KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 34.
Dobór rasy buhaja do krycia krów w stadzie towarowym zależy przede wszystkim od
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W stadzie towarowym dobór rasy buhaja podporządkowuje się celowi produkcji, czyli temu, jakie mają być cielęta (np. na remont stada albo na opas). "Przeznaczenie cieląt" determinuje oczekiwane cechy potomstwa, a więc i wybór typu/ras buhajów. Pozostałe czynniki są wtórne wobec celu kojarzenia.

Pełne wyjaśnienie:

W stadzie towarowym najważniejsze jest uzyskanie potomstwa o cechach odpowiadających planowanemu kierunkowi użytkowania. Dlatego dobór rasy (a w praktyce także konkretnego buhaja i jego cech) zależy przede wszystkim od przeznaczenia cieląt. Jeśli cielęta mają być przeznaczone na opas, często dąży się do uzyskania potomstwa o lepszym umięśnieniu i przyrostach. Jeśli celem jest remont stada (pozyskanie jałówek), większy nacisk kładzie się na cechy związane z użytkowością mleczną, zdrowotnością i pokrojem. To właśnie cel produkcyjny "ustawia" priorytety w doborze genetycznym.

Odpowiedź "systemu utrzymania krów w gospodarstwie" jest niepoprawna, ponieważ system utrzymania wpływa głównie na organizację pracy, dobrostan i warunki środowiskowe, ale nie jest czynnikiem pierwszoplanowym przy wyborze rasy buhaja do określonego typu potomstwa. Może on modyfikować decyzje (np. wymogi dobrostanu), jednak nie zastępuje celu kojarzenia.

Odpowiedź "sposobu krycia krów" (np. inseminacja lub krycie naturalne) również nie jest kluczowa dla doboru rasy. Metoda rozrodu mówi, jak dojdzie do zapłodnienia, a nie jakie cechy mają mieć cielęta. Można stosować tę samą metodę krycia przy różnych celach produkcyjnych.

Odpowiedź "zoohigienicznych warunków utrzymania cieląt" jest niepoprawna, bo zoohigiena wpływa przede wszystkim na zdrowie i odchów, a nie na podstawowy wybór rasy buhaja. Warunki odchowu są bardzo ważne, ale stanowią czynnik środowiskowy; w doborze buhaja w pierwszej kolejności uwzględnia się oczekiwany typ użytkowy potomstwa wynikający z planu produkcji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "doboru" w stadzie towarowym, najpierw szukaj odpowiedzi odnoszącej się do celu ekonomiczno-produkcyjnego (co chcemy sprzedać/uzyskać), a dopiero potem do warunków utrzymania czy organizacji rozrodu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To określenie, jaki ma być cel użytkowy potomstwa, np. jałówki na remont stada, cielęta na opas lub sprzedaż. Od tego zależy, jakie cechy genetyczne mają być priorytetem (mleczność, umięśnienie, łatwość wycieleń), a więc jakiego typu/ras buhajów się wybiera.
Sposób krycia (inseminacja lub krycie naturalne) opisuje metodę rozrodu, ale nie mówi, jakie cechy ma mieć potomstwo. W stadzie towarowym kluczowe jest, czy cielęta mają przynosić zysk jako materiał hodowlany czy opasowy, bo to determinuje wybór rasy i profilu cech buhaja.
Najczęściej preferuje się cechy związane z produkcją mięsa: dobre umięśnienie, przyrosty, wydajność rzeźną, a w praktyce także bezproblemowe porody. Dobór zależy od krów w stadzie i rynku zbytu, ale punkt wyjścia to zawsze przeznaczenie cieląt jako materiału opasowego.
Wtedy priorytetem są cechy przydatne w produkcji mleka i długowieczności: zdrowotność, budowa wymienia i kończyn, płodność oraz funkcjonalność. Dobór rasy i buhaja powinien wspierać utrzymanie lub poprawę użytkowości mlecznej, bo cielęta mają zostać w stadzie jako przyszłe krowy.
Może wpływać pośrednio (np. wymagania dobrostanu i odporności w trudniejszych warunkach), ale nie jest czynnikiem "przede wszystkim". Najpierw ustala się cel: jakie cielęta mają powstać i do czego będą wykorzystane, a dopiero potem dopasowuje szczegóły do warunków gospodarstwa.
Zoohigiena decyduje o zdrowiu i wynikach odchowu, ale jest czynnikiem środowiskowym. Dobór buhaja dotyczy przede wszystkim genetyki i kierunku użytkowania potomstwa. Nawet przy świetnej zoohigienie nie uzyska się cieląt o pożądanym typie użytkowym, jeśli dobór buhaja nie odpowiada celowi.
To stado nastawione głównie na produkcję rynkową (mleka, cieląt, opasów), a nie na czystą hodowlę zarodową. W takim stadzie decyzje o kojarzeniach są zwykle podporządkowane opłacalności i planowi produkcji, dlatego mocno akcentuje się przeznaczenie cieląt.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi dotyczących warunków utrzymania lub organizacji (np. system utrzymania, zoohigiena), bo są "ważne w gospodarstwie". W pytaniach o dobór buhaja trzeba najpierw myśleć o celu kojarzenia i o tym, jakie potomstwo ma dać zysk lub remont stada.
Dobór do remontu skupia się na cechach przyszłych krów (funkcjonalność, zdrowotność, wydajność mleczna). Krzyżowanie towarowe częściej celuje w potomstwo opasowe lub sprzedażowe, gdzie liczą się cechy mięsne i ekonomika. W obu przypadkach punktem startu jest przeznaczenie cieląt.
Zwrot "przede wszystkim" oznacza czynnik nadrzędny. W tematach hodowlanych zwykle będzie to cel produkcyjny (co chcemy uzyskać i sprzedać), a nie elementy techniczne czy organizacyjne. Warto od razu szukać odpowiedzi związanej z użytkowością potomstwa.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "W stadzie towarowym dobór rasy buhaja podporządkowuje się celowi produkcji, czyli temu, jakie mają być cielęta (np. na remont stada albo na opas)."

Źródła:

  • FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations), "Breeding strategies for sustainable management of animal genetic resources", FAO Animal Production and Health Guidelines (PDF) – rozdziały o celach hodowlanych i strategiach krzyżowania; https://www.fao.org/3/i1103e/i1103e.pdf (dostęp: 2026-03-01)
  • ICAR (International Committee for Animal Recording), "ICAR Guidelines / International standards for recording of animals", sekcje dot. celów hodowlanych i wykorzystania informacji hodowlanej; https://www.icar.org/index.php/icar-recording-guidelines/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały do hodowli zwierząt w technikum rolniczym (dział: bydło, kojarzenia, krzyżowanie towarowe)
  • Materiały doradztwa rolniczego dotyczące doboru buhajów i krzyżowania w stadach mlecznych
  • Katalogi buhajów (opisy cech, indeksy) jako ćwiczenie interpretacji informacji hodowlanej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego