KWALIFIKACJA SPC2 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 22.
Dokonujesz obliczeń zapotrzebowania na surowce do produkcji ciasteczek. Według dokumentacji technologicznej, na produkcję 1000 ciasteczek potrzebujesz 10 kg mąki. Ile mąki potrzebujesz, aby wyprodukować 5000 ciasteczek?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapotrzebowanie na mąkę jest proporcjonalne do liczby ciasteczek.
Skoro na 1000 sztuk potrzeba 10 kg, to 5000 sztuk to 5 razy więcej. Mnożymy więc 10 kg × 5 = 50 kg. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego przeliczenia współczynnika skali.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie sprawdza proporcjonalność wprost w kontekście planowania produkcji. Jeżeli receptura mówi, że na 1000 ciasteczek potrzeba 10 kg mąki, to przy założeniu niezmienności technologii (ta sama receptura, te same gramatury) zużycie surowca rośnie liniowo wraz z liczbą wyrobów.

Krok 1: wyznacz współczynnik skali.
Liczba ciasteczek wzrasta z 1000 do 5000, czyli:

5000 / 1000 = 5

Oznacza to, że planowana partia jest 5 razy większa.

Krok 2: przemnóż zużycie surowca.
Skoro 10 kg przypada na 1000 sztuk, to dla 5000 sztuk:

10 kg × 5 = 50 kg

Dlatego odpowiedź "50 kg" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • "20 kg" może wynikać z przypadkowego przyjęcia współczynnika 2 zamiast 5 (zaniżenie partii).
  • "30 kg" sugeruje pomylenie działań lub częściowe przeskalowanie (np. błędne zaokrąglenia lub mylenie proporcji).
  • "60 kg" to typowy efekt przeszacowania (np. uznanie, że wzrost z 1000 do 5000 to +50 kg zamiast ×5, albo pomylenie danych wejściowych).

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze policz iloraz "nowa wielkość / stara wielkość", a dopiero potem przemnóż surowiec. To minimalizuje pomyłki przy skalowaniu receptur i planowaniu pobrań magazynowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal współczynnik skali: podziel nową liczbę sztuk przez liczbę sztuk z receptury. Następnie pomnóż ilość mąki z receptury przez ten współczynnik. To działa, gdy gramatura i receptura są stałe (proporcjonalność wprost).
Bo przy niezmienionej recepturze każda dodatkowa sztuka produktu zużywa taką samą porcję surowca. Gdy liczba ciasteczek rośnie np. 5 razy, to zużycie mąki też rośnie 5 razy. To typowy model planowania zużycia surowców.
To norma recepturowa/technologiczna dla danej partii. Umożliwia zaplanowanie pobrania surowca z magazynu, ocenę kosztów oraz kontrolę zużycia. W praktyce porównuje się zużycie rzeczywiste z wyliczonym, aby wykryć straty lub błędy dozowania.
Najczęściej myli się mnożenie z dzieleniem (zamiast ×5 robi się /5), używa złego współczynnika skali lub liczy "różnicę" zamiast "wielokrotności". Częsty jest też błąd jednostek: poprawna liczba, ale wpisana bez "kg" lub w gramach.
Tak. Najpierw liczysz zużycie na 1 sztukę: 10 kg / 1000 = 0,01 kg na ciasteczko (czyli 10 g). Potem mnożysz przez 5000: 0,01 kg × 5000 = 50 kg. Ta metoda bywa wolniejsza, ale jest bardzo czytelna.
Gdy zmienia się technologia lub parametry procesu (np. inna gramatura, inne straty, odrzuty, inne dozowanie), albo gdy występują stałe straty niezależne od wielkości partii (np. resztki w instalacji). Wtedy trzeba doliczyć straty lub użyć norm zakładowych.
Oceń rząd wielkości: 5000 to 5× więcej niż 1000, więc wynik powinien być około 5× większy niż 10 kg, czyli około 50 kg. Jeśli wychodzi 20 lub 30 kg, to jest zbyt mało; jeśli 60 kg, to podejrzanie dużo przy idealnej proporcji.
Najczęściej używa się kilogramów (kg) lub gramów (g), zależnie od skali. Dla dużych partii wygodniejsze są kg, bo ograniczają liczbę zer. Ważne, by trzymać jedną jednostkę w całym rachunku i poprawnie ją wpisać w odpowiedzi.
To zależy od treści zadania. Jeśli w poleceniu podano straty, odrzuty lub współczynnik ubytku, trzeba je uwzględnić. Jeśli zadanie mówi tylko o zapotrzebowaniu według dokumentacji (bez strat), zwykle zakłada się idealną proporcję, jak w tym przykładzie.
Ćwicz zadania na proporcje i skalowanie partii: przeliczanie z 1000 na 2500, 5000, 12000 sztuk itd. Naucz się schematu: (nowa partia / baza) × ilość surowca. Sprawdzaj sens wyniku i zapisuj jednostki, bo to częste źródło błędów.
info

Statystycznie 72% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Zapotrzebowanie na mąkę jest proporcjonalne do liczby ciasteczek.Skoro na 1000 sztuk potrzeba 10 kg, to 5000 sztuk to 5 razy więcej."

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – "Proporcje (proportions) / proporcjonalność": https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) – "Proporcjonalność": https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-03-02)
  • Wolfram MathWorld – "Direct Proportion": https://mathworld.wolfram.com/DirectProportion.html (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały szkolne z matematyki: proporcjonalność wprost i zadania tekstowe
  • Instrukcje/opracowania zakładowe dotyczące przeliczania receptur na partie produkcyjne
  • Zadania treningowe z obliczeń zużycia surowców w produkcji spożywczej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego