KWALIFIKACJA ROL4 + ROL10 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 27.
Dobierz najlepszą metodę zwalczania mątwika ziemniaczanego na plantacji ziemniaków skrobiowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mątwik ziemniaczany jest nicieniem glebowym, dlatego kluczowe są działania długofalowe: przerwanie cyklu rozwojowego przez właściwy płodozmian oraz ograniczenie namnażania dzięki odmianom odpornym.
Metody "na szkodniki gryzące/ssące" dotyczą innych grup agrofagów, a obredlanie nie rozwiązuje problemu nicieni.

Pełne wyjaśnienie:

Mątwik ziemniaczany to agrofag glebowy (nicień), który rozwija się w glebie i może utrzymywać się w niej przez długi czas. Z tego powodu najskuteczniejsze podejście ma charakter profilaktyczny i agrotechniczny, a nie doraźny.

Odpowiedź "Właściwy płodozmian i uprawa odmian odpornych." jest poprawna, ponieważ:

  • płodozmian ogranicza dostępność roślin żywicielskich, co zmniejsza populację nicieni i przerywa ich cykl rozwojowy,
  • odmiany odporne (lub o istotnej tolerancji/odporności) zmniejszają namnażanie szkodnika na plantacji i ograniczają straty plonu.

Pozostałe propozycje są nieadekwatne do biologii i miejsca bytowania agrofaga:

  • "Chemiczne zwalczanie szkodników gryzących." – dotyczy zwykle owadów uszkadzających części nadziemne lub bulwy, a nie nicieni glebowych; dodatkowo sama kwalifikacja "gryzące" nie odnosi się do mątwików.
  • "Chemiczne zwalczanie szkodników ssących." – podobnie odnosi się do innych grup szkodników (np. mszyc), a nie do nicieni, które wymagają odmiennych metod ograniczania i decyzji ochroniarskich.
  • "Wielokrotne obredlanie przed wschodami." – to zabieg agrotechniczny związany głównie z pielęgnacją redlin i ograniczaniem zachwaszczenia/warunków wzrostu, nie jest jednak metodą zwalczania mątwika i nie eliminuje populacji nicieni w glebie.

Na egzaminie warto zapamiętać regułę: agrofagi glebowe najczęściej ogranicza się przez płodozmian, higienę fitosanitarną, materiał sadzeniakowy i dobór odmian, a nie przez zabiegi skierowane na owady nadziemne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mątwik ziemniaczany to nicień glebowy atakujący korzenie ziemniaka. Jest groźny, bo może długo przetrwać w glebie i stopniowo zwiększać liczebność, powodując spadek plonu. Dlatego kluczowe są działania profilaktyczne, a nie tylko doraźne zabiegi.
Płodozmian ogranicza mątwika, bo przez kilka lat nie uprawia się roślin żywicielskich, więc szkodnik ma utrudnione rozmnażanie. W praktyce zmniejsza to presję agrofaga i ryzyko strat. To metoda długofalowa, ale uznawana za jedną z najskuteczniejszych.
Odmiany odporne (lub o istotnej tolerancji) ograniczają rozwój i namnażanie nicieni na plantacji. Dzięki temu populacja mątwika nie rośnie tak szybko, a straty plonu są mniejsze. To rozwiązanie szczególnie ważne tam, gdzie mątwik już występuje w glebie.
Nie. "Najlepsza metoda" zależy od agrofaga. Przy nicieniach glebowych często kluczowe są profilaktyka, płodozmian i dobór odmian, bo samo zwalczanie chemiczne może być ograniczone dostępnością środków, skutecznością i wymaganiami bezpieczeństwa. Na egzaminie liczy się dobór metody do biologii szkodnika.
Szkodniki gryzące i ssące to zwykle owady żerujące na częściach nadziemnych (liściach, łodygach) lub bulwach. Nicienie (np. mątwik) są glebowe i atakują korzenie. Jeśli w pytaniu pojawia się problem "w glebie" i "długotrwały", najczęściej pasują metody agrotechniczne i odmianowe.
Obredlanie ma sens głównie dla formowania redlin, poprawy warunków wzrostu i ograniczania zachwaszczenia. Nie jest jednak metodą zwalczania nicieni takich jak mątwik, bo nie usuwa szkodnika z gleby ani nie przerywa skutecznie jego cyklu rozwojowego. To typowa pułapka w pytaniach testowych.
Najczęściej myli się mątwika z owadami i wybiera "chemiczne zwalczanie szkodników gryzących/ssących". Drugi błąd to uznanie zabiegów pielęgnacyjnych (np. obredlanie) za zwalczanie szkodnika. Poprawna logika: najpierw rozpoznaj grupę agrofaga, potem dobierz adekwatną strategię.
Z agrofagami glebowymi kojarz: prawidłowy płodozmian, zdrowy materiał sadzeniakowy, higienę fitosanitarną (ograniczanie przenoszenia gleby), właściwe stanowisko oraz dobór odmian o pożądanych cechach odporności. Na egzaminie te elementy często są "najlepszą metodą" w ujęciu praktycznym.
Tak, bo spadek plonu i pogorszenie kondycji roślin przekładają się na niższą ilość surowca i gorszą stabilność produkcji. W ziemniakach skrobiowych liczy się wydajność z hektara, więc długotrwała presja agrofaga glebowego jest szczególnie kosztowna. Stąd nacisk na płodozmian i odmiany odporne.
Ćwicz schemat: (1) rozpoznaj agrofaga i miejsce żerowania, (2) dobierz metodę pierwszego wyboru (profilaktyka/agrotechnika), (3) dopiero potem rozważ chemię jako element uzupełniający. Rób fiszki z par: "agrofag" → "najlepsza metoda". To pomaga unikać odpowiedzi "chemia na wszystko".
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • EPPO Global Database: Globodera rostochiensis (datasheet/overview) – https://gd.eppo.int/taxon/GLOBRO (dostęp: 2026-03-02)
  • EPPO Global Database: Globodera pallida (datasheet/overview) – https://gd.eppo.int/taxon/GLOBPA (dostęp: 2026-03-02)
  • CABI Invasive Species Compendium / Crop Protection Compendium: Globodera rostochiensis (overview, management) – https://www.cabi.org/isc/datasheet/27153 (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały szkolne i podręczniki z integrowanej ochrony roślin (dział: ziemniak, agrofagi glebowe)
  • Karty/poradniki agrotechniczne dotyczące płodozmianu w uprawie ziemniaka
  • Opisy odmian (katalogi COBORU i hodowców) – informacje o odporności/tolerancji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego