KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 22.
Dokumentacja zgromadzona w archiwum może być popularyzowana poprzez
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Popularyzacja to upowszechnianie wiedzy o zasobie i zachęcanie do korzystania z niego, np. przez publiczną prezentację materiałów. Dlatego właściwe jest "prezentowanie zasobów on-line", bo kieruje treści do odbiorców. Pozostałe działania (wycofywanie, przejmowanie, brakowanie) to czynności ewidencyjno-selekcyjne, a nie promocja.

Pełne wyjaśnienie:

W archiwistyce popularyzacja oznacza działania, których celem jest upowszechnianie wiedzy o zasobie oraz zwiększanie dostępności informacji o materiałach archiwalnych dla różnych odbiorców (uczniów, badaczy, mieszkańców, instytucji). Kluczowe jest tu ukierunkowanie na użytkownika: pokazanie, co archiwum posiada i dlaczego może to być wartościowe.

Odpowiedź "prezentowanie zasobów on-line" jest poprawna, ponieważ publikacja opisów, skanów, kolekcji tematycznych czy wirtualnych wystaw w Internecie realnie poszerza zasięg oddziaływania archiwum. Forma online umożliwia dotarcie do osób, które nie odwiedzą czytelni, oraz ułatwia wstępne rozeznanie w zasobie.

Pozostałe propozycje nie opisują popularyzacji, tylko czynności wewnętrzne związane z obiegiem i selekcją dokumentacji:

  • "wycofywanie dokumentacji" dotyczy wyłączenia dokumentacji z bieżącego użytkowania lub jej przeniesienia/zwrotu zgodnie z procedurami. To nie jest działanie promocyjne ani edukacyjne.
  • "przejmowanie dokumentacji" oznacza przyjęcie dokumentacji do archiwum (np. od komórki organizacyjnej). Jest to element gromadzenia i zabezpieczania, ale samo w sobie nie upowszechnia wiedzy o zasobie.
  • "brakowanie dokumentacji" to selekcja i usuwanie (po spełnieniu warunków) dokumentacji niearchiwalnej. To proces porządkowy i organizacyjny, często mylony z "pracą nad zasobem", lecz nie stanowi popularyzacji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się słowo "popularyzacja", szukaj odpowiedzi kojarzących się z prezentacją, edukacją, promocją i udostępnianiem informacji (np. wystawy, publikacje, serwisy internetowe), a nie z ewidencją, przejmowaniem czy selekcją dokumentów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Popularyzacja zasobu archiwalnego to działania, które upowszechniają wiedzę o materiałach archiwalnych i zachęcają do ich poznawania. Obejmuje m.in. prezentacje, wystawy (także wirtualne), publikacje, wpisy edukacyjne i inne formy pokazania, co archiwum posiada oraz jak z tego korzystać.
Do popularyzacji zalicza się działania skierowane do odbiorców: publikowanie opisów i skanów online, przygotowanie wystaw i lekcji archiwalnych, tworzenie kolekcji tematycznych, prelekcje oraz artykuły o ciekawych dokumentach. Wspólny element to prezentacja treści, a nie czynności techniczne.
Prezentacja zasobów online zwiększa dostępność informacji o archiwaliach i pozwala dotrzeć do osób spoza lokalnej społeczności. Użytkownik może poznać zasób, zobaczyć przykłady dokumentów i szybciej zdecydować, czego szuka. To typowe działanie promocyjno-edukacyjne archiwum.
Przejmowanie dokumentacji to przyjęcie dokumentów do archiwum (np. z komórek organizacyjnych lub z jednostek przekazujących) wraz z kontrolą zgodności przekazania. To etap gromadzenia i zabezpieczenia zasobu. Nie jest to popularyzacja, bo nie polega na publicznym upowszechnianiu informacji.
Brakowanie to selekcja i wyłączenie z dalszego przechowywania dokumentacji niearchiwalnej po spełnieniu wymagań procedur. Ma cel porządkowy i organizacyjny, a nie edukacyjny. Nie zwiększa rozpoznawalności zasobu ani nie prezentuje materiałów użytkownikom, więc nie jest popularyzacją.
Archiwum publikuje materiały online, gdy ma przygotowane opisy (metadane) i odpowiednie kopie cyfrowe oraz może je udostępnić zgodnie z zasadami instytucji. Często dotyczy to kolekcji tematycznych, skanów najciekawszych dokumentów lub zasobu udostępnianego przez portale archiwalne.
Popularyzacja jest skierowana "na zewnątrz" – do odbiorcy – i polega na prezentowaniu oraz wyjaśnianiu wartości materiałów. Czynności kancelaryjno-archiwalne są "wewnętrzne" – służą przejęciu, ewidencji, porządkowaniu i selekcji dokumentacji. Pytaj: czy działanie promuje zasób, czy go organizuje?
Najczęstszy błąd to wybieranie czynności często omawianych na zajęciach (np. przejmowanie, brakowanie), bo brzmią "profesjonalnie". Drugi błąd to mylenie udostępniania informacji o zasobie z samym gospodarowaniem dokumentacją. Warto szukać słów: wystawa, prezentacja, edukacja, online.
Zasadniczo nie. Wycofywanie dokumentacji dotyczy obiegu i zarządzania dokumentami w organizacji (np. przekazania, zwrotu lub wyłączenia z użytkowania). Nawet jeśli jest ważne dla porządku archiwum, nie spełnia celu popularyzacji, bo nie polega na prezentowaniu zasobu odbiorcom.
Utrwal listę typowych form popularyzacji: wystawy, publikacje, lekcje archiwalne, kolekcje tematyczne, portale online. Osobno wypisz czynności techniczne: przejmowanie, ewidencja, porządkowanie, brakowanie. Na egzaminie dopasuj odpowiedź do celu: promocja/edukacja vs organizacja zasobu.
info

Około 70% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że popularyzacja to upowszechnianie wiedzy o zasobie i zachęcanie do korzystania z niego, np. przez publiczną prezentację materiałów.

Źródła:

  • Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych (gov.pl) – strona tematyczna o udostępnianiu i korzystaniu z zasobu: https://www.gov.pl/web/archiwa/udostepnianie-zasobu-archiwalnego (dostęp: 2026-03-01)
  • Szukaj w Archiwach – portal prezentacji opisów i skanów materiałów archiwalnych online: https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Narodowe Archiwum Cyfrowe – informacje o zasobie i udostępnianiu/publikowaniu materiałów: https://www.nac.gov.pl/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne archiwów państwowych dotyczące udostępniania i popularyzacji zasobu
  • Podręczniki i skrypty do kwalifikacji archiwalnych omawiające funkcje archiwum
  • Strony instytucji archiwalnych prezentujące zasób online (jako przykłady dobrych praktyk)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego