KWALIFIKACJA ELE10 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 38.
Dolnym źródłem dla pompy ciepła nie może być
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dolne źródło to medium o niższej temperaturze, z którego pompa ciepła bezpośrednio odbiera energię w parowniku. W praktyce są to: grunt, woda lub powietrze. Słońce jedynie ogrzewa te media (jest źródłem energii pierwotnej), ale nie stanowi dolnego źródła pompy ciepła.

Pełne wyjaśnienie:

Dolne źródło pompy ciepła to fizyczne medium, z którego urządzenie bezpośrednio pobiera ciepło w parowniku. Jest to "strona zimna" układu: energia jest odbierana z otoczenia, a następnie (po sprężeniu czynnika roboczego) oddawana do górnego źródła, czyli instalacji grzewczej budynku.

Dlatego jako dolne źródła w praktyce stosuje się:

  • grunt – np. układ solanka–woda z kolektorem poziomym lub sondami pionowymi,
  • wodę – np. pompa woda–woda wykorzystująca wodę gruntową lub powierzchniową,
  • powietrze – np. pompa powietrze–woda albo powietrze–powietrze.

Odpowiedź "słońce" jest niepoprawna jako dolne źródło, ponieważ nie jest ono medium, z którego pompa pobiera ciepło poprzez wymiennik po stronie parownika. Słońce jest źródłem energii pierwotnej, które ogrzewa środowisko (grunt, wodę i powietrze). Pompa ciepła "widzi" więc w praktyce temperaturę i właściwości tych mediów, a nie promieniowanie słoneczne jako dolne źródło.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne jako wybór do pytania "nie może być"?

  • "grunt" – jest klasycznym dolnym źródłem; układ odbiera ciepło z gruntu przez kolektor lub sondę,
  • "woda" – może być dolnym źródłem, jeśli spełnione są warunki techniczne i środowiskowe,
  • "powietrze" – jest powszechnym dolnym źródłem w pompach powietrznych, mimo spadku sprawności przy mrozach.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz słowo "dolne źródło", myśl o konkretnym medium współpracującym z parownikiem, a nie o ogólnym "OZE".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dolne źródło to medium o niższej temperaturze, z którego pompa ciepła odbiera energię w parowniku. W praktyce jest to najczęściej grunt, woda lub powietrze. To pojęcie opisuje "skąd" pompa pobiera ciepło, zanim przekaże je do instalacji grzewczej (górnego źródła).
Najczęściej spotkasz trzy rozwiązania: grunt (kolektor poziomy lub sondy pionowe), woda (pompy woda–woda, zwykle wody gruntowe) oraz powietrze (pompy powietrze–woda lub powietrze–powietrze). Dobór zależy od warunków działki i oczekiwanej sprawności.
Dolne źródło musi być medium, z którego pompa odbiera ciepło przez wymiennik (parownik). Słońce jest źródłem energii pierwotnej, które ogrzewa grunt, wodę i powietrze, ale pompa nie "pobiera" ciepła bezpośrednio ze słońca jako dolnego źródła w standardowej klasyfikacji.
Tak. W pompach powietrze–woda dolnym źródłem jest powietrze, a energia jest odbierana w parowniku (jednostka zewnętrzna). W praktyce wraz ze spadkiem temperatury powietrza spada też sprawność, ale nadal jest to poprawnie wskazane dolne źródło.
Grunt wybiera się, gdy jest możliwość wykonania kolektora poziomego lub odwiertów pod sondy pionowe oraz zależy nam na stabilniejszej temperaturze źródła w sezonie. To zwykle oznacza wyższą sprawność w zimie, ale też większe koszty i prace ziemne w porównaniu do pomp powietrznych.
Nie zawsze. Technicznie "woda" może być dolnym źródłem, ale w praktyce potrzebna jest odpowiednia wydajność i parametry wody oraz rozwiązanie kwestii studni i zrzutu/oddania wody. Trzeba też uwzględnić ryzyko zanieczyszczeń i wymagania eksploatacyjne układu.
Dolne źródło to miejsce/medium, z którego pompa ciepła odbiera energię (grunt, woda, powietrze). Górne źródło to instalacja, do której pompa ciepła oddaje energię, np. ogrzewanie podłogowe, grzejniki niskotemperaturowe lub zasobnik ciepłej wody.
Nie. Kolektory słoneczne to osobny element instalacji, który może wspierać ogrzewanie lub przygotowanie ciepłej wody. W układzie hybrydowym pompa ciepła nadal ma swoje dolne źródło (np. powietrze lub grunt), a kolektor dostarcza ciepło inną drogą, nie zmieniając definicji dolnego źródła.
Najczęstszy błąd to mylenie źródła energii pierwotnej (np. słońce) z dolnym źródłem, czyli medium dla parownika. Drugi błąd to traktowanie każdego "OZE" jako dolnego źródła. Na egzaminie szukaj odpowiedzi typu grunt/woda/powietrze.
Pomaga zapis typu "X–Y", np. powietrze–woda lub solanka–woda. Pierwszy człon (X) zwykle wskazuje dolne źródło, a drugi (Y) górne źródło. Uwaga: "solanka" oznacza obieg pośredni odbierający ciepło z gruntu, więc w praktyce dolnym źródłem jest grunt.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dolne źródło to medium o niższej temperaturze, z którego pompa ciepła bezpośrednio odbiera energię w parowniku.

Źródła:

  • PN-EN 14511 (seria): Pompy ciepła ze sprężarkami o napędzie elektrycznym do ogrzewania pomieszczeń i chłodzenia — Terminy, definicje i wymagania (klasyfikacja/parametry pracy).
  • PN-EN 15450: Systemy ogrzewania w budynkach — Projektowanie systemów ogrzewania z wykorzystaniem pomp ciepła (terminologia i zasady doboru).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o zasadzie działania pomp ciepła (parownik–sprężarka–skraplacz–zawór rozprężny)
  • Dokumentacja producentów pomp ciepła (opisy typów: solanka-woda, woda-woda, powietrze-woda)
  • Normy dotyczące terminologii i parametrów pracy pomp ciepła (PN-EN 14511, PN-EN 15450)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego