Prawidłowa odpowiedź: transumpty.
W archiwistyce akt dawnych (w tym staropolskich) transumpt rozumie się jako dokument, który powtarza treść wcześniejszego aktu i służy jego potwierdzeniu (np. wcześniejszych nadań lub przywilejów) wobec tego samego odbiorcy. W praktyce kancelaryjnej mógł być sporządzany przez centralne urzędy, w tym kancelarię królewską, aby wzmocnić lub odnowić moc prawną wcześniejszych rozstrzygnięć.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Posteriora – określenie kojarzone z "późniejszymi" zapisami/ujęciami; nie opisuje wprost dokumentu potwierdzającego wcześniejsze nadanie dla tego samego odbiorcy. W kontekście pytania chodzi o konkretny typ aktu potwierdzającego, a nie ogólną kategorię "późniejszych" materiałów.
- Regestry – rejestry to przede wszystkim zestawienia/ewidencje wpisów, wykazy lub księgi kancelaryjne służące rejestracji czynności i dokumentów. Są pomocą ewidencyjną/informacyjną, a nie dokumentem potwierdzającym nadanie.
- Summariusze – summariusz (streszczenie, wyciąg treści) ma charakter opracowania informacyjnego. Ułatwia orientację w zawartości, ale nie jest aktem wystawionym w celu potwierdzenia nadania; nie zastępuje dokumentu potwierdzającego.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pytania pojawia się element "potwierdzające nadania" lub "odnowienie/poświadczenie wcześniejszego aktu", szukaj odpowiedzi będącej typem dokumentu (aktu), a nie nazwą ewidencji (rejestru) ani nazwą opracowania (streszczenia).
