KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 31.
Doprowadzenie spionowanej osi obrotu tachimetru na punkt geodezyjny to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Centrowanie to czynność polegająca na doprowadzeniu osi obrotu instrumentu (osi pionowej) dokładnie nad punktem geodezyjnym. Poziomowanie służy do ustawienia instrumentu w poziomie, pionowanie dotyczy elementów pionujących (np. tyczek), a rektyfikacja to justowanie/kalibracja instrumentu.

Pełne wyjaśnienie:

W geodezji terenowej ustawienie tachimetru na stanowisku obejmuje kilka różnych czynności, które łatwo pomylić, bo często wykonuje się je jedna po drugiej. Kluczowe jest jednak rozróżnienie, co jest nad punktem, a co jest w poziomie.

Poprawne jest "centrowanie", ponieważ oznacza ono doprowadzenie spionowanej osi obrotu instrumentu (osi pionowej) tak, aby przechodziła dokładnie przez punkt geodezyjny (punkt stanowiska). W praktyce realizuje się to np. przy użyciu pionu optycznego/laserowego lub pionu sznurkowego w połączeniu z przesuwem instrumentu na statywie. Efektem centrowania jest ustawienie instrumentu "nad punktem".

"Poziomowanie" jest inną czynnością: dotyczy doprowadzenia instrumentu do położenia roboczego poprzez ustawienie go w poziomie (zwykle obserwując libellę pudełkową/rurową lub kompensator). Poziomowanie wpływa na to, czy oś obrotu jest pionowa, ale samo w sobie nie oznacza jeszcze, że oś przechodzi przez konkretny punkt w terenie.

"Pionowanie" bywa używane w odniesieniu do ustawiania tyczek, łat, lustra lub elementów pomocniczych w pionie. Może też pojawiać się jako potoczne określenie doprowadzania czegoś do pionu, ale w kontekście instrumentu i "nad punktem" poprawną, jednoznaczną nazwą czynności jest centrowanie.

"Rektyfikacja" oznacza regulację/justowanie instrumentu (np. sprawdzenia i nastawy zależności osi). Nie jest to czynność polegająca na ustawieniu instrumentu nad punktem stanowiska, tylko na jego kontroli i doprowadzeniu do poprawnych warunków geometrycznych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści jest "nad punktem", "na punkt", "oś przechodzi przez punkt" – myśl o centrowaniu. Jeśli jest "pęcherzyk libelli" lub "w poziomie" – myśl o poziomowaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Centrowanie to ustawienie instrumentu tak, aby jego oś pionowa (oś obrotu) przechodziła dokładnie przez punkt geodezyjny stanowiska. W praktyce robi się to przez obserwację pionu optycznego/laserowego i przesuw instrumentu na głowicy statywu.
Obie czynności wykonuje się podczas zakładania stanowiska i obie wpływają na geometrię instrumentu. Poziomowanie ustawia instrument "w poziomie", a centrowanie ustawia go "nad punktem". Mylenie wynika z podobnych narzędzi (śruby, libella) i kolejności pracy.
Niedokładne centrowanie przesuwa rzeczywiste stanowisko względem punktu osnowy, co może wprowadzić błąd w wyznaczanych współrzędnych mierzonych punktów. Skala skutków zależy m.in. od odległości celowych i wymaganej dokładności pracy.
Szukaj sformułowań typu: "na punkt geodezyjny", "nad punktem", "oś obrotu przechodzi przez punkt", "ustawienie stanowiska w punkcie". To są typowe określenia centrowania. Gdy mowa o libelli i pęcherzyku – częściej chodzi o poziomowanie.
Poziomowanie to doprowadzenie instrumentu do położenia roboczego poprzez ustawienie go w poziomie (kontrola libelli lub kompensatora). Wykonuje się je po wstępnym ustawieniu statywu i zwykle przeplata z centrowaniem, bo jedna czynność może lekko wpływać na drugą.
Nie. Centrowanie dotyczy ustawienia osi instrumentu dokładnie nad punktem stanowiska. "Pionowanie" częściej odnosi się do ustawiania w pionie elementów pomocniczych (np. tyczki, łaty, lustra) albo jest potocznym skrótem myślowym. Na egzaminie rozróżniaj te pojęcia.
Rektyfikacja to regulacja/justowanie instrumentu, czyli doprowadzenie zależności geometrycznych osi i układów do poprawnego stanu (kontrola i nastawy). Nie jest to czynność "ustawienia na punkcie", tylko działanie serwisowo-kontrolne wpływające na poprawność pomiaru.
Do centrowania używa się m.in. pionu optycznego lub laserowego wbudowanego w instrument oraz rozwiązań mechanicznych statywu (głowica, śruba sercowa, przesuw). W niektórych przypadkach stosuje się też pion sznurkowy jako rozwiązanie pomocnicze.
Szczególnie ważne jest przy pracach wymagających wysokiej zgodności stanowiska z punktem osnowy: pomiary precyzyjne, tyczenie realizacyjne, kontrola przemieszczeń, pomiary na krótkich bazach. Im większe wymagania dokładności i im większe odległości, tym większa waga centrowania.
Najczęstszy błąd to wybór "pionowanie", bo w treści pojawia się słowo "spionowanej", oraz traktowanie poziomowania jako synonimu ustawienia "na punkt". Pomaga prosta reguła: "nad punktem" = centrowanie, "pęcherzyk libelli" = poziomowanie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Centrowanie to czynność polegająca na doprowadzeniu osi obrotu instrumentu (osi pionowej) dokładnie nad punktem geodezyjnym."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Centrowanie (geodezja)": https://pl.wikipedia.org/wiki/Centrowanie (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Tachimetr": https://pl.wikipedia.org/wiki/Tachimetr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Teodolit": https://pl.wikipedia.org/wiki/Teodolit (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pracowni geodezyjnej dotyczące przygotowania stanowiska tachimetru
  • Instrukcje szkoleniowe producentów tachimetrów (sekcje: setup/centering/leveling)
  • Podręczniki i skrypty z geodezji inżynieryjnej opisujące czynności instrumentowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego