KWALIFIKACJA HAN1 + HAN2 - CZERWIEC 2014

Opis w pytaniu wymienia zestaw cech, które w ekonomii najczęściej przypisuje się gospodarce rynkowej (kapitalistycznej). Kluczowe są cztery elementy:

• Dominująca własność prywatna – przedsiębiorstwa i zasoby w dużej mierze należą do podmiotów prywatnych, co sprzyja konkurencji oraz podejmowaniu ryzyka w celu osiągania korzyści.
• Swoboda gospodarcza – przedsiębiorcy mogą zakładać działalność, wybierać asortyment, dostawców i formy sprzedaży w ramach obowiązujących reguł, a rynek weryfikuje ich decyzje.
• Ceny rynkowe – ceny są kształtowane głównie przez popyt i podaż, a nie przez centralne ustalanie. Dla sprzedawcy oznacza to m.in. konieczność reagowania na konkurencję i sezonowość.
• Nastawienie na zysk – zysk jest podstawowym bodźcem do prowadzenia działalności i poprawy efektywności (np. przez lepszą obsługę klienta, promocje, logistykę).

Dlatego odpowiedź "rynkową." pasuje do pełnego zestawu cech podanych w treści.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują, bo opisują inne modele:

• "kierowaną." – kojarzy się z gospodarką centralnie planowaną, w której istotną rolę odgrywa plan i decyzje administracyjne, a ceny nie są w pełni wynikiem gry rynkowej.
• "naturalną." – odnosi się do gospodarki opartej na tradycji i samowystarczalności (produkcja głównie na własne potrzeby), gdzie mechanizm cen i zysk nie są w centrum.
• "mieszaną." – łączy mechanizmy rynkowe z istotną interwencją państwa; sam fakt istnienia rynku nie wystarcza, by uznać ją za model z "dominującą własnością prywatną" i pełną swobodą.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się jednocześnie własność prywatna + ceny rynkowe + swoboda + zysk, najczęściej chodzi o gospodarkę rynkową. Jeśli pojawia się plan, nakazy/limity lub urzędowe ceny – to sygnał gospodarki kierowanej.