztywna i powtarzalna.
Źle zaciśnięta tulejka może powodować luźny styk, wzrost oporu połączenia i nagrzewanie zacisku, a w konsekwencji awarie lub uszkodzenia izolacji. Zbyt mocny zacisk może przeciąć druciki żyły, a zbyt słaby pozwoli na wysunięcie przewodu. W praktyce warto oceniać zacisk wizualnie i kontrolować trzymanie mechaniczne.
Tulejkę dobiera się przede wszystkim do przekroju żyły oraz ewentualnie do długości części zaciskanej. Zbyt duża tulejka nie zostanie poprawnie dociśnięta, a zbyt mała może nie pomieścić wszystkich drucików. W praktyce korzysta się z oznaczeń producenta tulejek i zgodności z matrycami w zaciskarce.
Tak, prawidłowe zagniatanie wymaga matryc przeznaczonych do tulejek. Matryca powinna odpowiadać zakresowi przekrojów przewodów i kształtowi zacisku przewidzianemu dla danego typu końcówek. Użycie niewłaściwej matrycy zwiększa ryzyko niepełnego zacisku lub deformacji tulejki, co pogarsza niezawodność połączenia.
Typowe błędy to: wybór złego narzędzia (mylenie zaciskarki ze ściągaczem izolacji), niedopasowanie tulejki do przekroju żyły oraz niepełny zacisk. W testach obrazkowych pomagają cechy szczęk: zaciskarka ma gniazda/matryce do formowania tulejek, a ściągacz ma ostrza do nacinania izolacji.
Najlepiej ćwiczyć na realnych narzędziach lub dobrych zdjęciach: nożyce/obcinaki, ściągacze izolacji, zaciskarki do końcówek i zaciskarki do tulejek. Ucz się po funkcjach szczęk: ostrza wskazują na cięcie/odizolowanie, a matryce o kształcie gniazd – na zaciskanie. Warto też znać typowe zastosowania w szafach sterowniczych.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Zagniatanie tulejek kablowych wykonuje się zaciskarką (praską) do tulejek, która ściska tulejkę na żyle przewodu, tworząc trwałe zakończenie do zacisku."

Materiały:

  • Instrukcje producentów zaciskarek do tulejek (dobór matryc i przekrojów)
  • Katalogi końcówek tulejkowych i zasad ich doboru do przekroju żyły
  • Materiały dydaktyczne z pracowni montażu elektrycznego w mechatronice (obróbka przewodów, przygotowanie zakończeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego